II SA/Wa 2079/19, Zawarcie umowy o dziale spadku a zbycie prawa do lokalu. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2940173

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2020 r. II SA/Wa 2079/19 Zawarcie umowy o dziale spadku a zbycie prawa do lokalu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas.

Sędziowie WSA: Piotr Borowiecki, Asesor Karolina Kisielewicz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną przez M.N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z (...) czerwca 2019 r. (nr (...)), Komendant Główny Policji, po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z (...) marca 2019 r. (nr (...)) o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że M.N. (funkcjonariusz Wydziału Prewencji KWP w (...) w służbie stałej od (...) czerwca 2007 r.), w dniu 4 marca 2019 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161). Wnioskodawca podał, że w dniu (...) lutego 2019 r. zakupił lokal mieszkalny w stanie deweloperskim (nienadający się do zamieszkania) o powierzchni 43,48 m2. Skarżący dołączył do wniosku m.in. wypis aktu notarialnego - umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności, protokół przekazania lokalu mieszkalnego z (...) lutego 2019 r. oraz opis planowanych robot budowlanych.

Komendant Wojewódzki Policji decyzją z (...) marca 2019 r. wydaną na podstawie art. 94 ust. 1, art. 95 ust. 1 pkt 4, art. 97 ust. 1 i ust. 5 ustawy o Policji, § 2 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału, opróżniania i norm zaludnienia policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 z późn. zm.) w związku z § 3 i § 3a ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 864 z późn. zm.), odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M.N. w dniu (...) stycznia 2015 r. nabył wraz z K.N. (matką) spadek po W.N. (ojcu skarżącego) w udziałach wynoszących po 1/2 części (akt poświadczenia dziedziczenia (...) z dnia (...) maja 2015 r.). W skład masy spadkowej wchodziła 1/2 nieruchomości położonej przy ul. (...) w (...), zabudowana budynkiem mieszkalnym o pow. mieszkalnej 105,2 m2 (a więc połowa budynku mieszkalnego o powierzchni 52,6 m2, natomiast prawo do drugiej połowy tego budynku posiada ciotka skarżącego - (...)) oraz samochód osobowy. W dniu (...) września 2015 skarżący, zawierając umowę (w formie aktu notarialnego) o częściowym dziale spadku (w której postanowiono, że żona zmarłego K.N. otrzymała cały udział W.N. w zabudowanej nieruchomości, a M.N. cały udział w samochodzie osobowym), zrzekł się swojej części spadku. Zdaniem organu dział spadku należy traktować jako zbycie przez skarżącego jego udziału w budynku mieszkalnym o pow. 26,3 m2, co prowadzi do stwierdzenia, że w świetle art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, nie ma podstaw do uwzględniania jego wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup domu.

W odwołaniu od tej decyzji M.N. zarzucił, że została wydana z naruszeniem:

a) art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji przez nieuzasadnione przyjęcie, że zawarcie umowy częściowego działu spadku, w skład którego wchodził udział w nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym w ten sposób, że w zamian za cały udział w zabudowanej nieruchomości spadkobierca otrzymuje cały udział w ruchomym składniku masy spadkowej, jest równoznaczny ze zbyciem własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom jednorodzinny (mieszkalno-pensjonatowy);

b) art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy,

c) art. 7a § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej skutkującej odebraniem stronie uprawnienia.

W uzasadnieniu odwołania M.N. podniósł m.in., że nie ma podstaw prawnych aby przepis art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, który stanowi o "zbyciu" własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom, interpretować rozszerzająco i obejmować nim również dział spadku. Dział spadku nie polega bowiem na zbyciu majątku spadkowego. Odwołujący się, na poparcie tego stanowiska, powołał orzeczenia (WSA w Warszawie z 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1471/06, WSA w Gliwicach z 27 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 1166/12, WSA w Krakowie z 12 marca 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1191/13), i stwierdził, że dotyczą one co prawda podziału majątku wspólnego małżonków po ustaniu małżeństwa przez rozwód, niemniej z uwagi na przepis art. 46 k.r.o. (który odsyła w takim wypadku do stosowanych odpowiednio przepisów o dziale spadku), brak jest istotnych różnic między podziałek majątku a działem spadku.

