Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1996938

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 21 stycznia 2016 r.
II SA/Sz 915/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski.

Sędziowie WSA: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie choroby zawodowej

I.

oddala skargę,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata D. J. kwotę (...) ((...)) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia (...) r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia (...) r., nr (...) umarzającą postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u R. P.

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. nr (...) z dnia (...). o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej (...) lat - wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą (...), wymienioną w poz. 15 pkt 2, 3 wykazu chorób zawodowych.

Ponowne badania, przeprowadzone na wniosek R. P. w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., skutkowały wydaniem w dniu (...) r. orzeczenia lekarskiego nr (...) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wskazał na pozazawodową etiologię powstania zmian chorobowych, a tym samym na brak podstaw do rozpoznania u R. P. choroby zawodowej.

Organ ustalił, że Miejski Inspektor Sanitarny w S. decyzją z dnia (...). znak: (...) stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u R. P. choroby zawodowej. Powyższa decyzja wydana została w oparciu o orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia (...)., znak: (...) oraz o wynik badania specjalistycznego i orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy Morskiej i Tropikalnej w G. z dnia (...) r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z prośbą o wyjaśnienie kwestii, czy jednostki chorobowe wymienione w poz. 7 wykazu, stanowiącego załącznik do obowiązującego wówczas rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), tj. przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym (guzki śpiewacze, niedowład strun głosowych, zmiany przerostowe) tożsame są z tymi, które znajdują się pod poz. 15 pkt 2 i poz. 15 pkt 3 w wykazie obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105,poz 859 z późn. zm.), tj. wtórne zmiany (...).

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w piśmie z dnia (...) r. wyjaśnił, że przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym ((...)) można uznać za tożsame z przewlekłymi chorobami narządu głosu spowodowanymi nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej (...) lat ((...). Ponadto jednostki orzecznicze I i II stopnia podtrzymały treść swoich orzeczeń lekarskich wyjaśniając, że nie ma podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska, a przedłożone przez R. P. dokumenty w postaci wyników badań nie wnoszą nic nowego do sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. słusznie ustalił, iż postępowanie administracyjne prowadzone w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u R. P. dotyczy sprawy już rozstrzygniętej decyzją Miejskiego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia (...) r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. nie mógł po raz drugi wydać decyzji opartej o istniejący stan faktyczny i prawny pomiędzy tymi samymi stronami bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Miejskiego Inspektora Sanitarnego w S. i słusznie postąpił umarzając postępowanie na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W wyniku rozpoznania skargi R. P. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyrokiem z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 976/13 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia (...). nr (...). W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie rozpatrywanej na skutek następnego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej obejmującego dalsze lata zatrudnienia, w świetle ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji, nie można stwierdzić istnienia tożsamości stanu faktycznego ze stanem faktycznym objętym decyzją z dnia (...). Pomijając kwestię zmiany stanu prawnego wywołaną wejściem w życie rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 859 z późn. zm.), która - jak trafnie ustalił organ I instancji - co do schorzeń zawodowego uszkodzenia narządu głosu nie wprowadziła zmian w stosunku do rozporządzenia obowiązującego poprzednio, Sąd zwrócił uwagę na ujawnienie nowych okoliczności faktycznych w stosunku do objętych decyzją ostateczną z dnia (...)., zaistniałych po wydaniu tej decyzji. Sąd wskazał na ustalenia organu, iż skarżący po tej dacie był zatrudniony w szkolnictwie w latach (...), a z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby w tych okresach nie pracował w warunkach narażenia na zawodowe uszkodzenie narządu głosu. Te okoliczności nie mogły być objęte i nie były objęte decyzją z (...) r., a zatem hipotetycznie rzecz ujmując, co do tych okoliczności, które wystąpiły po dniu (...) r. istniała podstawa faktyczna do prowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy rodzaj stwierdzonego u strony schorzenia narządu głosu w powiązaniu z wynikami dochodzenia epidemiologicznego stanowi podstawę do stwierdzenia choroby zawodowej, czy też nie. Okoliczność, że przed tą datą nie było podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia choroby zawodowej nie wyklucza sama przez się wystąpienia przesłanek do jej rozpoznania i stwierdzenia w związku z późniejszym zatrudnieniem skarżącego. Dlatego też, w ocenie Sądu, brak było podstaw do umorzenia w całości postępowania administracyjnego, gdyż sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia i merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie w jakim dotyczy okoliczności zaistniałych po dniu (...) r.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., po ponownym rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej R. P., decyzją z dnia (...) r. nr (...) działając na podstawie art. 104 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, nie stwierdził choroby zawodowej przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat: wtórne zmiany (...) wymienioną w poz. 15 pkt 2, 3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11ustawyzdnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy.

