Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1326006

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 23 stycznia 2013 r.
II SA/Wa 2086/12
Wymiar szkolnego stypendium jednorazowego w stosunku do stypendium miesięcznego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung.

Sędziowie WSA: Anna Mierzejewska, Andrzej Góraj (spraw.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. - przedstawicielki ustawowej małoletniego R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) września 2012 r. nr (...) w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego - oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) oraz art. 104, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: k.p.a., po rozpoznaniu odwołania złożonego przez J. S. od decyzji Wójta Gminy L. z dnia (...) sierpnia 2012 r. nr (...) przyznającej stypendium socjalne dla R. S. - ucznia Technikum Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr (...) w G. na okres od (...) stycznia 2012 r. do (...) czerwca 2012 r. - jednorazowo w kwocie (...) zł w formie pokrycia kosztów zakupu podręczników, lektur, encyklopedii, słowników, programów komputerowych oraz innych pomocy naukowych oraz kosztów przejazdu, a także przyborów szkolnych i stroju sportowego, jako pomoc o charakterze edukacyjnym, decyzją z dnia (...) września 2012 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskiem z dnia (...) września 2011 r. J. S. zwróciła się o przyznanie stypendium socjalnego dla syna R. S. - ucznia Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych Nr (...) w G. im. (...). Wójt Gminy L. decyzją z dnia (...) maja 2012 r. przyznał ww. stypendium socjalne na rok szkolny 2011/2012 na okres od (...) stycznia 2012 r. do (...) czerwca 2012 r. w wysokości (...) zł. Od przedmiotowej decyzji J. S. wniosła odwołanie, kwestionując wysokość kwoty przyznanego stypendium. Po rozpoznaniu ww. odwołania SKO w S. decyzją z dnia (...) lipca 2012 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Następnie Wójt Gminy L. decyzją z dnia (...) sierpnia 2012 r. przyznał stypendium dla ucznia R. S. na okres od (...) stycznia 2012 r. do (...) czerwca 2012 r. jednorazowo w kwocie (...) zł. J. S. nie zgadzając się z wymienioną decyzją wniosła od niej odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

Organ odwoławczy po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyjaśnił, że z treści art. 90c ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), wynika, że pomoc materialna ma charakter socjalny albo motywacyjny, zaś świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są: stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Z treści art. 90d ustawy o systemie oświaty wynika, że stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12 (ust. 1). Stypendium szkolne może być udzielane uczniom w formie:

1)

całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych, w tym wyrównawczych, wykraczających poza zajęcia realizowane w szkole w ramach planu nauczania, a także udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych poza szkołą;

2)

pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników (ust. 2). Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do wychowanków ośrodków, o których mowa w art. 90b ust. 3 pkt 2, oraz słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych (ust.

3))

Stypendium szkolne może być udzielane uczniom szkół ponadgimnazjalnych oraz słuchaczom kolegiów, o których mowa w ust. 3, także w formie całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów związanych z pobieraniem nauki poza miejscem zamieszkania (ust. 4).

Stypendium szkolne może być także udzielone w formie świadczenia pieniężnego, jeżeli organ przyznający stypendium uzna, że udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2, a w przypadku uczniów szkół ponadgimnazjalnych także w formie, o której mowa w ust. 4, nie jest możliwe, natomiast w przypadku słuchaczy kolegiów, o których mowa w ust. 3, udzielenie stypendium w formach, o których mowa w ust. 2 i 4, nie jest celowe (ust. 5). Stypendium szkolne może być udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie (ust. 6). Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703) (ust. 7). Miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3 (ust. 8). Stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255, z późn. zm.) i nie może przekraczać miesięcznie 200% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (ust. 9). Stypendium szkolne jest przyznawane na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 10 miesięcy w danym roku szkolnym, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - na okres nie krótszy niż miesiąc i nie dłuższy niż 9 miesięcy w danym roku szkolnym (ust. 10). Jeżeli forma stypendium szkolnego tego wymaga, stypendium szkolne może być realizowane w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo, z tym że wartość stypendium szkolnego w danym roku szkolnym nie może przekroczyć łącznie dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - osiemnastokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (ust. 11). Stypendium szkolne nie przysługuje uczniowi, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych, z zastrzeżeniem ust. 13 (ust. 12). Uczeń, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych, może otrzymać stypendium szkolne w wysokości, która łącznie z innym stypendium o charakterze socjalnym ze środków publicznych nie przekracza dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - osiemnastokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (ust. 13).

Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca w art. 90f ww. ustawy, w przedmiocie przyznawania pomocy uczniom odesłał do aktów prawa miejscowego, którym to aktem, powołanym przez organ I instancji, jest uchwała Rady Gminy L. nr (...) z dnia (...) marca 2005 r. z załączonym regulaminem udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy L. Z treści ww. regulaminu wynika, że stypendium szkolne przyznawane jest na okres nie dłuższy niż od września do czerwca w danym roku szkolnym (§ 5), że stypendium szkolne może być udzielane w formie:

1)

całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych (...),

2)

całkowitego lub częściowego pokrycia kosztów udziału w zajęciach edukacyjnych realizowanych przez szkołę,

3)

pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym, w tym w szczególności zakupu podręczników (...). Z § 8 pkt 4 wynika, że stypendium szkolne może być udzielone w jednej lub kilku formach jednocześnie, zaś z § 5 i § 9 wynika, że stypendium szkolne przyznawane jest co do zasady miesięcznie.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji w sposób należyty uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, organ podał, że przyjęto taki, a nie inny okres zasiłkowy, gdyż odwołująca otrzymała jednorazowo stypendium na rzecz syna na okres od (...) września 2011 r. do (...) grudnia 2012 r. Dodatkowo organ I instancji podniósł, że w roku budżetowym 2012 Gmina L. w ramach dotacji celowej z budżetu państwa otrzymała na stypendia szkolne kwotę (...) zł. Od dnia (...) stycznia 2012 r. do dnia (...) czerwca 2012 r. z pomocy w formie stypendium szkolnego skorzystało 139 uczniów, co w przypadku równego podziału pieniędzy pomiędzy poszczególnych uczniów, każdy z nich winien otrzymać stypendium szkolne jednorazowo w kwocie (...) zł. Zdaniem organu odwoławczego, przyjęte przez organ I instancji kryteria do podziału skromnej sumy pieniędzy, jaką Gmina L. otrzymała na stypendia szkolne, są klarowne i sprawiedliwe, a organ I instancji dokonując podziału kwoty pomiędzy poszczególnych potrzebujących brał pod uwagę potrzeby i sytuację rodzinno-majątkową każdej z rodzin.

Pismem z dnia 15 października 2012 r. J. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję SKO w W. z dnia (...) września 2012 r. nr (...), wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie skarżącej, organ, przyznając stypendium szkolne na okres 6 miesięcy, obowiązany był przyznać je w wysokości stanowiącej wielokrotność co najmniej najniższego miesięcznego stypendium, gwarantowanego przepisem art. 90d ust. 9 powołanej ustawy o systemie oświaty, natomiast ustalenie decyzją jednorazowego stypendium szkolnego na okres od (...) stycznia 2012 r. do (...) czerwca 2012 r. w wysokości (...) zł jest błędne, albowiem stanowi świadczenie tylko na 1,5 miesiąca.

Skarżąca poddała w wątpliwość kryteria przyznawania stypendium socjalnego. Zdaniem skarżącej, jeśli Wójt brał pod uwagę potrzeby i sytuację rodzinno-materialną każdej z rodzin, to w jej ocenie powinno nastąpić zróżnicowanie kwoty przyznanych stypendiów w stosunku do każdej rodziny. Ustalając kwotę (...) zł dla każdej osoby składającej wniosek dał wyraz niesprawiedliwej ocenie potrzeb i sytuacji rodzinno-materialnej każdej z rodzin, gdyż każdą rodzinę potraktował jednorazowo, a jest rzeczą niemożliwą by każda z nich przedstawiała identyczne warunki bytowe, czy finansowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ wydając skarżoną decyzję działał zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