Skarżący podniósł, że nie jest prawidłowe stanowisko organu, że z chwilą dokonania częściowego działu spadku (w dniu (...) września 2015 r.) "zrzekł się swojej części spadku na rzecz swojej matki". Po pierwsze, dział spadku miał charakter częściowy, a po drugie, w ramach tego działu odwołujący się otrzymał pewien składnik majątku spadkowego, a jego matka otrzymała inny składnik majątku spadkowego. Nie doszło więc wówczas do zrzeczenia się (lub zbycia) składników majątku spadkowego na rzecz kogokolwiek, a tym bardziej do zrzeczenia się przez niego należnej mu części spadku. Z aktu poświadczenia dziedziczenia z (...) maja 2015 r. wynika jednoznacznie, że nie odrzucił spadku po swoim ojcu, przeciwnie, spadek ten przyjął wprost. Do "zrzeczenia się" udziału w spadku nie doszło zatem również we wcześniejszej dacie.

M.N. dodał, że "pierwotny" jego udział w prawie własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym był znacznie mniejszy (część lokalu jaka mu przypadała to 9,862), ponieważ prawo do spadku po W.N. posiadała także trojka jego rodzeństwa. Gdyby odwołujący się odrzucił spadek, tak samo jak reszta rodzeństwa, pomoc finansowa by mu się należała. M.N. dodał, że nie odrzucił spadku po swoim ojcu z uwagi na "dalsze komplikacje" związane z koniecznością uzyskania zgody sądu rodzinnego na odrzucenie spadku w imieniu jego małoletniej córki i uznał za "dogodniejsze" zawarcie umowy częściowego działu spadku. W tym stanie rzeczy należało uznać, zadaniem skarżącego, że odmowa przyznania mu pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego, nie jest wynikiem "naruszenia przez odwołującego jakichś istotnych reguł", lecz skutkiem wybranego przez niego sposobu uregulowania spraw spadkowych oraz splotu dość przypadkowych okoliczności.

W uzasadnieniu zarzutów procesowych skarżący podniósł, że organ administracyjny dostrzegając "nieprecyzyjność" przepisów ustawy o Policji powinien dokonać interpretacji art. 95 ust. 1 pkt 4 tej ustawy na korzyść odwołującego się. Zdaniem M.N., nawet jeżeli możliwa jest inna niż zaprezentowana przez niego interpretacja przepisu, to jej skutkiem jest pozbawienie strony uprawnienia do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W "specyficznych okolicznościach niniejszej sprawy, zastosowaniu tego przepisu nie sprzeciwiał się natomiast interes osób trzecich. Odwołujący się nie naruszył jakiejś istotnej reguły postępowania, ale wybrał określony sposób uregulowania spraw spadkowych, co w rezultacie przyniosło dla niego ujemne konsekwencje. M.N. dodał, że przyznanie mu pomocy finansowej wpłynie korzystnie na wykonywanie przez niego obowiązków służbowych. Skoro zamieszka w (...), zamiast w oddalonych o 30 km (...), jego dyspozycyjność jako funkcjonariusza Policji będzie większa, niż jest obecnie. Taki cel realizować mają natomiast przepisy działu 8 ustawy o Policji.

Z tych wszystkich względów wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej zmianę.

Komendant Główny Policji decyzją z (...) czerwca 2019 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 94 ustawy o Policji i § 3 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 864), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z (...) marca 2019 r.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył ustalenia faktyczne sprawy oraz przepisy prawa mające w niej zastosowanie. Komendant Główny Policji stwierdził, że M.N. legitymuje się uprawnieniami do 2 norm zaludnienia tj. do lokalu od 14 do 20 m2 powierzchni mieszkalnej (§ 3 rozporządzenia MSWiA z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów). Odwołujący się od (...) stycznia 2015 r. (z chwilą śmierci spadkodawcy - art. 924 k.c.) do (...) września 2015 r. (zawarcie umowy częściowego działu spadku) posiadał część budynku mieszkalnego (26,3 m2), który zapewniał przysługujące mu norma zaludnienia. Komendant Główny Policji dodał, że okoliczność, że skarżący przyjął spadek z uwagi na posiadanie małoletniego dziecka i ewentualnie dalsze komplikacje związane z odrzuceniem spadku w imieniu małoletniej córki, nie ma w sprawie znaczenia.

