II SA/Sz 60/19, Środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2645471

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2019 r. II SA/Sz 60/19 Środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.).

Sędziowie: WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w domu jednorodzinnym oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia 1 października 2018 r. E. i A. S. zwrócili się do Kierownika Działu Pieczy Zastępczej MOPR w S. o przyznanie środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku jednorodzinnym, w którym prowadzą rodzinny dom dziecka, w kwocie (...) zł. Do wniosku dołączyli rachunki obejmujące wydatki związane z energią elektryczną i cieplną, odbiorem nieczystości stałych i płynnych, abonamentem telewizyjnym, usługami telefonicznymi oraz Internetem.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S., na podstawie art. 84 pkt 1, art. 88 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 - dalej jako ustawa), przyznano skarżącym, jako osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka, środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w domu jednorodzinnym w wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie postanowień Sądu Rejonowego w S., Wydział Rodzinny i Nieletnich w rodzinnym domu dziecka prowadzonym przez skarżących, zostało umieszczonych 4 małoletnich, a nadto przebywa w nim jedna osoba pełnoletnia. Według przedłożonych przez skarżących dokumentów łączna kwota kosztów poniesionych w okresie od 30 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. na utrzymanie lokalu mieszkalnego w domu jednorodzinnym wyniosła (...) zł w tym: opłata za energię elektryczną - (...) zł, odbiór nieczystości stałych i płynnych - (...) zł, usługi telekomunikacyjne z firmy (...) (Internet, telefon stacjonarny i komórkowy, pakiet TV) - (...) zł oraz dwa abonamenty telefonii komórkowej w sieci (...) w łącznej kwocie (...) zł.

Organ przytoczył treść art. 84 ust. 1 i art. 62 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej a następnie powołując się na § 16 ust. 2 pkt 10 umowy łączącej skarżących z Prezydentem Miasta S. rozliczył w ramach usług telekomunikacyjnych: opłatę za pakiet TV, dostęp do Internetu oraz jeden abonament telefoniczny z sieci (...) ((...) i (...) zł = (...) zł), natomiast nie uwzględnił: abonamentu telefonii komórkowej (...), abonamentu telefonu stacjonarnego z (...) oraz kolejnego abonamentu telefonii komórkowej (...). W tych okolicznościach uznał, że łączna kwota ustalonych kosztów wyniosła (...) zł i taka podlega sfinansowaniu.

E. S. i A. S. złożyli od opisanej wyżej decyzji odwołanie podnosząc zarzut naruszenia art. 84 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w zw. z art. 84 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, decyzją z dnia (...) r. nr (...), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Kolegium, po przywołaniu treści art. 84 pkt 1 i art. 62 ust. 2 pkt 4 ustawy zwróciło uwagę, że w umowie nr (...) z dnia 27 grudnia 2012 r. pomiędzy Prezydentem Miasta S. a odwołującymi się, w § 16 ust. 2 pkt 10 strony ustaliły, że świadczenia przyznaje się w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez osoby prowadzące rodzinny dom dziecka na opłaty za usługi telekomunikacyjne, obejmujące jeden telefon, dostęp do Internetu, jeden pakiet sygnału TV - w maksymalnej wysokości do (...) zł miesięcznie. W tej sytuacji organ I instancji słusznie wyliczył koszty uwzględniając ww. wydatki.

Dodatkowo Kolegium zauważyło, że strony mogą zwierać umowy z operatorami telefonii komórkowej w dowolnej wysokości, jednak przy wyliczaniu kosztów należy mieć na uwadze postanowienia umowy o prowadzeniu rodzinnego domu dziecka. Umowa ta może być negocjowana i dopiero po jej ewentualnej zmianie strona może żądać zwrotu wyższych wydatków.

A. S. zaskarżył ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i wnosząc o jej uchylenie.

Zdaniem skarżącego art. 84 ustawy jednoznacznie określa, że "Prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe (...) w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka na (...) usługi telekomunikacyjne (...)", co oznacza, iż strony w tym zakresie nie dysponują pełną swobodą umów, zaś umowa nie może przewidywać gorszych warunków finansowania pieczy niż przewiduje to ustawa.

