Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2746045

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 marca 2018 r.
II SA/Wa 1465/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.).

Sędziowie WSA: Andrzej Góraj, Stanisław Marek Pietras.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2018 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2017 r. nr (...) w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Komendant Główny Policji decyzją nr (...) z dnia (...) lipca 2017 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782), § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. nakazującą R. B. opróżnienie zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w (...) przy ul. (...) pozostającego w dyspozycji Komendy Wojewódzkiej Policji w (...).

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Lokal mieszkalny położony obecnie przy ul. (...) w (...) otrzymał A. B. /ojciec R. B. / na podstawie Przydziału nr (...) z dnia (...) lipca 1965 r. ówczesnego Kwatermistrza Komendy Milicji Obywatelskiej woj. (...). Do wspólnego zamieszkania uprawniona była jego żona A., synowie W. i R. oraz córka U.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w (...) sygn. akt (...) z dnia (...) września 1986 r. orzeczony został rozwód małżeństwa A. i A. B. w wyniku którego, Sąd zasądził od powoda na rzecz byłej małżonki alimenty oraz ustalił podział mieszkania i sposób z jego korzystania.

W 2002 r. w przedmiotowym lokalu mieszkalnym został zameldowany R. B., który był zameldowany i zamieszkiwał wcześniej w domu położonym w (...), przy ul. (...), stanowiącym własność jego żony G.

W 2003 r. zmarł A. B., a była żona A. B. po jego śmierci nabyła prawo do renty rodzinnej (na stałe) po funkcjonariuszu, a tym samym prawo do zajmowania przedmiotowego lokalu.

Z uwagi na fakt, iż lokal mieszkalny znacznie przekraczał przysługujące normy zaludnienia nie została wyrażona zgoda na przepisanie praw głównego najemcy i administracja (...) zawarła z A. B. w dniu (...) sierpnia 2014 r. umowę najmu lokalu.

A. B. zmarła w dniu (...) grudnia 2016 r., a jej syn R. B. (...) stycznia 2017 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) o przepisanie umowy najmu do przedmiotowego lokalu mieszkalnego twierdząc, że razem z nią zamieszkiwał w tym lokalu od dziecka, a ponadto zamieszkuje w nim jego żona G. i siostra U. S. (poprzedni adres zamieszkania (...)).

W odpowiedzi na powyższe wystąpienie pismem z dnia (...) stycznia 2017 r. R. B. został poinformowany przez organ o braku takiej możliwości na podstawie obowiązujących przepisów, a zarazem zobligowany do opróżnienia i przekazania przedmiotowego lokalu do KWP w (...) w terminie do dnia (...) lutego 2017 r. Został jednocześnie pouczony, że w przypadku nie dopełnienia powyższego obowiązku zostanie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego.

We wskazanym terminie R. B. nie opróżnił przedmiotowego lokalu mieszkalnego i w związku z tym Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) działający z upoważnienia Komendanta Wojewódzkiego Policji działając na podstawie art. 61 k.p.a., pismem z dnia (...) marca 2017 r. zawiadomił R. B. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o opróżnieniu zajmowanego lokalu położonego w (...) przy ul. (...). Równocześnie strona została pouczona o możliwości dostarczenia w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma informacji i dokumentów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie R. B. przesłał do organu pismo z dnia (...) marca 2017 r. do którego załączył orzeczenie lekarza orzecznika ZUS oraz postanowienie z Sądu o ubezwłasnowolnieniu żony, wypis z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS dotyczący jego osoby, zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały i ksero dowodu osobistego U. S.

Pismem z dnia (...) kwietnia 2017 r. R. B. został poinformowany o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o prawie zapoznania się z aktami sprawy w wyznaczonym terminie.

Organ, w związku z przedstawioną przez R. B. kserokopią postanowienia sygn. akt (...) z dnia (...) kwietnia 2016 r. Sądu Okręgowego w (...) Wydział (...) o ubezwłasnowolnieniu żony G., wystąpił do Sądu Rejonowego w (...) o informację w przedmiotowej sprawie.