M.N. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucił decyzji Komendanta Głównego Policji z (...) czerwca 2019 r. naruszenie:

a) art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zawarcie umowy częściowego działu spadku, na podstawie której udział w nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym otrzymuje tylko jeden spadkobierca, podczas gdy drugi spadkobierca otrzymuje inny składnik majątku spadkowego, jest równoznaczny ze zbyciem własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), o którym mowa w tym przepisie;

b) art. 7a § 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie i rozstrzygnięcie na niekorzyść strony wątpliwości co do treści normy prawnej skutkującej odebraniem jej uprawnienia;

c) art. 7 k.p.a. przez "jednostronne i nieobiektywne" rozpatrzenie sprawy, bez uwzględniania słusznego interesu skarżącego;

d) 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego oraz oparcie się tylko na części, a nie całokształcie zebranego materiału dowodowego;

e) art. 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, w tym nieodniesienie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z (...) marca 2019 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi M.N. ponowił argumentację zaprezentowaną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, że przepis art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji jest wyjątkiem od reguły przyznawania funkcjonariuszowi pomocy finansowej. Co do zasady niedopuszczalne jest zatem dokonywanie wykładni rozszerzającej tego przepisu.

Dział spadku nie polega na zbyciu majątku spadkowego, lecz na podziale tego majątku między poszczególnych spadkobierców, a celem działu spadku jest realizacja roszczeń wynikających z art. 210 w związku z art. 1035 k.c. Wspólność majątku spadkowego jest z założenia stanem przejściowym, a żądanie jej zniesienia jest ustawowym prawem spadkobierców o podstawowym charakterze. Dział spadku może być dokonany umownie, ugodą sądową jak i orzeczeniem sądowym. W tym ostatnim przypadku nie ma więc mowy o woli właściciela, skoro rozstrzygniecie podejmuje sąd. Z tego wynika, zdaniem skarżącego, że treść i cel działu spadku jako czynności prawnej, są całkowicie odmienne od umowy sprzedaży, a w przypadku działku spadku dokonanego postanowieniem sądowym inna będzie także jego forma.

Skarżący podniósł, że "zbycie" w języku potoczonym oznacza "sprzedaż", "odstąpienie czegoś za pieniądze", "pozbycie się czegoś przez sprzedaż" (Słownik języka polskiego, Warszawa 1983 r.s. 988 oraz Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod red. prof. Stanisława Dubisza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003). W potocznym rozumieniu "sprzedaż" nie jest zatem równoznaczna z "obrotem" ani tym bardziej z "przeniesieniem własności rzeczy lub praw", o którym mowa w k.c. Zbycie w języku potocznym zbliżone jest do "sprzedaży" (umowy wzajemnej i odpłatnej). Z tego powodu należałoby przyjąć, że "zbycie" o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji nie obejmuje wszystkich czynności cywilnoprawnych, w których wyniku dochodzi do przeniesienia własności nieruchomości, lecz jedynie te, które przenoszą własność w drodze umowy sprzedaży.

Skarżący dodał, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił, dlaczego nie wziął pod uwagę argumentów zawartych w odwołaniu oraz powołanego w nim orzecznictwa, nie wyjaśnił jakimi przesłankami się kierował przy wydaniu decyzji. W ten sposób naruszył również art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) oraz 107 § 3 k.p.a. (brak dostatecznego uzasadnienia podstawy prawnej decyzji). Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdza, ze spadek po W.N. otrzymali jego żona oraz czwórka dzieci, następnie dopiero prawidłowo ustala, że spadek otrzymał skarżący wraz z matką, gdyż pozostali spadkobiercy spadek odrzucili w dniu (...) maja 2015 r. Pominięto przy tym również to, że E.N. nie jest już współwłaścicielem domu (1/2), ponieważ po jej śmierci udział w prawie własności domu przeszedł na jej dzieci. Komendant Główny Policji pominął również, że pierwotne uprawnienia skarżącego do spadku były znacznie mniejsze oraz że dotychczas nie nastąpiło zniesienie współwłasności tej nieruchomości.

