Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1814159

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 18 czerwca 2015 r.
II SA/Sz 873/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.).

Sędziowie WSA: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) Nr (...),

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata B. M. kwotę (...) ((...)), zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta S., w imieniu którego występował Miejski Ośrodek pomocy Rodzinie w S. - zwany dalej "MOPR", decyzją z dnia (...), numer (...), wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 6 pkt 4, art. 8 ust. 3, art. 11 ust. 2, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 5, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823), po rozpatrzeniu wniosku z dnia (...) odmówił B.P. specjalnego zasiłku celowego na zakup leków, żywności, odzieży zimowej, obuwia ortopedycznego, okularów, wkładek ortopedycznych, pończoch, kuchenki gazowej, opłatę energii elektrycznej i czynszu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż po otrzymaniu wniosku w dniu (...) pracownik socjalny przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, w trakcie którego B.P. złożyła oświadczenie, że prowadzi z synem P.P. wspólne gospodarstwo domowe, oboje utrzymują się z renty wnioskodawczyni. W związku nieobecnością syna w trakcie przeprowadzania wywiadu, a tym samym braku możliwości złożenia przez niego oświadczenia o sytuacji rodzinnej, dochodowej i materialno-bytowej, B.P. zobowiązała się do powiadomienia syna o konieczności przybycia do pracownika socjalnego celem złożenia takiego oświadczenia - do końca (...). Ponadto zobowiązała się dostarczyć do MOPS niezbędne do rozpatrzenia sprawy dokumenty: rachunki za energię elektryczną i czynsz, aktualne wycenione recepty na leki oraz inne wskazane przez pracownika socjalnego. Strona nie dostarczyła jednak takich dokumentów, wobec powyższego, w dniu (...) wystosowano do P.P. pismo, iż proszony jest o przybycie do MOPR do dnia (...) celem złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji materialno-bytowej, dochodowej i rodzinnej. W kolejnym piśmie wskazano, że nieprzedstawienie dokumentów może stanowić podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku o pomoc. Wszystkie te pisma pozostały bez odzewu.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 107 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia, gdyż brak takiego oświadczenia uniemożliwia organowi pełne rozeznanie sytuacji rodziny.

Następnie organ wskazał co, w świetle art. 6 pkt 4 i art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jest dochodem rodziny. Zauważył, że przy ubieganiu się o pomoc finansową w pierwszej kolejności MOPR zobligowany jest do ustalenia, czy występuje trudna sytuacja życiowa, której osoba, czy rodzina nie jest w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia, zasoby, możliwości. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

W związku z niemożnością ustalenia sytuacji dochodowej rodziny B.P. organ nie może stwierdzić, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż syn nie złożył oświadczenia o sytuacji rodzinnej, dochodowej i materialno-bytowej, a wnioskodawczyni nie dostarczyła dokumentów.

Organ podkreślił, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia lub instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ustawodawca w art. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

W ocenie organu przedstawione powyżej okoliczności sprawy stanowią podstawę do odmowy udzielenia pomocy.

Równocześnie organ podkreślił, że pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości podopiecznych, którzy zobowiązani są do czynienia starań o rozwiązanie swoich problemów życiowych. Z dokumentów posiadanych przez organ wynika, że zadeklarowany przez B.P. dochód w postaci świadczenia rentowego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi (...), a zatem przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - kryterium w przypadku dwuosobowej rodziny wynosi 912,00 zł (456,00 zł na osobę w rodzinie).

Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Warunkiem przyznania specjalnego zasiłku celowego jest wystąpienie przypadku szczególnego. Żaden przepis nie określa, co należy uznać za przypadek szczególny. Organ działa w takim przypadku w sposób uznaniowy, co nie może oznaczać dowolności. Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. W ocenie organu, w przypadku rodziny B.P. nie zachodzi wyjątkowa okoliczność do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że sytuacja materialna i zdrowotna rodziny nie odcina się w sposób drastyczny od sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc społeczną.

W roku 2012 MOPR zrealizował świadczenia w postaci zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych w wysokości 5 720 038,53 zł. Liczba rodzin uprawnionych do tych świadczeń za 2012 r. wynosiła 9 157 zł. Średnia wysokość świadczenia w formie: zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego na środowisko wynosiła miesięcznic 52,05 zł. W roku 2013 na realizację zadań w zakresie zasiłków celowych i zasiłków specjalnych celowych organ dysponował budżetem w kwocie 6 141 819 zł. W roku 2014 MOPR będzie dysponował kwotą budżetu zbliżoną do roku 2013 r.