Organ wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęto na podstawie zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego w dniu (...) r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w następstwie wystawienia przez Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Poradnię Otolaryngologiczną w C. skierowania z dnia (...) r. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej.

Na podstawie dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że łączny okres narażenia zawodowego R. P. w kontakcie z czynnikiem - nadmierny wysiłek głosowy wynosił (...) miesięcy. Przebieg pracy zawodowej R. P. związany z narażeniem na ten czynnik przedstawia się następująco:

- od (...) r. na stanowisku nauczyciel (...) w zakładzie Liceum Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Urząd Powiatowy Wydział Oświaty i Wychowania, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki w C.,

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel (...) w zakładzie I Liceum Ogólnokształcące im. A.M. w S. ul. (...),(...).,

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel w zakładzie Zespole Szkół Transportowych w S. ul.(...), (...). Zespół Szkół Zawodowych w S. (szkoła zlikwidowana),

- (...). na stanowisku pracy nauczyciel (...) w zakładzie Szkoła Podstawowa w S., gm. D.,

- (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel (...) oraz (...) w zakładzie Szkoła Podstawowa w D., gm. (...),

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel informatyki w zakładzie III Liceum im. M. K. w S. ul. (...),

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel w zakładzie Zespół Szkół im. A.K.i G. (...) w S. ul. K., (...),

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel w zakładzie Zespół Szkół Zawodowych im. N. P. w C.,

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel (...) w zakładzie Zespół Szkół w P.,

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel (...) w zakładzie Zespół Szkół nr (...) w C. ul. (...), (...),

- od (...) r. na stanowisku pracy nauczyciel (...) w zakładzie Zespół Szkół nr (...) w im. B. K. w C. ul. B. C., (...).

W trakcie prowadzenia dochodzenia organ zebrał dokumentację obejmującą wyżej wymienione okresy narażenia zawodowego. Z dokumentacji tej wynika, że R. P. operował głosem bez pomocy urządzeń nagłaśniających, zajęcia prowadzone były w klasach, które liczyły we wcześniejszym okresie pracy od (...). Lekcje prowadzone były w salach dydaktycznych o powierzchni od około 25 m2 do 51 m2 z podłogą wyłożoną wykładziną PCV lub drewnianym parkietem. Poziom podłogi sal lekcyjnych w niektórych szkołach, gdzie pracował R. P. był poniżej poziomu terenu przy budynku szkolnym (w piwnicy) panował kurz i wilgoć, również wysokość sal była poniżej 2,5m. W salach lekcyjnych zapewniano tylko wentylację grawitacyjną. Do prowadzenia zajęć służyła tablica kredowa, a w ostatnich latach pracy tablice suchościeralne, co wzmagało zapylenie. W początkowych latach pracy R. P. zajęcia lekcyjne opierały się także na prowadzeniu doświadczeń głównie na lekcjach fizyki, które wiązały się także z demonstracją doświadczenia na wolnym powietrzu. W toku prowadzonego postępowania stwierdzono, że niektóre zakłady pracy nie posiadały w zasobach archiwalnych dokumentacji medycznej w okresie zatrudnienia R. P., a tym samym nie potwierdzono czy podlegał on badaniom lekarskim wstępnym i okresowym. W późniejszym okresie zatrudnienia istnieje dokumentacja, która potwierdza przeprowadzanie profilaktycznych badań lekarskich w wyniku, których orzekano brak przeciwwskazań zdrowotnych - zdolny do wykonywania pracy na określonym stanowisku.

R. P. w trakcie wykonywania pracy zawodowej na stanowisku nauczyciela w (...) r. został ponownie skierowany do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z podejrzeniem choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej (...) lat: wtórne zmiany (...) wymienioną w poz. 15 pkt 2, 3 wykazu chorób zawodowych. W przeprowadzonym wywiadzie lekarskim R. d P. informował o trudnościach z mówieniem, a od (...). nie mógł w ogóle mówić w wyniku pogorszenia stanu zdrowia. Zdiagnozowano niedowład fałdu głosowego lewego. W trakcie pracy do (...) 8 r. występowały u niego zaniki głosu, chrypka. Pacjent przebywa pod kontrolą laryngologa od 1992 r. Korzystał z urlopu dla poratowania zdrowia w okresie (...) r., oraz kilkukrotnie z leczenia sanatoryjnego. Podaje, że od (...) r. nie pali papierosów. Konsultowany był w WOMP przez specjalistów foniatrę i laryngologa. W przeprowadzonym badaniu wideolaryngostroboskopowym stwierdzono - (...). Rozpoznano: "(...).(...)."

