Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 17 kwietnia 2008 r.
II SA/Wa 1613/07

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym skargi S. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwrotu emerytury wojskowej postanawia odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na:

1.

decyzje administracyjne,

2.

postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,

3.

postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,

4.

inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi S. K., reprezentowany przez radcę prawnego, uczynił decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zwrotu emerytury wojskowej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżoną decyzją Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) zobowiązującą S. K. do zwrotu emerytury wojskowej w oznaczonej kwocie z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek zawodowy służby wojskowej, która z kolei stanowiła podstawę do wydania decyzji ustalającej prawo do emerytury. Zatem rozpatrywanie sprawy należy zacząć od ustalenia czy skarga na decyzję z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) podlega rozpatrzeniu przez sąd administracyjny.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) - zwanej dalej k.p.c., Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości sądów szczególnych lub innych organów (art. 2 k.p.c.). Natomiast sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych oraz emerytur i rent, (art. 476 § 2 k.p.c.), zaś organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne (art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.). Również ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 8, poz. 66 ze zm.). stanowi w art. 31 ust. 4, że w sprawach dotyczących prawa do zaopatrzenia emerytalnego i świadczeń z tego tytułu zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego.

W tym kontekście należy również odczytywać regulacje dotyczące obowiązku zwrotu świadczeń nienależnych. Przepis art. 32 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin stanowi, że decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) - zwanej dalej k.p.a. To, że wojskowy organ emerytalny stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (może zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w tym Kodeksie), nie zmienia zasady, iż decyzje dotyczące ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy są decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Pomimo braku wyraźnej regulacji wskazującej, że od decyzji dotyczącej zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej zarówno prawo do zaopatrzenia emerytalnego jak i zobowiązującej do zwrotu nienależnego świadczenia przysługuje zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, trudno byłoby zaakceptować i uzasadnić tezę o powiązaniu kognicji sądu z przedmiotem decyzji, w tym sensie, iż w sprawach ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego właściwe byłyby sądy powszechne, ale już w sprawach dotyczących zmiany, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej świadczenia emerytalnego kognicja ta przechodziłaby na sądy administracyjne. Zasadą jest przecież, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 11 i 31 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin). Nie ulega zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie o zmianie lub uchyleniu decyzji ostatecznej, od której przysługiwało zainteresowanemu odwołanie do sądu powszechnego, podejmowane jest na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. w formie decyzji, która dotyczy prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego, co oznacza, że również od tej decyzji przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej, od której nie zostało wniesione odwołanie do sądu powszechnego, to nic innego jak wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej tego samego stosunku prawnego. Również rozstrzygnięcie w przedmiocie unieważnienia decyzji ostatecznej (stwierdzenia jej nieważności) dotyczy faktycznie prawa do zaopatrzenia emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczenia społecznego. Przyczyną unieważnienia decyzji (stwierdzenia jej nieważności) może być między innymi wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a wówczas przedmiotem oceny jest samo prawo zainteresowanego do zaopatrzenia emerytalnego oraz wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia. Nie jest uprawniona taka wykładnia przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, która prowadziłaby do wniosku, że w sprawach dotyczących tego samego stosunku prawnego byłby właściwy sąd powszechny, ale także sąd administracyjny, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja wojskowego organu emerytalnego.

Dodać należy, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 20 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 279/07 (orzeczenie jest dostępne w Internecie).

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.