Od decyzji tej odwołała się B.P.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", w związku z art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1, art. 11 ust. 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, ze decyzją z dnia (...) organ I instancji odmówił przyznania B.P. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków i inne potrzeby, w związku z niemożnością ustalenia aktualnej i rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej rodziny. W odwołaniu wnioskodawczyni oświadczyła, że jest inwalidką w stopniu znacznym. Syn jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w PUP w S. Prowadzą razem gospodarstwo domowe, a utrzymują się z renty. Strona zarzuciła organowi, że odmawia im wszelkiej pomocy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W tej sytuacji wyznacznikami do jej ustalenia - są z jednej strony-sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 1472/9, lex nr 44079). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 cyt. ustawy). Kolegium zauważyło, iż ustawodawca te potrzeby wymienia jedynie przykładowo, a ich ocena powinna przebiegać z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel, co podkreśla już sama nazwa zasiłku. Z treści ww. artykułu wynika, iż zasiłek ten nie jest przyznawany na pokrywanie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na określony cel bytowy. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego.

Kolegium przytoczyło art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że świadczenia z pomocy społecznej przyznawane są osobom spełniającym kryterium dochodowe, ale zasada ta nie ma zastosowania do świadczeń wynikających z art. 40, 41, 78 i 91 ustawy w tym, również do regulowanego w art. 41 specjalnego zasiłku celowego. Z kolei jak wynika z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, w wysokości nieprzekraczajacej kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, który nie podlega zwrotowi. Organ rozpatrując wniosek strony o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego bada sytuację finansową i rodzinną strony, ustalając kryterium dochodowe, ale i również okoliczność, czy nie zachodzi uzasadniony przypadek, który nakazywałby organowi I instancji skorzystania z prawa przyznania rodzinie, czy osobie potrzebującej specjalnego zasiłku celowego.

Jednocześnie na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

W przypadku rodziny wnioskodawczyni, organ I instancji uznał, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia. Z akt sprawy wynika, iż B.P. jest osobą wobec której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, który nie pracuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny w PUP w S. Zajmują czteropokojowe mieszkanie z łazienką i kuchnią. Utrzymują się z renty oraz pomocy społecznej, która została udzielona w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku w postaci 200 zł zasiłku celowego i 70,00 zł tytułem dożywiania. Zatem dochód wyniósł ogółem kwotę (...) zł.

Z akt wynika, że organ wielokrotnie wzywał stronę do przestawienia rachunków za prąd i gaz oraz czynsz, aktualnych recept na leki. Wezwał również członka rodziny wnioskodawczyni, aby stawił się w siedzibie organu i złożył wyjaśnienia dotyczące aktualnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Deklarując trudną sytuację rodzinną oraz finansową i jednocześnie nie wyjaśniając okoliczności swojego wniosku B.P. nie pozwala organowi na pełną ocenę sytuacji rodziny.

Odnosząc się do odmowy przyznania pomocy w określonej formie, Kolegium podkreśliło, iż żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego i nie podaje kryteriów ustalania tej wysokości, jak i zasadności przyznania zasiłku celowego na określony cel. Przepis wskazuje jedynie, że przyznaje się go w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W tej sytuacji wyznacznikami do jej ustalenia są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium zauważyło, iż przyznanie zasiłku celowego jest uprawnieniem, nie obowiązkiem właściwego organu, a zatem leży w granicach uznania administracyjnego właściwego organu. Zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, tj. uzależnionym wyłącznie od uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest zobowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Co więcej organ przeanalizował swoje możliwości finansowe w zakresie pomocy rodzinie, w kontekście ogółu rodzin objętych pomocą i ich konkretnych sytuacji finansowych.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez B.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca nie zgadzając się z wydanymi rozstrzygnięciami wskazała na bardzo trudną sytuację finansową, zdrowotną i życiową.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie obu decyzji podnosząc, że rozstrzygnięcia są niewłaściwe, bowiem brak udziału w postępowaniu Pawła Piszczka nie uzasadnia uznania, że wnioskodawczyni nie współpracuje z organem w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zdaniem pełnomocnika, ustalenia stanu faktycznego dawały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Wnioskiem z dnia (...), który wpłynął do organu w dniu (...), B.P. zwróciła się o udzielenie jej pomocy w zakresie wykupienia leków, artykułów spożywczych, odzieży zimowej, obuwia ortopedycznego, okularów, wkładek ortopedycznych, pończoch, dopłatę do prądu, gazu, czynszu, kuchenkę gazową, wigilię dla 2 osób i "Bank Żywności dla 2 osób". We wniosku strona nie wskazała formy udzielenia jej pomocy.

Organ I instancji rozpoznał sprawę w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego, równocześnie powołując się na art. 11 ust. 2 ww. ustawy i uznając, że strona nie współpracuje z organem w rozwiązaniu jej trudnej sytuacji życiowej.

Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie uznał prawidłowość działania organu I instancji, równocześnie rozpatrując sprawę ponownie także w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja organu odwoławczego może dotyczyć wyłącznie decyzji organu pierwszej instancji, która została zaskarżona w drodze odwołania. Jak z powyższego wynika, zakres rozpoznania Kolegium był szerszy niż organu I instancji, tym samym Kolegium rozpoznając sprawę naruszyło art. 127 i 138 k.p.a.

W ocenie sądu, brak sprecyzowania we wniosku rodzaju świadczenia o jakie ubiega się strona powoduje, że organ I instancji rozpoznając sprawę winien rozpatrzyć wszystkie możliwe warianty przyznania pomocy odnoszące się do wniosku. Organ nie jest bowiem uprawniony, by samodzielnie zmieniać, czy precyzować wniosek złożony przez stronę. Tak więc, wniosek taki winien spowodować rozpoznanie sprawy w oparciu o wszystkie przepisy prawa, na podstawie których możliwe jest przyznanie pomocy społecznej, a więc nie tylko w oparciu o art. 39 i 41 ustawy o pomocy społecznej lecz także w oparciu o Wieloletni program rządowy "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", który jest programem wspierania finansowego gmin w zakresie realizacji zadań własnych o charakterze obowiązkowym określonych w art. 17 ust. 1 pkt 3 i pkt 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (M. P.2013.1024).

Zgodnie z art. 11 ustawy o pomocy społecznej:

1. W przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.

2. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

3. W przypadku odmowy przyznania albo ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej należy uwzględnić sytuację osób będących na utrzymaniu osoby ubiegającej się o świadczenie lub korzystającej ze świadczeń.

Odnosząc się do zarzucanego stronie i jej synowi braku współdziałania stanowiącego podstawę odmowy przyznania świadczenia należy stwierdzić, że B.P. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej od kilku lat. Fakt ten, znany jest także sądowi z urzędu.

Obowiązujący system prawny, uwzględnia i chroni w sposób szczególny pewne prawa zagwarantowane w Konstytucji RP, jak również zagwarantowane w konkretnych ustawach, które wprawdzie dotyczą indywidualnych interesów obywateli, ale z uwagi na ich wyjątkowe znaczenie dla ustroju i realnych potrzeb i dążeń jednostki, leżą w interesie społecznym. Dotyczy to między innymi przejmowania zasad socjalnych przez państwo. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W tym kontekście interes indywidualny jest tożsamy z interes społecznym.

Kierując się powołanymi wyżej zasadami, uznać należy, że obywatel ma prawo oczekiwać od organu, iż ten podejmując się rozpoznania żądania będzie dążył do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i stosując normy prawne, uwzględni jakie odzwierciedlają ważne społecznie wartości, np. potrzebę objęcia jednostki osłoną socjalną z uwagi na takie uwarunkowania, jak: starość, niepełnosprawność, choroba, bezrobocie, odnoszące się do osoby zwracającej się o pomoc w sprawach dla niej istotnych życiowo. Ma to, w ocenie sądu, szczególne znaczenie w sprawach z zakresu pomocy społecznej. Dopiero uwzględnienie konkretnie określonej sytuacji osoby zwracającej się o pomoc społeczną, umożliwia prawidłowe stosowanie prawa oraz realizację podstawowej funkcji administracji publicznej, jaką jest zaspokajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli. Powyższe, powinno stanowić wskazówkę dla organu, aby dążyć do załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli jest to możliwe i zgodne z przepisami regulującymi formy i zasady pomocy społecznej, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Sytuacja finansowa, zdrowotna i życiowa B.P. jest organowi I instancji dobrze znana. W ocenie sądu, właśnie w takiej sytuacji, gdy stan zdrowia zarówno wnioskodawczyni, jak i jej syna, utrudnia uzyskanie pełnych danych dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej, to organ winien przejąć inicjatywę w zakresie jego ustalenia i wyjaśnienia. Za taką rolą organu w sprawie przemawiają nie tylko cele pomocy społecznej, ale i zasady ogólne procedury administracyjnej.

Należy podkreślić, że brak współdziałania przynoszący dla świadczeniobiorcy negatywne skutki może dotyczyć jego trudnej sytuacji życiowej, a nie samej trudności ustalenia faktów przez pracownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie ani materiały przedłożone przez B.P., ani przeprowadzony wywiad środowiskowy, nie odzwierciedlają faktycznej sytuacji rodziny, jednak z pewnością nie można powiedzieć, że w sprawie doszło do świadomego braku współdziałania, o jakim stanowi art. 11 ustawy o pomocy społecznej.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu, wydane w sprawie decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa materialnego, tj. ustawy o pomocy społecznej, oraz procesowego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu, uzupełnić materiał dowodowy, a następnie podjąć rozstrzygnięcie i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 250 ww. ustawy w zw. z § 19 i 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.