Wbrew twierdzeniom Kolegium, w umowie o prowadzenie rodzinnego domu dziecka nie tylko określono maksymalną wysokość kosztów, lecz także dodatkowo ograniczono odpowiednio zakres usług telekomunikacyjnych do jednego telefonu, co jest zapisem niedopuszczalnym ze względu na rodzaj i zakres całokształtu umowy. Ponadto, ilekroć ustawodawca uznaje za zasadne ograniczenie jakichś wydatków, to wyraźnie wskazuje ich limit "do wysokości środków określonych w umowie, o której mowa w art. 62" (tak w art. 82 pkt 2 i 3). Zakładając racjonalność ustawodawcy, należy przyjąć, że gdyby chciał on ograniczenia środków finansowych przeznaczonych np. na usługi telekomunikacyjne czy też inne, to także wyraźnie ograniczyłby je ilościowo, czy też kwotowo, a nie jednoznacznie określał je "w wysokości odpowiadającej ponoszonym kosztom". W tej sytuacji niedopuszczalne jest wyłączenie w umowie niektórych kosztów związanych z utrzymaniem domu jednorodzinnego wymienionych w art. 62 ust. 1 ustawy, a w tym przypadku ograniczenie kosztów telekomunikacyjnych do obejmujących "jeden telefon i jeden dostęp do Internetu, jeden pakiet sygnału TV", jako element czynności prawnej sprzecznej z ustawą.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. skarżący przedłożył pismo z tej samej daty, jako załącznik do protokołu, w którym przedstawił swoje stanowisko w sprawie, zarzucając:

1) decyzjom organów obu instancji błędną wykładnię prawa materialnego poprzez niewłaściwe odczytanie art. 84 pkt 1 ustawy, co prowadzi do tego, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron, zostało ukształtowane w sposób sprzeczny z przesłankami wprost określonymi w przepisie;

2) nawet jeżeli rozstrzygnięcie jest zgodne z przesłankami zawartymi w umowach cywilno-prawnych, które mogą zawierać np. wymuszone zrzeczenie się zwrotu ponoszonych kosztów, czy też ich zwrot w podwójnej czy potrójnej wysokości a organ II instancji, czy sąd administracyjny nie może badać, czy umowa jest ważna i prawnie skuteczna z uwagi na brak podstaw prawnych w tym zakresie, to organowi I instancji, który jest zarazem stroną umowy cywilno-prawnej o prowadzenie rodzinnego domu dziecka, przysługuje roszczenie przed sądem powszechnym, a nie rozstrzygnięcie sprawy na własną korzyść przy pomocy decyzji administracyjnej z chybioną podstawą prawną, która wprost nakazuje zwrot kosztów w wysokości poniesionej przez rodzinny dom dziecka;

3) ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowi przepis szczególny wobec ustawy Kodeks cywilny, co włącza dyrektywę interpretacyjną głosząca, że "jeżeli interpretowana norma jest lex specialis, to nie należy jej interpretować rozszerzająco". Jest to dyrektywa interpretacyjna traktująca znaczenie normy jako "wolę" historycznego normodawcy, dodatkowo uzasadnia to dyrektywę zakazującą rozszerzającej wykładni norm wyjątkowych przez odwołanie się do tej woli: gdyby normodawca chciał szerzej określić wyjątki od ustalonej przez siebie zasady, to uczyniłby to explicite, natomiast domniemywać takiej woli nie można;

4) ustawodawca w art. 84 pkt 1 ustawy wskazał zamknięty katalog kosztów ponoszonych przez rodzinny dom dziecka w zakresie w którym finansowanie jest uwzględniane "w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym" przez rodzinny dom dziecka. Jednocześnie ustawodawca w art. 84 ust. 2 i 3 wskazał drugi zamknięty katalog kosztów ponoszonych przez rodzinny dom dziecka, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości środków podlegających finansowaniu przez organ ze środków publicznych, tym razem "do wysokości środków określonych w umowie" o której mowa w art. 62 ustawy;

5) kwestionowane rozstrzygnięcie jest sprzeczne z podstawą prawną jego wydania, nie uwzględnia finansowania wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka, wymienionym numerycznie w art. 84 pkt 1 ustawy.

Skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zwracając uwagę na błędne pouczenie go o prawie wniesienia sprzeciwu a nie skargi, co ograniczyło czas przygotowania skargi z 30 do 14 dni i miało wpływ na jakość i zakres przedstawionej w skardze argumentacji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) doprowadziła do uznania, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji przyznającą osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w domu jednorodzinnym w wysokości (...) zł.

Zagadnieniem spornym wymagającym przesądzenia jest to, czy zasadnie do kosztów mających wpływ na wysokość świadczenia organy nie zaliczyły wszystkich wydatków związanych z usługami telekomunikacyjnymi a jedynie ich część, obejmującą jeden telefon (jeden abonament telefoniczny).

Podstawą materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. 84 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, zgodnie z którym,

1) prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka, w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinny dom dziecka na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2, umieszczonych w rodzinnym domu dziecka wraz z prowadzącym rodzinny dom dziecka;

2) pokrycie niezbędnych kosztów związanych z remontem lub ze zmianą lokalu w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka - do wysokości środków określonych w umowie, o której mowa w art. 62;

3) pokrycie innych niezbędnych i nieprzewidzianych kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka lub funkcjonowaniem rodzinnego domu dziecka - do wysokości środków określonych w umowie, o której mowa w art. 62.

Co do zasady, skarżący prawidłowo wskazuje, że środki finansowe, o których mowa w pkt 1 ww. art. 84 ustawy, powinny być refinansowane według zasad w nim określonych przez ustawodawcę. Do postanowień umownych odwołują się bowiem regulacje dotyczące kosztów wskazanych w pkt 2 i 3 art. 82 ustawy.

Podkreślić jednak należy, że środki finansowe, o których mowa w art. 84 pkt 1 mają na celu wyłącznie refundację kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, na co wprost wskazuje sformułowanie, że "prowadzący rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka". Z tego też względu prawodawca wskazał, że do takich kosztów zaliczyć można czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związane z kosztami eksploatacji. Pomimo, że w stosunku do usług telekomunikacyjnych ustawodawca nie posłużył się wyrażeniem w liczbie pojedynczej, tak jak w stosunku do pozostałych kosztów takich jak (jeden) czynsz, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, to uzasadnione i racjonalne wydaje się przyjęcie, że skoro usługi telekomunikacyjne mogą dotyczyć zarówno połączeń telefonicznych liniowych, czy komórkowych jak i transmisji danych (dostępu do Internetu) - w zależności od zakresu zawartej umowy - to ograniczenie tego zakresu wydaje się niecelowe. Tym niemniej, tak jak w przypadku kosztów dot. abonamentu telewizyjnego i radiowego, anteny zbiorczej, czy dźwigu osobowego, nie znajduje racjonalnego uzasadnienia refinansowanie więcej niż jednego dostępu do usług telekomunikacyjnych (tj. wydatków związanych z więcej niż jednym telefonem stacjonarnym, komórkowym oraz abonamentem Internetowym), które mają być niezbędne dla utrzymania lokalu mieszkalnego, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka.

W konsekwencji zatem dla wysokości przysługującej refundacji znaczenie mają tylko te nakłady, które związane są z prowadzeniem mieszkania, nie zaś opieką czy utrzymaniem podopiecznych rodzinnego domu dziecka. Nie sposób też pominąć specyfiki i charakteru usług telekomunikacyjnych. Zauważyć bowiem należy, że opłaty za czynsz, energię elektryczną, wodę, gaz, opał są jednostkowe i ściśle związane z prowadzeniem domu, z kolei w ramach usług telekomunikacyjnych można posiadać nieograniczoną ilość telefonów, w tym które nie służą utrzymaniu mieszkania.

Skoro na mocy analizowanego przepisu art. 84 pkt 1 ustawy środki finansowe przyznawane są na utrzymanie lokalu mieszkalnego limitowanie tego rodzaju wydatków jest uzasadnione. Do takich kosztów nie można zatem zaliczyć wydatków związanych z zapewnieniem poszczególnym członkom rodzinnego domu dziecka odrębnych telefonów (usług telekomunikacyjnych), bowiem nie są to wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego.

