Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1814140

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 12 lutego 2015 r.
II SA/Sz 747/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.).

Sędziowie: WSA Marzena Iwankiewicz, NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. D. i A. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...), na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409), nakazał inwestorom W. i A. D. rozbiórkę obiektu tymczasowego tj. domku holenderskiego o wymiarach 3,00 m x 9,49 m, ustawionego na działce nr (...) przy ul. (...) bez uzyskania decyzji właściwego organu o pozwoleniu na budowę.

Uzasadniając powyższą decyzję organ powiatowy wskazał, że w świetle przepisów Prawa budowlanego posadowiony na działce W. i A. D. domek holenderski, stanowiący zgodnie z art. 3 pkt 5 Prawa budowalnego tymczasowy obiekt budowlany, nie zalicza się do obiektów zwolnionych z uzyskania pozwolenia na budowę, skoro znajduje się na działce od czasu dłuższego niż 120 dni.

Nadto zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że obiekt ten został ustawiony w warunkach samowoli budowlanej i brak jest możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, albowiem zachodzi niezgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu U. M. i części obrębów W. i G. uchwalonego uchwałą nr XLIV/306/2010 Rady Gminy w Ustroniu Morskim z dnia 5 listopada 2010 r., który w § 11 wprowadził zakaz lokalizacji obiektów tymczasowych.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli W. i A. D. zarzucając naruszenie art. 48 Prawa budowlanego w zw. z art. 77 i 75 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w postaci niewłaściwego określenia stron postępowania oraz pominięcia okoliczności komu przysługuje prawo własności przedmiotowego obiektu tymczasowego jak i kto dokonał jego posadowienia na działce odwołujących. Skarżący podnieśli, że po ich stronie występuje brak procesowej legitymacji biernej, gdyż nie są inwestorami samowoli budowlanej. Na potwierdzenie powyższego stanowiska wskazali na okoliczności związane z przeniesieniem prawa własności działki nr (...) na ich rzecz, dotyczące ustaleń z poprzednimi właścicielami nieruchomości, którzy zobowiązali się do niezwłocznego usunięcia domku holenderskiego.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., decyzją z dnia (...) r. nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu (...) r. organ I instancji stwierdził, iż na działce nr (...) z obrębu U. M. nr (...), znajduje się nieużytkowany tymczasowy obiekt budowlany - domek holenderski o wymiarach 3 m x 9,49 m, ustawiony na bloczkach betonowych bezpośrednio na gruncie, w odległości 2,2 m od ogrodzenia z działką nr (...) i 1,8 m od ogrodzenia z działką nr (...). Z wyjaśnień właściciela nieruchomości - A. D. wynika, że przedmiotowy domek został ustawiony przez poprzedniego właściciela nieruchomości i jest przeznaczony do usunięcia. Właścicielem działki jest on od 2 lat. W trakcie kontroli właściciel nie okazał zgłoszenia bądź pozwolenia na budowę właściwego organu dla ww. obiektu budowlanego.

Zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 ww. ustawy, które określają jakich obiektów budowa i wykonanie jakich robót budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę oraz, które spośród wymienionych można rozpocząć dokonując zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru ich wykonania, a ten w terminie 30 dni od dnia doręczenia nie zgłosi sprzeciwu.

W świetle art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawienie obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem na czas dłuższy niż 120 dni od daty rozpoczęcia budowy wymagało pozwolenia na budowę, którym W. i A. D. nie legitymowali się.

W przypadku budowy obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia na budowę zastosowanie mają przepisy art. 48 ust. 2 cytowanej ustawy pozwalające zalegalizować powstałą samowolę budowlaną, jeśli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że skoro PINB

w K. ustalił, na podstawie wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą nr XLIV/306/2010 Rady Gminy w Ustroniu Morskim z dnia 5 listopada 2010 r., iż ustalenia ogólne dla terenu objętego ww. planem zakazują lokalizowania tymczasowych obiektów budowlanych, zatem wyłączona jest możliwość legalizacji obiektu budowlanego objętego niniejszym postępowaniem, a tym samym nakaz rozbiórki wydany został zasadnie.