W związku z powyższym wystąpieniem Sąd Rejonowy w (...) (...) Wydział (...) przesłał informację, że opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej G. B. został ustanowiony R. B., zameldowany w (...) przy ul. (...), a zamieszkały w (...), przy ul. (...).

Komendant Wojewódzkiego Policji w (...) decyzją nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. działając na podstawie art. 95 ust. 3 pkt 3 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, zobowiązał R. B. do opróżnienia lokalu mieszkalnego położonego w (...) przy ul. (...).

W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, (...) oraz ich rodzin w art. 28 stanowi, że prawo do lokalu mieszkalnego przysługuje członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach i do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali dla funkcjonariuszy. Art. 89 ustawy określa z kolei członków rodziny policjanta, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego i są to pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym: małżonek; dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia; rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.

Natomiast obowiązująca uchwała nr (...) Rady Miasta (...) z dnia (...) września 2013 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta (...) wydana na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 21 cyt. ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zamianie Kodeksu cywilnego określa zasady wynajmowania tych lokali mieszkalnych. W § 2 pkt 5 jest mowa o "osobie o niezaspokojonych potrzebach mieszkaniowych - należy przez to rozumieć osobę nie posiadającą prawa własności oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu jak i jego części, spółdzielczego lokatorskiego prawa do mieszkania mogącego służyć zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych, na terenie Gminy lub w innej miejscowości, a w przypadku małżonków żadnemu z nich nie przysługuje taki tytuł oraz w okresie ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku nie zbyły takiego prawa i w tym okresie nie byli najemcami lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Gminy".

Organ wskazał, iż w myśl powyższego R. B. jest nieuprawniony do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego.

Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada do niego tytułu prawnego jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego na podstawie przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji.

Organ zaznaczył jednocześnie, że z poczynionych ustaleń co do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego wynika, iż po śmierci A. B. nikt w nim nie zamieszkuje, co potwierdza przeprowadzony wywiad środowiskowy. Obecnie na pobyt stały zameldowany jest w nim R. B., jego żona G. B. oraz siostra U. S. od dnia (...).12.2016 r./ poprzednio (...)/. W całej sytuacji najistotniejszą kwestią jest jednak fakt, że żona R. B. G. B. jest właścicielem domu jednorodzinnego położonego w (...), przy (...) (wypis z rejestru gruntów z dnia (...).02.2017 r.), o którym zainteresowany nie wspomina. Zgodnie z powyższym R. B. faktycznie ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe.

Reasumując organ stwierdził, iż wobec zebranych w toku postępowania materiałów R. B. nie mieści się w kręgu osób wstępujących w stosunek najmu lokalu mieszkalnego położonego w (...) przy ul. (...). Brak jest jakichkolwiek podstaw do przydziału przedmiotowego lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu Gminy (tym bardziej będącego w dyspozycji KWP) zarówno na podstawie przepisów resortowych, jak i ogólnie obowiązujących.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. B. podniósł, iż lokal przy ul. (...) w (...) zajmowany jest na podstawie umowy najmu zawartej w dniu (...) sierpnia 2014 r. Stosownie zatem do przepisów art. 691 § 1 i 2 k.c. jemu jako synowi A. B., stale zamieszkałemu z nią do chwili śmierci, przysługuje prawo wstąpienia w stosunek najmu. W jego ocenie brak jest zatem podstaw do żądania opuszczenia mieszkania i rozliczenia się z jego zajmowania.

Zaznaczył jednocześnie, że nie posiada prawa do innego lokalu i nie ma gdzie się wyprowadzić. Opiekuje się żoną, wobec której orzeczono trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sam również jest trwale częściowo niezdolny do pracy, a konieczność stałej opieki nad żoną nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej w jakimś niewielkim wymiarze. Wszelkie należności związane z korzystaniem z mieszkania są natomiast systematycznie i bez opóźnień regulowane.

