Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1996918

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 30 grudnia 2015 r.
II SA/Sz 813/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.).

Sędziowie: NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, WSA Arkadiusz Windak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. P. i J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) nr (...) Prezydent Miasta S. wskazany przez tutejsze Kolegium jako organ właściwy do załatwienia sprawy w postępowaniu w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, orzekł o umorzeniu i przekazaniu z urzędu do rozpatrzenia sądowi postępowania w sprawie rozgraniczenia fragmentu granicy od punktu granicznego nr (...) do punktu granicznego nr (...) nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) w obrębie ewidencyjnym nr (...), jednostka ewidencyjna (...),(...) powiat (...), ujawnionej w księdze wieczystej nr (...), będącej własnością Gminy K., stanowiącej drogę gminną, z nieruchomościami:

- ujawnioną w księdze wieczystej nr (...), stanowiącą działkę nr (...) w obrębie ewidencyjnym nr (...), jednostka ewidencyjna (...),(...) powiat (...), położoną w (...) nr (...), będącą własnością W.T.,

- ujawnioną w księdze wieczystej nr (...), stanowiącą działkę nr (...) w obrębie ewidencyjnym nr (...), jednostka ewidencyjna (...),(...) powiat (...), położoną w (...) nr (...), będącą współwłasnością małżonków E.P. i J.P.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Okręgowego w S. Do wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości upoważniono geodetkę M.B., a strony zostały prawidłowo wezwane do stawienia się na gruncie. Z czynności ustalenia przebiegu granic został sporządzony protokół graniczny, zaś dokumentację geodezyjną zarejestrowano i włączono do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Powołując się na zebrany materiał dowodowy stwierdzono, że istniejące dane dotyczące przebiegu granicy od punktu 161 do punku 992 są niewystarczające, zaś strony rozgraniczenia podczas rozprawy granicznej wskazały różny przebieg granicy, co obligowało organ do umorzenia postępowania i przekazania sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi.

E.P. i J.P. od powyższej decyzji wnieśli odwołanie, żądając jej uchylenia. Skarżący podnieśli, że w przypadku rozgraniczenia pomiędzy działką nr (...) a działką (...) istnieje możliwość sięgnięcia do materiałów źródłowych, dokumentacji, operatu podstawowego, map, szkiców polowych, co wykazano w protokole granicznym jak i istnieje dokumentacja, która wskazuje jaki jest przebieg granic pomiędzy działką (...) a (...). Geodeta M.B. jasno wyjaśniła, w którym momencie i podczas których prac geodezyjnych wkradł się błąd w przebiegu granicy, w tym zwróciła uwagę na błędy wynikłe w trakcie prac geodezyjnych w roku (...). Nadto w protokole zawarła zapis, iż "uwzględniając wszystkie powyższe opisane rozbieżności niejasności, rozważając dokumentację I.dz.ew.pom. (...) jako całość z uwzględnieniem analizy późniejszych operatów, uważam jako prawidłową dłuższą (...) metrową wersję drogi stanowiącej działkę (...)".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...) nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W pierwszej kolejności organ stwierdził, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPK 32/02 w sprawie o rozgraniczenie dopuszczalne jest wniesienie odwołania od decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi powszechnemu.

Następnie Kolegium podkreśliło, że w świetle przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym ustalenie przebiegu granicy następuje, albo w wyniku zawarcia przed geodetą ugody mającej moc ugody sądowej, albo w drodze decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o rozgraniczeniu nieruchomości. Przy czym decyzję taką wydaje organ gdy wprawdzie do ugody nie doszło, ale ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Natomiast w przypadku, gdy mimo sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do ugody, a nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu, gdyż ustalenie granicy nie może nastąpić w oparciu o zebrane dowody lub zgodne oświadczenie stron, organ umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2).

W badanej sprawie organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego w oparciu o dokumentację wytworzoną przez uprawnionego geodetę pozwalającą na jednoznaczne stwierdzenie, iż fragment granicy od punktu nr 161 do punktu nr 992 nie został ustalony z powodu niewystarczających dowodów oraz odmiennego wskazania przebiegu granicy przez strony. Nie doszło także do zawarcia ugody pomiędzy stronami postępowania. Zasadność przeprowadzenia rozgraniczenia potwierdza też poczynione w toku postępowania ustalenie, iż podział działki nr (...) na działki nr (...), następował na podstawie dokumentów nie przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego a nadto stwierdzone w toku prac geodezyjnych, iż fragment granicy od punktu nr 161 do punktu nr 992 nie mógł zostać ustalony z powodu niewystarczających dowodów oraz odmiennego wskazania przebiegu granicy przez strony.