Zdaniem skarżącego, Komendant Główny Policji, dostrzegając ewentualną nieprecyzyjność przepisów ustawy o Policji, powinien był dokonać wykładni art. 95 § 1 pkt 4 tej ustawy na korzyść skarżącego, a więc w taki sposób, który nie spowodowało to pozbawienia go uprawnienia do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Tymczasem organ nie rozważył nawet możliwości zastosowania w sprawie art. 7a § 1 k.p.a., nie ustosunkował się do postawionego w odwołaniu zarzutu naruszenia tego przepisu przez organ I instancji oraz stanowiska skarżącego odnośnie tego, że przyznaniu mu wnioskowanej pomocy finansowej nie sprzeciwia się interes osób trzecich ani ważny interes publiczny, a przyznanie pomocy finansowej wpłynie pozytywnie na jego przydatność do służby w Policji.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Według art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jest to prawo do lokalu o określonej powierzchni, uwzględniającej normy zaludnienia lokali mieszkalnych, określone na podstawie art. 97 ust. 1 powołanej ustawy, w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej oraz ministrem właściwym do spraw finansów publicznych. Policjant, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, może ubiegać się o "alternatywną" formę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych: równoważnik pieniężny za brak lokalu (art. 92 ust. 1 ustawy) lub pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy). Posiadanie mieszkania w stanie deweloperskim oznacza, że wymaga ono poniesienia określonych nakładów finansowych w celu jego wykończenia i wyposażenia w urządzenia niezbędne do korzystania z niego zgodnie z przeznaczeniem. Tym samym, udzielenie pomocy finansowej na wykończenie mieszkania nabytego w stanie deweloperskim mieści się w pojęciu "pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego", o którym mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1096/16).

Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest formą zaspakajania potrzeb mieszkaniowych policjantów, funkcjonującą obok podstawowej formy pomocy, jaką jest prawo do lokalu mieszkalnego. Nie jest więc świadczeniem pieniężnym należnym każdemu funkcjonariuszowi, ale tylko takiemu, który ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Nabycie przez funkcjonariusza lokalu spełniającego kryterium norm zaludnienia, oznacza zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych. Również nabycie przez funkcjonariusza ułamkowego udziału we współwłasności lokalu, odpowiadającego przysługującym mu normom zaludnienia uznaje się za zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych (wyrok NSA z 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 795/08, wyrok NSA z 9 kwietnia 2008 r. I OSK 629/07).

Z tego co już powiedziano wynika, że prawo do pomocy finansowej przysługuje tylko policjantowi, który spełnia "pozytywne" warunki do uzyskania (przydziału) lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej (art. 88-90 ustawy o Policji) oraz nie zachodzą "negatywne" przesłanki do wydania decyzji, o których mowa w art. 95 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy.

Zdaniem Sądu, istotne okoliczności tej sprawy nie budzą wątpliwości. Wynika z nich, że skarżący w dniu (...) stycznia 2015 r. otrzymał (w drodze spadku po ojcu W.N.) prawo do 1/4 budynku mieszkalnego, który spełniał warunki (pod względem metrażu i położenia) do uznania go za kwalifikujący się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych skarżącego. W dniu (...) września 2015 r. skarżący zawarł z K.N. umowę częściowego działu spadku, na mocy której otrzymał na własność cały udział W.N. w samochodzie osobowym, natomiast K.N. otrzymała cały udział w nieruchomości wchodzącej do masy spadkowej (akt notarialny z (...) września 2015 r. (...)).

Komendant Główny Policji stwierdził, że w tak ustalonym stanie faktycznym zachodzi negatywna przesłanka, o której mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, uniemożliwiająca przydział policjantowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Skarżący miał bowiem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (nabył w drodze spadku prawo do 26,3 m2 lokalu mieszkalnego), ale "zbył" to prawo w wyniku działu spadku. Tym samym, zdaniem organu, wnioskodawca utracił również prawo do otrzymania pomocy finansowej na zakup spółdzielczego, własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego.

Sąd uznaje stanowisko organu za prawidłowe.

Skarżący zawierając umowę o dział spadku, swobodnie rozporządził swoim majątkiem w drodze czynności cywilnoprawnej i w ten sposób utracił udział w zabudowanej nieruchomości, który mógł zaspokoić jego potrzeby mieszkaniowe (26 m2 powierzchni mieszkalnej). Taki cywilnoprawny charakter ma "zbycie" prawa do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji. Jak już powiedziano, powołany przepis wyklucza możliwość przyznania policjantowi prawa do lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji także prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, w sytuacji gdy policjant dokona "zbycia" własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo dom. W powołanym przepisie chodzi jednak nie o zbycie jakiegokolwiek lokalu, ale lokalu odpowiedniego (por. np. wyrok NSA z 7 marca 2018 r. I OSK 337/07).

