Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1996869

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 16 grudnia 2015 r.
II SA/Sz 702/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.).

Sędziowie WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Wojewody Z. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Spółka A wystąpiła do Starosty S. w dniu (...) r. z wnioskiem o pozwolenie na budowę "Elektrowni Wiatrowej nr (...), będącej częścią Farmy Wiatrowej", nr działki (...), znajdującej się w obr. ew. M., gm. M. Dołączyła do wniosku wymagane załączniki, w tym oświadczenie z dnia 3 czerwca 2014 r. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Decyzją z dnia (...) r., Nr (...) wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 28 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409), Starosta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej (...), będącej częścią Farmy Wiatrowej, zlokalizowanej na działce nr (...), obr. ew. M., gm. M.

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli T. G. i J. G. (właściciele działki nr (...), obr. M.), podnosząc, że nie wyrażają zgody na budowę elektrowni wiatrowej na ich działce. Budowa spowoduje naruszenie prawa własności ze względu na strefę omiatania łopat wirnika przekraczającą granicę ich działki. Ponadto stwierdzili, że inwestor nie wywiązał się z obowiązku w zakresie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dotychczasowe negocjacje z inwestorem nie przyniosły rezultatu i w związku z tym odwołujący się stwierdzili, że inwestor nie posiada prawa do władania ich nieruchomością na cele budowlane.

Wojewoda pismem z dnia (...) r. wezwał inwestora w trybie art. 136 k.p.a., do wykazania prawa do dysponowania nieruchomościami o nr.: (...) obr. M. na cele budowlane.

W odpowiedzi na wezwanie, Spółka w piśmie z dnia 26 lutego 2015 r., oświadczyła, iż nie podziela stanowiska organu odwoławczego, iż jest zobligowana do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością (dz. nr (...) oraz (...)) w związku z postępowaniem dotyczącym pozwolenia na budowę, który to obowiązek ma swoją podstawę w obowiązujących przepisach prawnych. Argumentowała, że elektrownia, jako całość, nie jest budowlą, tylko urządzeniem technicznym, a jako budowlę należy traktować jedynie części budowlane elektrowni jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową, czyli fundament i maszt. Sam związek użytkowy jest niewystarczający do uznania, iż w danym przypadku wszystkie połączone elementy niezależnie od ich rodzaju tworzą budowlę.

Wojewoda decyzją z dnia (...) r.,

Nr (...), w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił decyzję Starosty S. z dnia (...) r., Nr (...) i na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy Prawo budowlane oraz art. 104 k.p.a. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla Spółki A dla zamierzenia budowlanego - budowy elektrowni wiatrowej nr (...), będącej częścią Farmy Wiatrowej.

Organ odwoławczy wskazał, iż dokonał ponownej analizy przedłożonego wniosku o pozwolenie na budowę z dnia (...) r. i stwierdził, że zgodnie z przedłożonym do zatwierdzenia projektem budowlanym, przedmiotem wniosku jest budowa fundamentu okrągłego o średnicy 16,5 m w podstawie z częścią nadziemną cokołu o średnicy 5,4 m. Na fundamencie tym zamontowana zostanie wieża, stanowiąca budowlę w świetle art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane wraz z wirnikiem, stanowiącym urządzenie budowlane, o średnicy omiatania łopat wirnika 120 m.

Obszar oddziaływania projektowanej inwestycji obejmuje nieruchomość nr (...), obr. M. - działka inwestora, a także działki nr (...) obr. M., które znajdują się w granicy omiatania łopat.

Po ustaleniu, że w aktach sprawy brak jest informacji co do prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane działek nr (...) i (...) obr. M., organ odwoławczy pismem z dnia (...) r. wezwał inwestora do przedłożenia tych informacji.

Ponieważ inwestor nie uzupełnił wniosku w tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że inwestor nie spełnił wymagań wynikających z przepisu art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Wojewoda zaznaczył, że organ wydający pozwolenie na budowę jest obowiązany do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i prawnego w celu wyjaśnienia sprawy, a udzielenie pozwolenia na budowę inwestorowi, który nie ma prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla całej inwestycji, stanowi naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Wobec niespełnienia przez inwestora wskazanych w uzasadnieniu decyzji wymagań, Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji z dnia (...) r. i odmówił udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej elektrowni wiatrowej.