W odniesieniu do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, iż z opinii geodezyjnej opracowanej przez biegłą wynika jednoznacznie, że w oparciu o dostępną dokumentację źródłowa niemożliwe było bezsporne ustalenie przebiegu granicy na objętym decyzją odcinku. Geodetka wskazała przy tym na braki w dokumentacji geodezyjnej oraz na dokonywanie zmian w jej treści w niejasnych okolicznościach. Cytowane przez strony fragmenty dokumentacji mogą być ocenianie jedynie w ten sposób, iż biegła zgodnie ze swoją rolą w postępowaniu zmierzała do przedstawienia stronom wszystkich okoliczności sprawy i w oparciu o swoją wiedzę zawodową przedstawiała możliwe okoliczności w których doszło do zmian granic w dokumentacji. Powyższe nie miało jednak charakteru kategorycznego i zostało wyartykułowane w formie domniemania które mogło służyć jako punkt rozmów stron w sprawie ewentualnego zawarcia ugody. Było to zatem jedynie przedstawienie możliwego i w ocenie geodety najbardziej prawidłowego sposobu zakończenia sporu co do przebiegu granic wobec niespójności dowodów nie mogące być wcielone w życie władczą decyzją organu administracji bez zgody sąsiadów.

Zdaniem Kolegium, skoro nie udało się wyjaśnić wszystkich i okoliczności niezbędnych dla jednoznacznego ustalenia przebiegu spornej granicy a strony nie zawarły ugody, zatem zasadnie orzeczono o umorzeniu postępowania i przekazaniu jej sądowi powszechnemu, który jako jedyny jest uprawniony do rozstrzygania o prawie własności nieruchomości.

Powyższą decyzję E.P. i J.P. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wnosząc o jej uchylenie jak i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:

1)

prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 i 34 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez zaniechanie wydania decyzji rozgraniczeniowej przez organ I instancji mimo istnienia ku temu podstaw w postaci dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i w konsekwencji umorzenie postępowania rozgraniczeniowego w części co do przebiegu granicy działki (...) stanowiącej drogę gminną z działkami (...) (fragmentu tej granicy od punktu nr 161 do punktu nr 992) i bezrefleksyjne zaaprobowanie takiego stanowiska przez organ II instancji w zakresie braku możliwości wydania decyzji, co doprowadziło do wydania przez organ II instancji, jak określono w skardze postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji,

2)

naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 7, 77, 78, 107 k.p.a. poprzez rozpoznanie przedmiotowej sprawy w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i prawny znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wobec przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie dysponował materiałem dowodowym umożliwiającym wydanie decyzji rozgraniczeniowej,

- art. 35 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie przez organ II instancji z naruszeniem miesięcznego terminu do jej rozstrzygnięcia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu, gdyż umorzenie postępowania rozgraniczeniowego nie nastąpiło z naruszeniem przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a decyzja została wydana zgodnie z prawem.

Problematykę postępowań rozgraniczeniowych reguluje ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.).

Sprawy o rozgraniczenie należą w zasadzie do postępowania administracyjnego, wszczynanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) z urzędu lub na wniosek (art. 30 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 3 ustawy).

Droga postępowania cywilnego przed sądem powszechnym dla rozpatrzenia sprawy o rozgraniczenie, otwiera się wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie.

Definicję techniczną rozgraniczenia nieruchomości zawiera art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Istotą rozgraniczenia nieruchomości jest ustalenie na gruncie zasięgu prawa własności.

Zgodnie ze wspomnianym przepisem art. 29 rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów.

Stosownie do art. 31 ust. 2 i 3 tej ustawy przy ustaleniu przebiegu granic bierze się pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej.

Jeżeli jest brak danych, o których mowa w ust. 2 lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg graniczny na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy.

Skoro istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie do jakich granic sięga prawo właściciela - to geodeta w pierwszej kolejności winien ustalić przebieg granicy prawnej przede wszystkim w oparciu o stan prawny nieruchomości wynikający z tytułów prawa własności.

Należy podkreślić, że granice prawne nieruchomości to granice, których przebieg można odtworzyć na gruncie w oparciu o istniejące na tę okoliczność dokumenty, przy czym dokumenty te winny odpowiadać technicznym standardom geodezyjno - kartograficznym.

W oparciu o delegację wynikającą z art. 32 ust. 6 Prawo geodezyjne i kartograficzne zostało wydane rozporządzenie ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Przepis § 3 tego rozporządzenia wprowadza rozróżnienie dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic na dokumenty stwierdzające stan prawny nieruchomości i dokumenty określające położenie punktów granicznych przebiegu granic nieruchomości.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że strony nie zawarły ugody przed geodetą co skutkuje rozstrzygnięciem sporu granicznego i umorzeniem postępowania administracyjnego.

Nie było też, w ocenie Sądu, podstaw do wydania przez właściwy organ decyzji o rozgraniczeniu na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy.

Zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozostawił organowi innej możliwości niż umorzenie postępowania rozgraniczeniowego.

Podstawą do takiego rozstrzygnięcia stała się dokumentacja sporządzona przez uprawnionego geodetę, z której w ocenie Sądu wynika, że fragment granicy od punktu nr 161 do punktu nr 992 nie został ustalony, gdyż dowody były niewystarczające.

Także strony wskazały odmiennie przebieg przedmiotowej granicy.

Istotne jest też ustalenie, że podział działki (...) na działki nr (...) następował na podstawie dokumentów nie przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Opinia geodezyjna opracowana przez biegłą jednoznacznie wskazuje, że ustalenie przebiegu granicy pomiędzy punktami (...), w oparciu o dostępną dokumentację okazało się niemożliwe.

Zdaniem Sądu decyzja o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy sądowi powszechnemu nie narusza prawa materialnego i procesowego.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.