Sąd zauważa, że ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "zbycia". W języku potocznym znaczenie terminu "zbycie" nie ogranicza się, jak sugeruje skarżący, głównie do sprzedaży. Zbycie może bowiem nastąpić w drodze różnych działań (czynności) prawnych. Zdaniem Sądu przez określenie "zbycie" użyte w art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy należy rozumieć każde rozporządzenie mocą dobrowolnego oświadczenia woli rozporządzającego, prawem do nieruchomości mieszkaniowej, prowadzące do utraty prawa do korzystania z tej nieruchomości (lokalu). Taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie.

Sąd podkreśla, że orzeczenia, na które powołuje się strona skarżąca w skardze, zostały wydane w odmiennym stanie faktycznym. Mianowicie odnoszą się do podziału majątku wspólnego małżonków po ustaniu małżeństwa przez rozwód. Tymczasem sytuacja, kiedy sąd dokonuje podziału majątku jest zasadniczo odmienna od sytuacji, kiedy to właściciel swobodnie dysponuje tym majątkiem w drodze czynności cywilnoprawnej. W przypadku wydania orzeczenia przez Sąd, nie może być mowy o zbyciu majątku dorobkowego przez osoby, których orzeczenie to w sposób bezpośredni dotyczy. Wyrok jest bowiem wyrazem woli sądu, nie zaś stron postępowania (por. np. wyrok WSA w Łodzi z 14 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 967/13).

Zauważyć należy, że w podobnych sprawach sądy administracyjne wypowiadały się już odnośnie rozumienia pojęcia "zbycie", użytego w art. 95 ust. 1 pkt 4 u.p. (por. wyroki WSA z 23 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1471/06 oraz z 27 sierpnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 1166/12). W powołanych wyrokach również eksponowano element woli właściciela, stanowiący o istocie "zbycia" prawa. W tych orzeczeniach ocenie podlegały ugody zawierane przez rozwiedzionych współmałżonków, których treścią był podział majątku dorobkowego.

W niniejszej sprawie skarżący dobrowolnie (z własnej woli) "wyzbył się", przez zawarcie umowy o częściowym dziale spadku, prawa do udziału w zabudowanej nieruchomości, która mogła zaspokoić jego potrzeby mieszkaniowe. Tym samym została spełniona przesłanka negatywna, o której mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy, uniemożliwiająca przydzielenie lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej i w konsekwencji przyznania pomocy finansowej na nabycie lokalu.

Prowadzi to do wniosku, że nie są uzasadnione zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 95 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego oraz oparcie się jedynie na części, a nie na całokształcie zebranego materiału dowodowego. Zdaniem Sądu nie są również zasadne pozostałe zarzuty naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 7a § 1 i art. 11 k.p.a.). Organowi nie można zarzucić jednostronnego i nieobiektywnego prowadzenia postępowania tylko dlatego, że zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił przy wydaniu zaskarżonej decyzji jego słusznego interesu oraz nie rozstrzygnął na jego korzyść wątpliwości co do treści zastosowanej normy prawnej. Po pierwsze, słuszny interes strony nie może kolidować z prawem. Po drugie, tylko w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, osiągnięty przy zastosowaniu różnych metod interpretacji, daje możliwość alternatywnego rozumienia normy prawnej, dopuszczalne jest przyjęcie takiego jej rozumienia, które jest korzystniejszego dla strony. Jeśli jednak przeprowadzona wykładnia prowadzi do jednoznacznego wyniku, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 19 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 609/18).

Na zakończenie Sąd zwraca uwagę, że na tle podobnej regulacji jak w ustawie o Policji zawartej w ustawie z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie 7 sędziów z 29 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OPS 7/08, w uzasadnieniu której podkreślił, że pomoc finansowa na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych nie została ukształtowana jako prawo z tytułu samego pełnienia służby. Pomocy tej nie można też utożsamiać z bezzwrotnym co do zasady świadczeniem udzielanym przez Państwo na spłatę wszystkich wydatków związanych z nabyciem domu (lokalu) mieszkalnego. Świadczenie to nie przysługuje w związku z uzyskaniem domu (lokalu) mieszkalnego, ale na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych policjanta rozumianych jako konieczność zamieszkania funkcjonariusza w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Jest to świadczenie szczególne. Wykładnia przepisów regulujących takie szczególne uprawnienia nie może być zatem rozszerzająca.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.