W świetle zarzutów skargi szczególnego odniesienia się wymagała treść art. 90d ust. 9 i 11 powyższej ustawy. Zgodnie z brzmieniem przywołanych przepisów (ust. 9) stypendium szkolne nie może być niższe miesięcznie niż 80% kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych; (ust. 11) jeżeli forma stypendium szkolnego tego wymaga, stypendium szkolne może być realizowane w okresach inne niż miesięczne lub jednorazowo, z tym że wartość stypendium szkolnego w danym roku szkolnym nie może przekroczyć łącznie dwudziestokrotności kwoty, o której mowa w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...). Ust. 9 ww. normy prawnej zakreśla więc minimalną wysokość stypendium szkolnego, przyznanego miesięcznie. Treść tego przepisu odnosi się bowiem do ściśle oznaczonego okresu czasu. Norma ta znajduje więc zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy stypendium szkolne jest realizowane w okresach miesięcznych. Za taką wykładnią art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty, przemawia treść całego przepisu art. 90d tej ustawy. Sformułowania użyte przez ustawodawcę tworzącego omawianą normę prawną świadczą o tym, że co do zasady, stypendium szkolne może być przyznawane w okresach miesięcznych i wtedy winno być również wypłacane co miesiąc. Do takiego rodzaju przyznanego stypendium znajduje zastosowanie przywołany wyżej art. 90d ust. 9.

Od powyższej reguły ustawodawca dopuścił jednakże wyjątek tworząc normę art. 90d ust. 11. Zgodnie z tą regulacją, możliwa jest realizacja stypendium szkolnego w okresach innych niż miesięczne lub jednorazowo. Dopuszczając taki wyjątek od zasady przyznawania stypendium w okresach miesięcznych, ustawodawca nie określił minimalnej wysokości stypendium, lecz dopuszczalną maksymalną jego wysokość.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy L. są poprawne.

Treść rozstrzygnięcia organu I instancji wskazuje ponad wszelką wątpliwość, że stypendium w kwocie (...) zł przyznano jednorazowo, do czego organ był umocowany w myśl art. 90d ust. 11 ustawy o systemie oświaty. Stąd więc, jako oderwany od realiów faktycznych niniejszej sprawy jawi się zarzut skargi, iż realnie organ przyznał stypendium w kwocie (...) zł miesięcznie (do czego skarżąca doszła dzieląc kwotę stypendium przez ilość miesięcy, do których odnosi się decyzja), przez co naruszył normę art. 90d ust. 9 omawianej ustawy. Sporne stypendium nie było bowiem świadczeniem o charakterze comiesięcznym, a jednorazowym na okres od (...) stycznia 2012 r. do (...) czerwca 2012 r. Stanowiło więc jednorazowo przyznaną kwotę, na cały okres wskazany w decyzji. Nieuprawnionym, gdyż sprzecznym z intencją organu przyznającego sporne świadczenie, było więc traktowanie omawianego stypendium jako comiesięcznego.

W świetle powyższego, za niezasadny uznać należy zarzut zaniżenia spornego stypendium szkolnego i przyznania go w kwocie niższej niż określona w art. 90d ust. 9 ustawy o systemie oświaty. Jak to już bowiem wyżej podkreślono, do stypendiów przyznawanych jednorazowo powołana regulacja nie znajduje zastosowania. Stypendium jednorazowe nie jest bowiem stypendium miesięcznym.

W ocenie tutejszego Sądu, organ prawidłowo również zastosował się do normy art. 90f ustawy o systemie oświaty i oparł swoje rozstrzygnięcie na treści prawa miejscowego, tj. uchwale (...) Rady Gminy L. z dnia (...) marca 2005 r., ustalającej regulamin przyznawania pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Uchwała ta określała bowiem sposób przyznawania omawianej pomocy materialnej.

Zgodzić należy się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., że kryteria przyznawania stypendium określone w ww. uchwale są czytelne i klarowne oraz że zostały w sposób prawidłowy odczytane przez organ przyznający sporne stypendium. W świetle powyższego tutejszy Sąd nie podziela zarzutów skargi, zmierzających do kwestionowania poprawności kryteriów przyznawania pomocy socjalnej określonych w powyższej uchwale.

Na marginesie wskazać można, że nawet strona skarżąca nie wywodziła tego, aby Radę Gminy obciążał obowiązek różnicowania wysokości stypendium szkolnego. Skarżąca wskazywała jedynie, że Rada Gminy jest uprawniona do takiego różnicowania. W sytuacji jednak, gdy powyższy sposób postępowania nie jest obligiem organu, braku takiego sposobu postępowania nie można skutecznie traktować jako naruszającego prawo.

W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.