Organ wyjaśnił, że powyższe rozpoznanie (...) nie może być uznane jako choroba zawodowa, ponieważ takie jednostki nie zostały uwzględnione w wykazie chorób zawodowych. Występująca (...). Natomiast nasilenie dolegliwości po zakończeniu aktywności zawodowej jako nauczyciel świadczy o pozazawodowej etiologii schorzenia. Po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej w tym badań specjalistycznych - laryngologicznego i foniatrycznego, organ stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat: wtórne zmiany (...) wymienioną w poz. 15 pkt 2, 3 wykazu chorób zawodowych. W dniu 12 marca 2012 r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. wydał orzeczenie lekarskie nr (...) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. w dniu (...) r. po rozpoznaniu odwołania wydał orzeczenie lekarskie nr (...) o braku podstaw do rozpoznania u R. P. choroby zawodowej: przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat: wtórne zmiany (...) wymienioną w poz. 15 pkt 2, 3 wykazu chorób zawodowych.

Organ I instancji wskazał w oparciu o orzeczenie jednostek orzeczniczych I i II stopnia, że nie wykazano zmian w obrębie narządu głosu charakterystycznych dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian (...), których to stwierdzenie daje podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone aktualnie zmiany morfologiczno-naczyniowe w obrębie krtani nie są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Również przedłożone badanie EMG nie zmienia postawionego rozpoznania. Organ zaznaczył, że całkowite porażenie jednego fałdu głosowego, bez względu na to czy nie ma, bądź ma charakter neurogenny, nie jest charakterystyczne dla skutków nadmiernego wysiłku głosowego. Powyższe wskazuje na etiologię pozazawodową. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, co potwierdza orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia (...). o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją R. P. wniósł od niej odwołanie zarzucając iż organ I instancji oparł rozstrzygnięcie tylko w oparciu o orzeczenie lekarskie nr (...) WOMP o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i utrzymaną przez IMP w Ł. orzeczeniem lekarskim (...) z (...) r. z pominięciem badań lekarzy specjalistów. Odwołujący się wniósł o powołanie w sprawie biegłego foniatry.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, po rozpatrzeniu odwołania R. P., decyzją z dnia 25 maja 2015 r. nr NHP.906.1.20.2014 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że odwołanie strony oraz jej pismo z dnia (...) wraz z załącznikami, tj. kserokopie badań i konsultacji specjalistycznych oraz płytę CD zawierającą trzyletnie badania videolaryngostroboskopowe wykonane w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S., z których wynika stopniowa poprawa emisji głosu z obecnie pełnym zwarciem fonacyjnym, którego nie było w czasie wykonywania pracy zawodowej, przekazał Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w S. oraz Instytutowi Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o ustosunkowanie się do nich.

W odpowiedzi na ww. pismo Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. pismem z dnia (...). poinformował, iż w dostarczonych pismach oraz dokumentach nie znaleziono nowych dowodów w sprawie, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu choroby zawodowej. Wskazano, iż u R. P. nie rozpoznano żadnego ze schorzeń określonych w wykazie chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Postawiono rozpoznanie: (...), co jest opisywane w badaniu jako "lewy fałd głosowy ustawiony w położeniu pośrednim, nieruchomy, prawy fałd głosowy ruchomy prawidłowo". Podkreślono, iż ustawodawca nie uznał takiego typu schorzenia za chorobę zawodową. Jednostka orzecznicza wyjaśniła, iż uwzględniając doświadczenie zawodowe i wiedzę fachową, schorzenie objawiające się jednostronnym porażeniem fałdu głosowego ma etiopatogenezę inną niż wieloletnia praca w warunkach nadmiernego wysiłku głosowego.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia (...) r. poinformował, iż jak wynika z dokumentacji, w (...). rozpoznano u R. P. porażenie (...) (nazwane podczas badania w klinice Foniatriii audiologii w P. w dniu (...) r. niedowładem (...), a obrazujące to samo schorzenie krtani polegające na unieruchomieniu tego fałdu). W konsekwencji takiego rozpoznania przeprowadzono szczegółową diagnostykę ((...)) w celu ustalenia przyczyn porażenia (niedowładu), a nie jak błędnie pojmuje strona w celu rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy w Ł. wskazał, iż rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu opiera się na stwierdzeniu w badaniu laryngovideostroboskopowym charakterystycznego obrazu krtani przedstawiającego:(...). Podniósł również, iż zbieżność określenia "niedowładu" występującego w obu rozpoznaniach nie świadczy, że jest to schorzenie tożsame. "(...)", który rozpoznano u R. P. jest całkowicie odmienną jednostką chorobową niż "(...)". Jednostka orzecznicza II stopnia podsumowała, iż nie widzi podstaw do zmiany swojego stanowiska i podtrzymuje treść orzeczenia z dnia (...).