Ustosunkowując się do argumentów odwołania, organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 548 § 1 Kodeksu cywilnego z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą, w związku z tym odpowiedzialność za samowolnie wybudowany wcześniej obiekt budowlany ponoszą obecni współwłaściciele nieruchomości. Postępowanie dotyczące wzajemnych umów zawartych pomiędzy poprzednim właścicielem działki a skarżącymi, może być przedmiotem rozpatrzenia przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.

W. i A. D. powyższą decyzję organu II instancji zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze powtórzyli zarzuty zawarte w odwołaniu co do błędnych ustaleń faktycznych w zakresie określenia stron postępowania jak i wobec pominięcia faktu, że skarżący nie są właścicielami przedmiotowego domku holenderskiego. Dodatkowo zarzucili rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego:

- art. 17 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne zakwalifikowanie, że skarżący są inwestorami, tj. stroną postępowania pomimo, że nie posiadają prawa własności do przedmiotowego domku holenderskiego, skoro bowiem zakupiona nieruchomość była zabudowana w chwili zakupu spornym domkiem, to nie są odpowiedzialni za jego posadowienie, a tym samym nie posiadają uprawnienia do rozporządzenia nim, w tym dokonania nakazanej rozbiórki,

- art. 48 ww. ustawy poprzez błędne jego zastosowanie wobec nakazania skarżącym rozbiórki pomimo, że nie powinni być traktowani jako strona postępowania,

- art. 48 Kodeksu cywilnego poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że tymczasowy obiekt budowlany pomimo, że nie jest trwale związany z gruntem, to stanowi cześć składową nieruchomości gruntowej i w związku z tym prawo własności i wszelkie ciężary z nim związane przechodzą na właściciela nieruchomości gruntowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że nie dysponują tytułem prawnym do przedmiotowego domku holenderskiego w związku z tym nie mogą uczestniczyć w procesie inwestycyjnym, ponieważ przepisy prawa budowlanego nie udzielają im takich uprawnień. Poinformowali, że na zakupionym gruncie nie przeprowadzili żadnych prac budowlanych związanych z przedmiotowym obiektem, gdyż nie jest ani nie był on ich własnością. Podkreślili, że właściciele przedmiotowego domku nie wyrazili zgody na to, aby skarżący usunęli obiekt we własnym zakresie, a w momencie zakupu gruntu zostali zapewnieni przez sprzedających, że niezwłocznie usuną domek. W ocenie strony, powyższe dowodzi, że działka została przez nich nabyta w dobrej wierze, a zatem to poprzedni właściciele gruntu powinni ponieść odpowiedzialność za samowolę budowlaną.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Stosownie do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nakaz rozbiórki winien być orzeczony, gdy okaże się że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji, co wymaga wcześniejszego ustalenia, czy samowolna budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że na działce nr (...) przy ul. (...) doszło do samowolnego, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę posadowienia tymczasowego obiektu budowlanego w postaci domku holenderskiego. Skarżący nie kwestionują też, że obiekt ten kwalifikuje się do rozbiórki, gdyż jego legalizacja jest wykluczona z uwagi na niezgodność jego lokalizacji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sporną natomiast jest kwestia, czy zasadnie organ skierował nakaz rozbiórki do skarżących. W skardze zarzucono, że organ, uznając skarżących odpowiedzialnymi za samowolę budowlaną popełnioną przez poprzedniego właściciela nieruchomości, który następnie działkę zbył na ich rzecz, naruszył zarówno przepisy prawa procesowego jak i przepisy prawa materialnego.

W ocenie Sądu powyższe zarzuty skargi jak i argumenty przywołane na ich potwierdzenie nie podważają zasadności kwestionowanej decyzji i jej zgodności z prawem. Ustalenia w zakresie adresata decyzji, wbrew twierdzeniem skarżących, nie zostały poczynione z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) jak i przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409). A art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) nie mógł zostać naruszony, skoro organy nie orzekały na jego podstawie.