Żądanie zwrotu mieszkania w tych okolicznościach jest dla niego niewykonalne i niezrozumiałe.

Komendant Główny Policji w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, powołaną na wstępie decyzją nr (...) z dnia (...) lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. nakazującą R. B. opróżnienie zajmowanego lokalu mieszkalnego położonego w (...) przy ul. (...).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał sią na przepisy art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy o Policji.

Zaznaczył, iż sporny lokal pozostaje w dyspozycji Policji. Regulacja prawna dotycząca problematyki mieszkań dla funkcjonariuszy Policji, emerytów policyjnych została natomiast odrębnie uregulowana w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania powszechne rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów.

W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin.

Powyższe przepisy w sposób szczególny, odrębny uregulowały krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji. Na podstawie art. 88 ustawy o Policji tytuł prawny do lokalu mieszkalnego może otrzymać tylko i wyłącznie funkcjonariusz Policji. Osoby wymienione w art. 89 ustawy o Policji, które uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi, nie posiadają samodzielnego tytułu prawnego do lokalu, ich uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu wywodzi się z tytułu prawnego jaki posiada policjant. Natomiast, na podstawie art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji zachowują, lub mogą taki tytuł uzyskać emeryci i renciści policyjni.

Ten sam przepis art. 29 ww. ustawy przewiduje możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego przez członków rodziny, ale tylko i wyłącznie w takim przypadku, gdy byliby uprawnieni do renty rodzinnej po funkcjonariuszu, który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, albo już był emerytem lub rencistą policyjnym. A zatem tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że dany członek rodziny zamieszkiwał z emerytem policyjnym i był w lokalu zameldowany. Jeżeli nie jest uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym emerycie policyjnym nie może uzyskać tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego.

W rozpoznawanej sprawie, jest natomiast rzeczą bezsporną, że R. B. nie jest funkcjonariuszem Policji, jak również osobą uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu A. B. Nie posiada również samoistnego prawa do lokalu mieszkalnego, gdyż nigdy nie był jego głównym najemcą. Wskazane przepisy uregulowały w sposób szczególny, możliwość uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, przez członka rodziny po śmierci emeryta policyjnego, wyłączając możliwość stosowania instytucji wstąpienia w najem, uregulowanej w art. 691 k.c. Tym samym zainteresowany nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a nadto w świetle obowiązujących przepisów nie może takiego tytułu prawnego uzyskać.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B. zarzucił organowi naruszenie:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) nr (...) z dnia (...) czerwca 2017 r., dotyczącej opróżnienia zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego przy ul. (...) pomimo, że sporny lokal zajmowany jest na podstawie umowy najmu zawartej w dniu (...) sierpnia 2014 r. Stosownie natomiast do przepisów art. 691 § 1 i 2 k.c.jemu jako synowi A. B. stale zamieszkałemu z nią do chwili śmierci przysługuje prawo wstąpienia w stosunek najmu;

2) art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia wszelkich niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy faktów oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy w uzasadnieniu faktycznym i prawnym skarżonej decyzji.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi ponownie podkreślił, że lokal mieszkalny zajmowany jest na podstawie umowy najmu zawartej w dniu (...) sierpnia 2014 r. Stosownie zatem do przepisów art. 691 § 1 i 2 k.c., jemu jako synowi A. B., stale zamieszkałemu z nią do chwili śmierci, przysługuje prawo wstąpienia w stosunek najmu. Ponownie też podniósł, że nie posiada prawa do innego lokalu i nie ma gdzie się wyprowadzić. Opiekuje się żoną, wobec której orzeczono trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Sam również jest trwale częściowo niezdolny do pracy. Wszelkie należności związane z korzystaniem z mieszkania są systematycznie i bez opóźnień regulowane. Żądanie zwrotu mieszkania w tych okolicznościach jest zatem dla niego niewykonalne i niezrozumiałe.