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w S. wskazał, iż zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W prowadzonej sprawie wydane zostały orzeczenia przez dwie kompetentne, specjalistyczne jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych i orzeczenia te są zgodne co do tego, iż brak jest podstaw do uznania zawodowej etiologii choroby stwierdzonej u R. P.

Organ odwoławczy po dokonaniu we własnym postępowaniu administracyjnym analizy uzupełnionego materiału dowodowego oraz ponownym przeanalizowaniu całości zgromadzonego materiału w sprawie choroby zawodowej R. P. stwierdził, iż w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości obie jednostki orzecznicze wykazały brak podstaw do rozpoznania u R. P. choroby zawodowej w postaci przewlekłych chorób narządu głosu spowodowanych nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat: wtórne zmiany (...) wymienionej w poz. 15 pkt 2, pkt 3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, z uwagi na brak umieszczenia stwierdzonego u strony schorzenia, tj. niedowładu (porażenia) fałdu głosowego w wykazie chorób zawodowych.

R. P. decyzję ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc równocześnie o powołanie biegłego lekarza foniatry.

Skarżący wskazał, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w oparciu o orzeczenia WOMP-u w S. i IMP-u w Ł. wydane ponad 3 lata temu, sprzeczne z faktami zawartymi: w pismach z dnia (...) r. i (...) r. skierowanych do ww. orzeczników, kilkuset stronicowej dokumentacji prowadzonego postępowania, badaniach specjalistycznych zleconych przez orzeczników w celu ustalenia przyczyny orzeczonego porażenia fałdu głosowego. R. d P. oświadczył, iż nie zgadza się z przyjętą przez organ pozazawodową etiologią schorzeń.

Skarżący wskazał, że z przeprowadzonych w sprawie badań i dokumentacji lekarskiej nie można przyjąć, iż "(...)", a porażenie tego fałdu jako "stan po zabiegu fonochirurgicznym" ponieważ takiego zabiegu nie miał. (...) r. W celu rozpoznania przyczyny bezgłosu z początku lipca (...) r. wykonano (...) r., (...) r. i kontrastowe badanie gardła i przełyku w dniu (...) r. po których został skierowany do WOMP-u w S. w kierunku ustalenia choroby zawodowej. Wszystkie te i inne późniejsze badania specjalistów nie wskazały przyczyny orzeczonego porażenia fałdu głosowego. W Klinice Foniatrii i Audiologii w P., do której został skierowany z oddziału laryngologicznego szpitala klinicznego w S., stwierdzono niedowład tego fałdu głosowego i trwałą (...). Po zabiegach rehabilitacyjnych w K. (...) skarżący odzyskał mowę sprzed orzeczonego porażenia, co wg wcześniejszych konsultacji z orzecznikami ww. ośrodków nie było to możliwe w związku ze stwierdzonym porażeniem fałdu głosowego, a kolejne videostroboskobowe badania, potwierdzają ponad 2-letnie zmiany narządu głosu. Pozazawodowej etiologii schorzenia, orzeczonej przez WOMP w S., nie ustalono w ww. szczegółowej diagnostyce błędnie orzeczonego porażenia fałdu głosowego.

Na zawodową etiologię zaburzeń głosu (dysfonii) nauczycieli składają się następujące czynniki występujące w środowisku ich pracy: hałas, złe warunki akustyczne sali, nieodpowiednie wyposażenie w aparaturę, jakość powietrza (suche, przegrzane, zapylone), przedłużony czas pracy, zła postawa mówiącego, obniżona sprawność psychofizyczna, obciążenia emocjonalne. Czynniki te występowały we wskazanych szkołach. Ponadto karty oceny narażenia zawodowego ze szkół ZS nr (...) i ZS nr (...) w C. oraz III LO w S. zawierały nieprawdziwą informację. Mimo istniejącej dokumentacji zostały one częściowo poprawione, po umorzeniu wniesionych przez skarżącego pozwów przez Rejonowe Sądy Pracy "z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej", dopiero po ponad dwu latach przez odpowiednie Inspektoraty Sanitarne.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie, ustanowiony przez Sąd pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż cofa wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza foniatry, choć dowód taki powinien być przeprowadzony przez organy. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów pomocy prawnej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia kontroluje je z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organ administracyjny obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie przez sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie sąd stwierdził, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej powoływanego jako: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych") oraz Kodeksu pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm., dalej powoływanego jako: "k.p.").

Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej, albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy.

W związku z powyższym, organy inspekcji sanitarnej rozpoznając sprawę dotyczącą stwierdzenia choroby zawodowej winny postępowanie wyjaśniające ukierunkować na ustalenie takich okoliczności istotnych dla jej rozstrzygnięcia, jak:

1)

stwierdzenie istnienia u danej osoby typu jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych; 2) określenie rodzaju pracy i warunków, w jakich osoba ta wykonywała bądź wykonuje pracę, wskazujących na występowanie w środowisku pracy obiektywnych czynników wpływających (narażających) na powstanie choroby zawodowej; 3) wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy stwierdzonymi warunkami wykonywanej pracy bądź sposobem jej wykonywania a wpływem tych okoliczności na powstanie u danej osoby choroby zawodowej.

Rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych reguluje sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Tak więc, według tych przepisów należało oceniać postępowanie organów w będącej przedmiotem kontroli sądu sprawie odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Stosownie do postanowień § 2 powołanego rozporządzenia wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik do rozporządzenia. Pod pozycją 15 tego załącznika wskazuje się jako chorobę zawodową przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, charakteryzującą się następującymi objawami chorobowymi: (...)

Należy podkreślić, że wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do ww. rozporządzenia określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że za chorobę zawodową może zostać uznana wyłącznie choroba wymieniona w wykazie, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Okolicznością bezsporną jest, że w przedmiotowej sprawie prowadzone było postępowanie w kierunku podejrzenia wystąpienia u skarżącego choroby zawodowej wymienionej pod pozycją 15 pkt 2 i 3 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tej jednostki chorobowej dotyczyło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej z dnia (...) r.) oraz, że wykonywana przez skarżącego praca jako nauczyciela prowadzącego zajęcia dydaktyczne wiązała się z koniecznością pracy głosem i wymagała nadmiernego wysiłku głosowego. Łączny okres narażenia zawodowego w związku z wysiłkiem głosowym wynosił - jak to ustaliły organy,(...). Poza sporem jest, że skarżący w związku z wykonywaną pracę głosem cierpi na dolegliwości narządu głosu. Sporną natomiast w sprawie stała się kwestia, czy dolegliwości skarżącego można zakwalifikować jako chorobę zawodową, określoną w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 15 pkt 2 i 3, jako warunku koniecznego rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, oraz czy w sprawie zaistniały podstawy do skutecznego podważenia wydanego w stosunku do skarżącego orzeczenia w przedmiocie rozpoznania choroby zawodowej.

Punktem wyjścia do rozstrzygnięcia tych spornych między stronami kwestii są w pierwszej kolejności regulacje rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jako aktu określającego tryb postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. W myśl § 5 w zw. z § 6 ust. 1 tego aktu, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych, a więc do wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o barku podstaw do jej rozpoznania jest wyłączne lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotyczących służby medycyny pracy, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych I i II stopnia. Wskazany lekarz wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudniania i oceny narażenia zawodowego (§ 5 i § 6 ust. 1). Decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje zaś właściwy państwowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w ww. orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na tle powołanych wyżej przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych pogląd, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, mające charakter opinii biegłego, wiąże organ prowadzący postępowanie, i że organ nie ma w związku z tym prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z faktu, że tyko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej (§ 5 ust. 1 ww. rozporządzenia) oraz z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, w tym sensie, że bez pozytywnej opinii lekarskiej lub sprzecznie z nią, organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych.