Spółka A, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ze skargą na decyzję Wojewody z dnia (...) r., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Kwestionowanej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie:

1)

art. 32 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 2 pkt 2, w związku art. 35 ust. 3, w związku z art. 3 pkt 11 w związku z art. 3 pkt 1,3,6 i 7 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz z art. 6 k.p.a., w związku z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w związku z art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że strona skarżąca powinna przedłożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do działek o nr. ew. (...), obręb M., gm. M., zaś wobec ich nieprzedłożenia, uchylenia decyzji organu I instancji, podczas gdy skarżąca spełniła wszelkie wymagane przepisami prawa wymogi celem uzyskania pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej (...), będącej częścią Farmy Wiatrowej, w szczególności złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (tekst jedn.: działki nr (...)) i nie była zobligowana do przedłożenia przedmiotowego oświadczenia w odniesieniu do działek o nr.: (...) oraz (...), zaś organ bez oparcia w przepisach obowiązującego prawa, nie mógł nakładać na stronę skarżącą przedmiotowych obowiązków, z jednoczesnym naruszeniem praw i wolności konstytucyjnych oraz przepisów prawnych, dotyczących wolności prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej, co w konsekwencji nie powinno skutkować wydaniem decyzji w jej obecnej treści;

2)

naruszenie art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, poprzez błędne przyjęcie, iż obszar oddziaływania inwestycji obejmuje oprócz działki inwestora również działki o nr.: (...) oraz (...) (obszar omiatania łopat wirnika), a w konsekwencji, że T. G. i J. G., przysługuje status strony w postępowaniu w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę dotyczącego inwestycji, podczas gdy wymienione osoby nie posiadają statusu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, gdyż nieruchomość, do której posiadają tytuł prawny nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, rozumianym jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu;

3)

naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy skutkujące m.in.:

a)

arbitralnym, a jednocześnie dowolnym i błędnym przyjęciem, że działki o nr (...) oraz (...) w obrębie M., gm. M. znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu (inwestycji), bez jednoczesnego wyjaśnienia jakie ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu, wynikające z przepisów odrębnych są związane z projektowaną inwestycją,

b)

odgórnym, błędnym przyjęciem, iż T. G. i J. G. przysługuje status strony postępowania w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę w odniesieniu do inwestycji, podczas gdy w przedmiocie pozwolenia na budowę, oprócz Spółki, mogą być jedynie właściciel, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (inwestycji), zaś przepisy odrębne w związku z inwestycją nie wprowadzają ograniczeń w zagospodarowaniu działki nr ew. (...), na którą powołuje się T. G. i J. G., co znalazło swoje odzwierciedlenie również w uzasadnieniu decyzji, niespełniającym wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi, strona skarżąca podtrzymała stanowisko, że elektrownia wiatrowa jako całość nie jest budowlą, tylko urządzeniem technicznym, a jako budowlę należy traktować jedynie części budowlane elektrowni jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową, czyli fundament i maszt. Inne części w postaci wirników z łopatami, nie zostały objęte definicją budowli z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i brak jest jakichkolwiek podstaw, do twierdzenia, iż w stosunku do tych elementów miałyby mieć zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane, w tym odnoszące się konieczności przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Według skarżącej, nie do zaakceptowania jest twierdzenie, że obszar oddziaływania budynku to teren, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Zdaniem Spółki, subiektywne przekonanie osób, które złożyły odwołanie od decyzji, iż nieruchomość do której mają tytuł prawny znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji i w związku z tym, są one stroną postępowania, nie decyduje o posiadaniu przez nie takiego statusu, jeżeli nie ma to bezpośredniego oparcia w obowiązujących przepisach prawnych.

Nadto Spółka podniosła, że jak wskazuje uzasadnienie decyzji, organ ograniczył się do podania numerów działek, które w jego opinii znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, z podaniem tytułu prawnego, jakie mieliby posiadać odwołujący się do wskazanej przez nich działki. Organ nie dokonał jednak jakiejkolwiek analizy w zakresie ograniczeń zagospodarowania tego terenu, które miałoby wynikać z przepisów odrębnych, ale odgórnie przyjął, że wymienione działki znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, a w konsekwencji skarżąca winna przedłożyć oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do przedmiotowych działek.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację, jaką zaprezentował w treści zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem jej działań, w szczególności prawidłowości zastosowanych w danej sprawie przepisów prawa procesowego i materialnego, które legły u podstawy kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia organu administracji publicznej.

Kontrola dokonana w niniejszej sprawie, według powołanego wyżej kryterium legalności, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja organu nie narusza prawa, co skutkowało oddaleniem skargi.

Przedmiot sprawy objętej skargą Spółki A dotyczy decyzji merytoryczno-reformacyjnej, wydanej w postępowaniu odwoławczym w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej nr (...), będącej częścią Farmy Wiatrowej, zlokalizowanej - według oświadczenia inwestora - na działce nr (...) obręb ewidencyjny M., gm. M.

Stosownie do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy może wydać decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. Wojewoda uznał za nieprawidłową decyzję organu I instancji i wobec czego na podstawie powołanego wyżej przepisu, uchylił pozytywną decyzję organu I instancji orzekając jednocześnie o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla ww. inwestycji.

W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu II instancji odpowiada prawu. Inwestycja objęta wnioskiem Spółki A dotyczy budowy elektrowni wiatrowej, co w świetle art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. W takim przypadku roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z wyjątkami określonymi enumeratywnie w art. 29 i art. 30 ustawy, do których przedmiotowa inwestycja się nie zalicza. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową. Organ odwoławczy trafnie zatem wskazał, że takie elementy jak fundament i wieża elektrowni wiatrowej stanowią budowlę, zaś wykonywanie tych elementów jest budową i bez wątpienia wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.

Stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji zezwalającej na realizację ww. inwestycji. W świetle art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, ustawowym wymogiem jest dołączenie do wniosku o pozwolenie na budowę oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Treścią tego oświadczenia jest deklaracja inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zaś w przypadku, gdy inwestor nie jest właścicielem nieruchomości, wymagana jest zgoda właściciela, upoważniająca inwestora do tego rodzaju działań, zgoda ta powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana.

Na podstawie projektu budowlanego, organ odwoławczy ustalił, że miejsce planowanej elektrowni wiatrowej nr (...) obejmuje nie tylko obszar działki nr (...), obr. (...), gm. M., wskazany we wniosku o pozwolenie na budowę, ale także trzech działek z nią sąsiadujących. Obszar omiatania łopat wirnika, zaznaczony na mapie dołączonej do projektu budowlanego, wskazuje, że planowana inwestycja swym zasięgiem obejmuje również działek o nr.: (...) oraz (...) obr. M., przylegających do terenu posadowienia elektrowni wiatrowej (...), czego inwestor zresztą nie kwestionuje, wskazując jedynie, iż omiatające, tj. wchodzące w przestrzeń działek sąsiednich skrzydła wiatraka nie stanowią budowli, wobec czego nie znajdują w tej części zastosowania przepisy prawa budowlanego w zakresie praw do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem Spółki A, organ odwoławczy w sposób arbitralny i dowolny przyjął, że ww. nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu oraz błędnie uznał, że T. G. i J. G., właścicielom działki nr (...), przysługuje status strony w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu, stanowisko skarżącej, będącej inwestorem, nie jest w tym zakresie trafne. Usytuowanie części budowlanej przedmiotowej elektrowni wiatrowej (...), w miejscu wskazanym na mapie załączonej do projektu budowlanego, powoduje, że zasięg inwestycji nie obejmuje, jak twierdzi skarżąca Spółka, wyłącznie działki nr (...), ale również przestrzeń nad działkami sąsiednimi o Nr (...). T. G. i J. G. wykazali interes prawny do działania w postępowaniu administracyjnym jako strona, który wynika z przysługujących im praw właścicielskich do nieruchomości nr (...), obr. M. (art. 140 Kodeksu cywilnego). Przymiot strony nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich. Rzeczą organu było ustalenie jaki jest faktyczny teren inwestycji i obszar jej oddziaływania.

Kwestia, tego rodzaju, że niektóre elementy elektrowni wiatrowej nie stanowią urządzeń budowlanych, nie ma znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym, jest urządzeniem budowlanym (art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego), wobec czego odnoszą się do niego wszelkie regulacje prawne wynikające z Prawa budowlanego. Jeżeli zatem takie urządzenie bezpośrednio fizycznie ingeruje w obszar nieruchomości sąsiedniej, inwestor winien wykazać się prawem do dysponowania tą nieruchomością.

Autor skargi przytoczył w jej uzasadnieniu liczne poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego prezentowane na tle przepisów, które zostały powołane na wstępie skargi, jednakże nie przedstawił faktów obiektywnie występujących w realiach przedmiotowej sprawy administracyjnej, świadczących o tym, że elementy stanu faktycznego, nie zostały oparte na przekonujących podstawach i ocenione nieprawidłowo przez organ odwoławczy. Konkluzje oparte wyłącznie na poglądach judykatury bez wsparcia ich niewątpliwymi i przekonującymi okolicznościami nie mogły tym samym skutecznie podważać stanowiska organu odwoławczego.

Mając zatem na względzie prawną kwalifikację części budowlanej elektrowni wiatrowej oraz wymogi stawiane dla tego rodzaju budowli w świetle art. 28 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 3 i 6, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane oraz obszar planowanej inwestycji, który swym zasięgiem obejmuje, zgodnie z dokumentacją projektową, oprócz działki nr (...) obr. M., gm. M., również przylegające działki o nr.: (...), inwestor winien złożyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania tymi nieruchomościami na cele budowlane, do czego został wezwany przez organ pismem z dnia (...) r. Ustalenie tego rodzaju, zostało dostrzeżone na etapie analiz merytorycznych dokonywanych przez organ odwoławczy, co skutkowało wezwaniem inwestora do usunięcia braków wniosku o pozwolenie na budowę. Przy tym zaznaczyć należy, że działanie organu odwoławczego mieściło się w kompetencjach, jakie w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego umożliwia art. 136 k.p.a.

W takiej sytuacji, brak oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania ww. nieruchomościami, uzasadniał zastosowanie przez organ odwoławczy kompetencji merytoryczno-reformacyjnych. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organ II instancji był zatem władny uchylić decyzję organu I instancji w całości lub w części i orzec o istocie sprawy, w realiach niniejszej sprawy - o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej elektrowni wiatrowej, z uwagi na niespełnienie przez inwestora powyższego wymogu stawianego ustawą Prawo budowlane.

Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie prawidłowo zastosowanych i wyłożonych przepisów prawa, dlatego też brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.