Zarzucił też, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera podstawowych faktów pozwalających na jej weryfikację. Twierdzenie, że nie jest członkiem rodziny uprawnionym do zajmowania lokalu, gdyż nie jestem uprawniony do renty rodzinnej, czy którakolwiek z pozostałych osób zobowiązanych do opuszczenia lokalu, jest gołosłowne. Uzasadnienie decyzji nie zawiera wyjaśnienia dlaczego nie jest uprawniony, nie jest wiadome jakie przepisy regulują tę kwestię oraz jakie fakty przemawiają za ich niezastosowaniem w tym przypadku. Nie wie z czego wynika rzekoma bezsporność tych faktów, nie jest mu wiadomo również dlaczego przepis art. 691 k.c. nie ma zastosowania w sprawie. Nie wyjaśniono też jaka jest różnica pomiędzy przydziałem otrzymanym przez jego nieżyjącego ojca, a umową najmu zawartą z jego nieżyjącą matką A. B. Jego ojciec nie posiadał bowiem żadnej umowy najmu.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W postępowaniu sądowym przy ocenie aktu administracyjnego nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej ani też zasady współżycia społecznego. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do jego wydania.

W ocenie Sądu, skarga analizowana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia (...) lipca 2017 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w (...) z dnia (...) czerwca 2017 r. nie naruszają prawa w stopniu mającym lub mogący mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. poz. 2067 z późn. zm.), zgodnie z którym w przypadku zajmowania lokalu, pozostającego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego, wydaje się decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego.

Krąg osób uprawnionych do zajmowania lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, został wyczerpująco określony w przepisach ww. ustawy o Policji oraz ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm.). Kwestie dotyczące mieszkań przeznaczonych dla policjantów regulują również przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r. poz. 1170 z późn. zm.).

W świetle art. 90 ust. 1 ww. ustawy o Policji, na lokale mieszkalne dla policjantów przeznacza się lokale będące w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. Za lokal mieszkalny pozostający w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub podległych mu organów uznaje się lokale mieszkalne uzyskane w wyniku działalności inwestycyjnej tych jednostek od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, stanowiące własność gmin, czy zakładów pracy, a także lokale, które zostały zwolnione przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały od jednostek podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Zaznaczenia wymaga też, że przepisy ustawy o Policji, a także ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji znajdują zastosowanie do funkcjonariuszy dawnej Milicji Obywatelskiej (art. 98 ustawy o Policji).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w tezie wyroku z 20 czerwca 2001 r., CKN 683/00 lokalem będącym w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych w rozumieniu ww. artykułu jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub o jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi. Dyspozycyjność jest zatem związana z prawem organu Policji do decydowania kto jest uprawniony do zamieszkiwania lokalu lub nie, przy uwzględnieniu zapisów ustawy o Policji. Dyspozycja organów Policji nie wiąże się automatycznie z prawem własności co do lokalu. Nadto podnieść należy, że kwestie dotyczące przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym, czy też zrzeczenie się przez organ prawa dysponowaniem lokalem nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia, ani w drodze innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej. W przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak bowiem umocowania do rozstrzygania w kwestii przekazania lokalu do dyspozycji organom policyjnym w jednej z wymienionych form przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Tym samym do kognicji sądu administracyjnego nie należą sprawy dotyczące przekazania lokalu mieszkalnego do dyspozycji organów policyjnych (np. postanowienie NSA z 3 lipca 2009 r., I OSK 834/09, publ. https://cbois.nsa.gov.pl), czy też ewentualne spory powstałe na tle w czyjej dyspozycji pozostaje dany lokal mieszkalny.

