Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720747

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 14 sierpnia 2019 r.
II SA/Sz 86/19
Choroba jako przesłanka przywrócenia uchybionego terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.).

Sędziowie: WSA Maria Mysiak, NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. D. na postanowienie Wojewody Z. z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

1. Starosta M. decyzją z (...) r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił operatorowi P. sp. z o.o. z siedzibą w W., pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej nr (...) na działce nr (...), obręb M. Decyzja ta nie została zaskarżona w drodze odwołania i stała się ostateczna. Stroną postępowania była m.in. G. D. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca").

2. W dniu (...) r. do Wojewody wpłynął wniosek G. D. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty M. z (...) r. Wniosek uzasadniono ciężką sytuacją rodzinną i zdrowotną wnoszącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wnioskująca wskazała, że trudna sytuacja rodzinna związana ze sprawowaniem opieki nad członkiem jej rodziny oraz jej sytuacja zdrowotna, uniemożliwiła wniesienie odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę w terminie.

3. Wojewoda postanowieniem z dnia (...) r. nr (...) wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Organ wyjaśnił, że stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

Decyzja Organu I instancji została doręczona Skarżącej (...) r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji, zgodnie z art. 127 k.p.a., wynosi 14 dni. W trakcie postępowania przed Organem I instancji Skarżąca odbierała korespondencję, w tym decyzję Organu I instancji. Decyzja posiadała prawidłowe uzasadnienie o możliwości i terminie do wniesienia odwołania. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął dla wnioskodawczyni (...) r. W momencie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, złożonego (...) r. do Starostwa (...), decyzja Organu I instancji była ostateczna. Wojewoda wyjaśnił, że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyjątkowy, brak winy w niedopełnieniu obowiązku występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Chodzi o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, przeszkodę eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie. Skarżąca wskazała, że trudna sytuacja rodzinna związana ze sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny oraz sytuacja zdrowotna uniemożliwiła jej wniesienie odwołania od decyzji o pozwoleniu na budowę. Tymczasem nawet zwolnienie lekarskie, samo w sobie, nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności, a strona nie ma możliwości wyręczenia się inną osobą. W odróżnieniu od nagłej choroby, która często nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę - osobiście lub przez domownika (wyrok NSA oz. w Szczecinie z 22 kwietnia 1998 r. sygn. SA/Sz 1435/97). Strona ma czternaście dni na złożenie odwołania, w którym to terminie należy wygospodarować czas na wniesienie odwołania. Odwołanie nie wymaga sporządzenia szczególnego uzasadnienia. Wystarczy, że strona w jednym zdaniu wyrazi niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Dla prowadzenia spraw można wyznaczyć również pełnomocnika. Wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Wobec powyższego brak było podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Organ wskazał, że pismem z (...) r. wyjaśnił Skarżącej, iż właściwym organem do wstrzymania wykonania robót budowlanych jest właściwy miejscowo powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. Wyjaśnił ponadto, że dokonał sprawdzenia, czy inwestycja może naruszać prawo do dysponowania działkami nr (...) i nr (...), obręb M. Nieruchomości te stanowią użytek rolny, są objęte obszarem oddziaływania inwestycji, ze względu na emisję pola elektromagnetycznego anten sektorowych, które zostaną zainstalowane na zaprojektowanych wieżach telefonii komórkowej. Wyjaśnił, że elementy konstrukcji wieży telefonii komórkowej będą realizowane na działce nr (...), obręb M., i nie będą realizowane na działkach strony.

4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na to postanowienie Skarżąca podniosła, że Wojewoda nie uwzględnił szczególnego charakteru i braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem stan zdrowia psychicznego Skarżącej nie pozwolił jej działać racjonalnie, na dowód czego przedłożyła kserokopie zaświadczeń lekarskich dotyczących leczenia specjalistycznego. Po śmierci mamy, która była dla Skarżącej wielkim przeżyciem, zamieszkuje samotnie, nie ma środków do życia i wymaga wsparcia nie tylko medycznego ale także socjalno-ekonomicznego. Zdaniem Skarżącej sytuacja w jakiej się znalazła była przeszkodą nie do przezwyciężenia, eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie ale wykluczającą w ogóle normalne funkcjonowanie. Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pozwoli Skarżącej odzyskać zawłaszczony grunt działki nr (...) i (...).

5. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

6. W piśmie procesowym z dnia (...) r. pełnomocnik Skarżącej ustanowiony z urzędu doprecyzował stanowisko zawarte w skardze. Zarzucił Organowi odwoławczemu wydanie postanowienia z naruszeniem następujących przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy;

a) art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przez błędne uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu,

b) art. 64 § 2 k.p.a. poprzez jego nie zastosowanie, tj. nie wezwanie Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu w postaci złożenia samego odwołania,

c) art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla oceny zasadności jej wniosku o przywrócenie terminu i nie wskazanie, jakie dowody winna przedłożyć, które to zaniechanie miało wpływ na odmowę przywrócenia terminu,

d) art. 7 k.p.a. poprzez nie podjęcie niezbędnych czynności celem wyjaśnienia stanu faktycznego, mianowicie nie ustalenie charakteru przeszkody, tj. nie ustalenie czy stan zdrowia uniemożliwiał Skarżącej dokonanie czynności w terminie, oraz czy złożyła ona wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody, która spowodowała uchybienie terminu.

Wobec wymienionych wyżej uchybień procesowych pełnomocnik wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.". Do pisma procesowego pełnomocnik dołączył wywiad aktualny lekarza medycyny rodzinnej z dnia (...) r. Wynika z niego, że u Skarżącej stwierdzono reakcję na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne. Pełnomocnik przedłożył także zaświadczenie lekarza psychiatry z (...) r. z którego wynika, że wnioskodawczyni od (...) r. jest leczona z powodu zaburzeń depresyjnych i adaptacyjnych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

7. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1207), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

8. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów zawartych w art. 58 i 59 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Z kolei w myśl art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie.

Organ administracji publicznej obowiązany jest więc przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące cztery przesłanki:

1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony,

2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi,

3) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu.

9. W zaskarżonym postanowieniu Organ odwoławczy uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Organ zauważył, że choroba usprawiedliwia niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwiła dokonanie czynności w terminie, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Natomiast długotrwała niedyspozycja nie uzasadnia przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza możliwości sporządzenia oświadczenia na piśmie i nadania tego pisma przez pocztę. Tym bardziej, że termin na wniesienie odwołania wynosi aż 14 dni, a odwołanie nie wymaga sporządzenia szczególnego uzasadnienia. Wystarczy, że strona w jednym zdaniu wyrazi niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Strona do prowadzenia spraw może wyznaczyć także pełnomocnika.

Sąd stanowisko organu podziela. Skarżąca nie uprawdopodobniła, by do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Decyzja organu I instancji została doręczona jej (...) r., termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem (...) r. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu powołała się na śmierć matki, która nastąpiła w dniu (...) r., oraz na całodobową opiekę sprawowaną przed śmiercią. Zatem wnioskodawczyni powołała się na okoliczności które miały miejsce jeszcze przed doręczeniem jej decyzji Organu I instancji (co nastąpiło (...) r). W tej sytuacji Organ odwoławczy zasadnie uznał, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu.

Strona bowiem we wniosku o przywrócenie terminu powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego do dokonania danej czynności. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi musi dotyczyć wyłącznie tego i tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa (por. wyrok NSA z 11 września 2008 r., II OSK 1015/17). Skarżąca nie powołała się na tego rodzaju przeszkodę. Powołała się na śmierć matki, która nastąpiła blisko dwa miesiące przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji. Z kolei w skardze i uzupełnieniu skargi, Skarżąca powołała się na swoją niedyspozycję psychiczną, spotęgowaną śmiercią jej matki. Jednakże z przedłożonych zaświadczeń wynika, że Skarżąca leczy się psychiatrycznie od (...) r. z powodu depresji i zaburzeń adaptacyjnych i leczenie to nadal trwa. Zatem mimo złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przyczyna uchybienia terminu, na jaką powołała się Skarżąca w skardze, nie ustała. Leczenie psychiatryczne Skarżącej jest w toku, co potwierdza zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia (...) r. Mimo to, Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

10. Podsumowując powyższe, przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, a także w skardze do Sądu, nie uzasadniały uwzględnienia wniosku. Pierwsza przyczyna miała miejsce jeszcze przed wydaniem decyzji Organu I instancji, a druga nie ustała do dnia wniesienia skargi do Sądu. W tej sytuacji Organ odwoławczy zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Organ natomiast ocenia przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy przyjął, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Sąd ocenę tę podziela.

11. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. W sprawie nie doszło też do naruszenia art. 64 § 2 k.p.a., ponieważ z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że Skarżąca jest niezadowolona z rozstrzygnięcia organu I instancji, co należy rozumieć jako dopełnienie czynności polegającej na wniesieniu odwołania (por. wyrok NSA z 14.05.2007, II OSK 762/06, Lex nr 347861).

12. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.