Powołany w skardze art. 17 ustawy Prawo budowalne określa uczestników procesu budowlanego, jednakże w niniejszej sprawie dla określenia adresata spornej decyzji istotne znacznie ma treść art. 52 ww. ustawy. W myśl tego przepisu inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Regulacja ta określa podmioty, do których należy kierować decyzję zawierającą nakaz rozbiórki, zaś kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych podmiotów stanowi posiadanie prawnych możliwości wykonania decyzji. Z uwagi na aspekt wykonalności decyzji nie ma możliwości nałożenia nakazu rozbiórki na inwestora, który zbył prawo własności nieruchomości wraz ze znajdującym się na nim wybudowanym z naruszeniem prawa obiektem budowlanym. Odmienne stanowisko skarżącej nie znajduje uzasadnienia prawnego. Nakaz rozbiórki powinien być w pierwszej kolejności zaadresowany do sprawcy samowoli budowalnej, o ile posiada on tytuł prawny do nieruchomości umożliwiający zrealizowanie nałożonego obowiązku, bądź do jego następcy prawnego.

Nakaz rozbiórki powinien być zatem skierowany do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie mógł nie być inwestorem, który wcześniej dopuścił się naruszeń prawa (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 748/13, "Prawo budowlane. Komentarz", red. A. Gliniecki, wyd. LexisNexis Polska Sp. z o.o., Warszawa 2012, s.502).

Sąd, mając na uwadze, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż w dniu wszczęcia postępowania jak i w dniu wydania decyzji skarżącym przysługiwało prawo własności działki, na której znajduje się samowolnie posadowiony domek holenderski, uznał, że nałożenie przez organ obowiązku rozbiórki tego obiektu na W. i A. D. jest prawidłowe, gdyż znajduje oparcie w art. 52 Prawa budowlanego.

Ustosunkowując się do twierdzenia skarżących, że nie byli oni sprawcami samowoli, gdyż w momencie zakupu działki nr (...) przy ul. (...) sporny obiekt już istniał, wskazać należy, że w realiach niniejszej sprawy powyższa okoliczność pozostaje bez znaczenia dla przypisania im przymiotu podmiotu określonego w art. 52 Prawa budowlanego. W przypadku umowy kupna-sprzedaży nieruchomości mamy do czynienia z sukcesją generalną praw i obowiązków związanych z daną nieruchomością. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy, zgodnie z art. 548 § 1 ustawy Kodeks cywilny, z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą. Stosownie zaś do art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. W kontekście powołanych przepisów, zbycie nieruchomości na rzecz innych osób powoduje, że nowi właściciele, jako następcy prawni inwestora, odpowiadają za powstałą samowolę budowlę, stając się adresatem obowiązków wynikających z przepisów prawa budowalnego. Tak więc jeżeli poprzedni właściciel nieruchomości był sprawcą samowoli budowalnej, to wszelkie skutki wynikające z tej okoliczności, z uwagi na zbycie nieruchomości, obciążają obecnych właścicieli, będących co najmniej zarządcami znajdującego się na ich nieruchomości wzniesionego, niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, obiektu budowlanego. Bez wpływu na ustalenie adresata nakazu rozbiórki pozostają takie okoliczności jak nabycie nieruchomości w dobrej wierze czy też zapewnienie ze strony sprzedawcy o niezwłocznym usunięciu obiektu będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Wszelkie roszczenia z tytułu umowy sprzedaży i związanych z nią uzgodnień, jako dotyczące materii cywilnoprawnej, nie mogą być przedmiotem postępowania administracyjnego. Właściwym do ich rozstrzygnięcia jest sąd powszechny.

Rzeczą samego skarżącego jest wyegzekwowanie zobowiązania inwestora i poprzedniego właściciela przedmiotowego obiektu do jego rozbiórki. Wydany przez organ wobec skarżących nakaz rozbiórki nie dotyczy czynności fizycznych lecz określa obowiązek prawny.

Reasumując stwierdzić należy, że skarżący jako aktualni właściciele nieruchomości i następcy prawni inwestora mogą i winni być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę postawionego z naruszeniem prawa obiektu budowlanego, w tym również obiektu tymczasowego. Zatem organ, nakładając na skarżących obowiązek rozbiórki przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego, nie naruszył przepisów prawa.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.