Z postanowień przepisu art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji wynika, że wyłącznymi przesłankami do jego zastosowania jest:

1) występowanie w obrocie prawnym lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub organów mu podległych oraz

2) zajmowanie go bez tytułu prawnego.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy podkreślenia wymaga fakt, że nie ma sporu pomiędzy organami Policji, a Gminą Miasto (...) co do tego, że lokal mieszkalny przy ul. (...) w (...) pozostaje w dyspozycji organów Policji. Analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że również ojciec skarżącego, A. B., któremu w 1965 r. przydzielono sporny lokal jako mieszkanie służbowe, nie miał wątpliwości co do statusu zajmowanego lokalu. Z akt sprawy nie wynika, też aby w okresie od 1965 r. wystąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które mogłyby stanowić podstawę do podważenia statusu wskazanego wyżej lokalu. Również matka skarżącego A. B., a następnie sam skarżący, nie kwestionowali, że sporny lokal znajduje się w dyspozycji organów Policji i z organami tymi podejmowali działania zmierzające do regulacji tytułu prawnego do tego lokalu.

Obowiązujący w dacie przydziału przedmiotowego lokalu art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1962 r. Nr 47, poz. 227) przewidywał, że nie podlegają publicznej gospodarce lokalami budynki i lokale przeznaczone na zakwaterowanie MO oraz funkcjonariuszy służby więziennej i zakładów poprawczych. Analogiczną regulację utrzymywały również kolejne ustawy poświęcone tej materii, tj. ustawa z dnia 16 lipca 1987 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165), ustawa z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1998 r. Nr 120, poz. 787 z późn. zm. zm.) i obowiązująca aktualnie ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1610 z późn. zm.). Wskazać dodatkowo należy, że dopiero na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), mienie ogólnospołeczne, stanowiące do tej pory własność Skarbu Państwa, podlegało komunalizacji na zasadach przewidzianych tą ustawą. Gminy przejmowały zatem dotychczasowe mienie państwowe razem z jego obciążeniami. Z tego powodu Gmina Miasto (...), przejmując sporny lokal na własność, przejęła go jako pozostający już w dyspozycji MSWiA.

Bez wpływu na ocenę statusu prawnego przedmiotowego lokalu pozostaje natomiast fakt zawarcia po śmierci A. B., z jego byłą żoną A. B. uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu, w dniu (...) sierpnia 2014 r. umowy najmu przedmiotowego lokalu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że z A. B. w dniu (...) lipca 1965 r. także zawarto umowę najmu tego lokalu (kopię tej umowy skarżący załączył do pisma z dnia (...) lipca 2017 r. skierowanego do Komendanta Głównego Policji). To jednak organ ówczesnej Milicji Obywatelskiej wskazał, poprzez wydanie przydziału z dnia (...) lipca 1965 r., konkretną osobę jako uprawnioną do zajmowania tego lokalu, zaś zawarcie umowy z podmiotem uprawnionym było czynnością wtórną wobec przydziału, stanowiącego tytuł prawny do zajmowania spornego mieszkania. Wynika to jednoznacznie z treści umowy najmu zawartej z A. B. w dniu (...) lipca 1965 r., w której w § 1 wskazano, iż jej skuteczność uwarunkowana jest przedłożeniem przez najemcę w ciągu 14 dni od dnia jej podpisania przydziału lokalowego.

Tytuł prawny do lokalu należy zatem rozumieć w znaczeniu przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Tytułem prawnym o lokalu będzie więc decyzja o jego przydziale, a nie umowa najmu, na którą powołuje się skarżący. Zgodnie bowiem z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji przydział i opróżnianie mieszkań oraz załatwianie spraw, o których mowa w art. 91, art. 92, art. 94 i art. 96 ust. 2-4, następuje w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kluczowe znaczenie w świetle ustawy o Policji ma decyzja o przydziale lokalu. Jej brak świadczy o tym, że osoba zajmująca lokal nie posiada tytułu prawnego do jego zajmowania w rozumieniu ustawy o Policji.