W sytuacji zaś, gdy orzeczenie lekarskie nie wyjaśnia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (jest niewystarczające do wydania decyzji) organ może zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału sprawy - § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 256/08; wyrok WSA w Warszaw i zdnia 19 marca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 - dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ administracyjny nie ma więc uprawnienia do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek orzeczniczych oraz do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Zakwestionowanie natomiast orzeczeń lekarskich może dotyczyć jedynie względów formalnych np. że orzeczenie zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce orzeczniczej, a także może mieć ono miejsce w przypadku, gdy w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w tym ostatnim przypadku, ani organ ani sąd administracyjny nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż w niniejszej sprawie nie było podstaw do skutecznego zakwestionowania wydanego przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I stopnia tj. Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. orzeczenia lekarskiego nr 16/12 z dnia 12 marca 2012 r. o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej oraz wydanych na jego podstawie decyzji organów obu instancji. W trakcie procesu orzeczniczo-diagnostycznego jednostki orzeczniczej I stopnia skarżący był konsultowany w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. im. Prof. Nofera (orzeczenie z dnia (...) r.). Wszystkie nowe dowody naprowadzane przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, np. badanie w Katedrze i Klinice Foniatrii i Audiologii Akademii Medycznej w P. z dnia (...). było poddane ponownej ocenie jednostek orzeczniczych w S. i Ł.

(WOMP: pisma z dnia 17 grudnia 2012 r., 21 marca 2013 r., 4 sierpnia 2014 r.

27 stycznia 2015 r., IMP: 27 listopada 2012 r. 10 stycznia 2013 r., 6 maja 2013 r.,

19 września 2014 r., 25 lutego 2015 r.).

W świetle powyższego, w ocenie sądu, nie ma żadnych podstaw do uwzględniania zarzutów skarżącego dotyczących orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I instancji nr (...) z dnia (...) r. jak i orzeczenia jednostki II instancji z dnia (...) r. Przede wszystkim nie budzi ono żadnych wątpliwości w zakresie jego merytorycznej treści. Zawarte w nim stwierdzenie o brak podstaw do rozpoznana u skarżącego zgłoszonej jednostki chorobowej zostało w sposób jasny, jednoznaczny i logiczny uzasadnione. Jednostka orzecznicza I stopnia oceniając stan zdrowia skarżącego wyraźnie wskazała, powołując się na przeprowadzone badania, iż choć skarżący narażony był na czynnik narażenia zawodowego w postaci nadmiernego wysiłku głosowego, to jednak występujące u niego dolegliwości narządu głosu nie są objęte wykazem chorób zawodowych, który zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w przypadku choroby zawodowej pod postacią przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymaga dla jej rozpoznania wystąpienia objawów w formie:(...). Jak wynika z jednoznacznej treści orzeczenia lekarskiego, żadnego z tych objawów nie stwierdzono u skarżącego.

Należy wyraźnie podkreślić, że zawarte w orzeczeniu lekarskim nr (...) stwierdzenie o braku podstaw do rozpoznana u skarżącego choroby zawodowej stanowi wyłączną kompetencję uprawnionych do orzekania w tym zakresie lekarzy i jako takie nie może zostać zakwestionowane przez organ czy sąd administracyjny w sytuacji, gdy nie budzi wątpliwości w świetle innych dowodów. W przypadku skarżącego, w świetle materiału dowodowego sprawy, nie budziło ono pod względem merytorycznym żadnych wątpliwości.

Wydane w sprawie orzeczenia są całkowicie jednoznaczne i zawierają tożsamą diagnozę, wykluczającą schorzenie o etiologii zawodowej. Podkreślić też trzeba, że złożona przez skarżącego dokumentacja medyczna został poddana analizie jednostkach orzeczniczych obu instancji. Lekarze dokonujący oceny dokumentacji medycznej zdecydowanie zaprzeczyli, by odpowiadały one opisowi choroby zawodowej opisanej pod pozycją 15 wykazu chorób zawodowych.

W ocenie sądu, organy w postępowaniu w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy oraz dokonały jego prawidłowej oceny, czyniąc tym samym zadość zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zasadzie swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarżący domagał się badania przez lekarza foniatrę, jednakże zauważyć należy, że został zbadany przez lekarza tej specjalności w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w S. w trakcie postępowania diagnostycznego i stąd też ocena stanu zdrowia jest również pochodną badań foniatrycznych. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie jednostki orzecznicze (obu stopni) - dysponując specjalistyczną wiedzą, po przeprowadzeniu określonych badań lekarskich i ocenie zgromadzonej dokumentacji lekarskiej pod kątem związku schorzenia z czynnikami narażenia zawodowego - stwierdziły brak rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej określonej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, to organy zobowiązane były dać w okolicznościach sprawy tym orzeczeniom wiarę i w konsekwencji orzec o braku stwierdzenia rozpoznawanej u skarżącego choroby zawodowej.

W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.