W tych warunkach, skoro przedmiotowy lokal pozostaje w dyspozycji organów podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a skarżący nie jest uprawniony do zajmowania kwatery stałej dla funkcjonariusza Policji, którą zajmuje bez tytułu prawnego, to decyzja o opróżnieniu lokalu odpowiada prawu.

Problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania wynikające z innych regulacji prawnych rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do funkcjonariuszy Policji, a poprzez art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Wewnętrznej oraz ich rodzin mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego pozostającego w dyspozycji organów Policji nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, w tym art. 30 tej ustawy.

Status zajmowanego przez skarżącego lokalu, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza również o tym, że do lokalu takiego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym art. 691 § 1 i 2 k.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2012 r., I OSK 1122/10, z 30 stycznia 2013 r., I OSK 220/12, publ. http://cbois.nsa.gov.pl).

Krąg osób uprawnionych do uzyskania tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji jest zawężony. Na podstawie art. 88 ustawy o Policji prawo do lokalu mieszkalnego może uzyskać tylko policjant w służbie stałej. Odrębnym zagadnieniem jest możliwość zamieszkiwania w lokalu przez członków rodziny policjanta. Jednak członkowie rodziny policjanta nie posiadają wówczas własnego tytułu prawnego do lokalu, a ich uprawnienie do zamieszkania wynika z posiadanego przez policjanta tytułu prawnego. Art. 89 ustawy o Policji stanowi jakich członków rodziny policjanta, uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego. Są to pozostający z policjantem we wspólnym gospodarstwie domowym:

1) małżonek,

2) dzieci (własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej) pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25 lat życia,

3) rodzice policjanta i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek albo inwalidztwo, albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.

Osoby wskazane w art. 89 ustawy o Policji uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego policjantowi tzn. przy ustalaniu wielkości lokalu mieszkalnego jaki może być przydzielony policjantowi, a nadto osoby te mogą zamieszkać z policjantem, który posiada tytuł prawny do lokalu. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że uprawnienie członków rodziny policjanta do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym ma charakter pochodny i jest związane z prawem do lokalu, które posiada policjant (vide: wyrok NSA z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1479/07 publ. LEX nr 491472).

W przypadku natomiast zwolnienia funkcjonariusza ze służby lub też jego śmierci przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji określają kto może uzyskać prawo do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z treścią przepisu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Ustęp 2 stanowi, iż prawo do lokalu mieszkalnego, określone w ust. 1, przysługuje również członkom rodzin uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszach, którzy w chwili śmierci spełniali warunki wymagane do uzyskania emerytury lub renty policyjnej, oraz po zmarłych emerytach i rencistach. Ustęp 3 zaś wskazuje, iż prawo do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1, przysługuje osobom wymienionym w ust. 2, do czasu przydzielenia zastępczego lokalu mieszkalnego, nie krócej jednak niż na czas posiadania uprawnień do policyjnej renty rodzinnej.

Skarżący bezsprzecznie nie jest i nie był nigdy funkcjonariuszem Policji. W świetle unormowań resortowej ustawy emerytalnej, nie jest też członkiem rodziny uprawnionym do renty rodzinnej po funkcjonariuszu. Nie spełnia zatem żadnej z przesłanek ustawowych, która uprawniałaby go do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Jego uprawnienie do zamieszkiwania w przeszłości w tym lokalu wynikało jedynie ze stosunku rodzinnego łączącego go najpierw z ojcem A. B., a następnie z matką A. B. (uprawnioną do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu).

Zgodnie natomiast z art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1, przez policjanta lub członków jego rodziny albo inne osoby - bez tytułu prawnego organ wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o opróżnieniu przez skarżącego przedmiotowego lokalu mieszkalnego zostały spełnione.

W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji organ uwzględnił wszelkie rygory procedury administracyjnej, określające jego obowiązki w zakresie sposobu przeprowadzenia postępowania, a następnie końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ zebrał dowody mające w sprawie istotne znaczenie, ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), a także uzasadnił wyczerpująco swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.