W myśl art. 62 ust. 1 ustawy, praca prowadzącego rodzinny dom dziecka jest wykonywana na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że z prowadzącym, o którym mowa w ust. 1, starosta lub podmiot, któremu powiat zlecił organizowanie rodzinnego domu dziecka, zawiera umowę, która określa w szczególności:

1) strony umowy;

2) cel i przedmiot umowy;

3) miejsce sprawowania pieczy zastępczej;

4) sposób i zakres finansowania działalności rodzinnego domu dziecka, ze wskazaniem wysokości środków przeznaczonych na poszczególne cele;

5) liczbę dzieci powierzonych prowadzącemu rodzinny dom dziecka;

6) maksymalną liczbę dzieci, które można umieścić w danym rodzinnym domu dziecka;

6a) gotowość do sprawowania pieczy zastępczej nad małoletnim umieszczonym w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub innego organu państwa obcego za zgodą sądu polskiego;

7) wysokość wynagrodzenia przysługującego prowadzącemu rodzinny dom dziecka oraz sposób wypłaty;

8) zasady korzystania ze szkoleń i innych form podnoszenia kwalifikacji przez prowadzącego rodzinny dom dziecka;

9) zakres niezbędnej pomocy w razie choroby prowadzącego rodzinny dom dziecka lub problemów z powierzonymi dziećmi;

10) warunki czasowego niesprawowania opieki nad dzieckiem, w szczególności związanego z wypoczynkiem;

11) wysokość kosztów utrzymania i eksploatacji lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym ma być prowadzony rodzinny dom dziecka;

12) zasady rozliczania otrzymywanych środków;

13) uprawnienia starosty w zakresie bieżącej kontroli wykonywania umowy;

14) wysokość i warunki przyznawania środków finansowych na remonty lub pokrycie kosztów związanych ze zmianą lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym ma być prowadzony rodzinny dom dziecka;

15) czas, na jaki umowa została zawarta;

16) warunki i sposób zmiany oraz rozwiązania umowy.

Jak wynika z ustaleń organu i z akt sprawy, w dniu 27 grudnia 2012 r. została zawarta umowa o prowadzeniu Rodzinnego Domu Dziecka. Zgodnie z jej § 16 ust. 2 pkt 10 środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, przyznaje się w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez osoby prowadzące rodzinny dom dziecka w tym na usługi telekomunikacyjne, obejmujące jeden telefon i jeden dostęp do Internetu, jeden pakiet sygnału TV - w wysokości do (...) zł miesięcznie. Umowa ta zwarta została na czas określony (obowiązuje do dnia 31 grudnia 2027 r.) i wiąże strony, a pomimo jej aneksowania § 16 jej zakres nie został zmieniony.

W doktrynie przyjmuje się, że umowa zawarta pomiędzy prowadzącym dom dziecka a starostą lub podmiotem, któremu powiat zlecił organizowanie rodzinnego domu dziecka, stanowi podstawę działań podejmowanych przez organ, natomiast w decyzji administracyjnej następuje konkretyzacja świadczenia (por. S. Nitecki. Komentarz do art. 84 ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, opubl. LEX).

Celowym jest w tym miejscu wyjaśnienie, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogły pominąć postanowień umowy, którą strony określiły maksymalną wysokość refinansowanych świadczeń telekomunikacyjnych. Skoro bowiem ustawodawca w art. 62 ust. 2 ustawy wskazuje, iż umowa powinna zawierać: sposób i zakres finansowania działalności rodzinnego domu dziecka, ze wskazaniem wysokości środków przeznaczonych na poszczególne cele (pkt 4), wysokość kosztów utrzymania i eksploatacji lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w którym ma być prowadzony rodzinny dom dziecka (pkt 11), to niewątpliwie przy przyznaniu świadczenia nie można abstrahować od konkretnych postanowień umowy regulujących te kwestie.

Podkreślenia wymaga, że rodzinny dom dziecka jest formą pieczy funkcjonującą na zasadzie umowy cywilnoprawnej, o czym przesądza art. 62 ustawy. Wprawdzie obligatoryjne elementy umowy określa przepis prawa administracyjnego, ale podlega ona reżimowi prawa cywilnego, a zatem - jak trafnie wywiódł to organ odwoławczy - w zakresie określonym ustawą, poddana jest swobodzie umów. Wszelkie spory dotyczące umowy podlegają kognicji sądu powszechnego i dopóki ten sąd nie stwierdzi nieważności dokonanej czynności prawnej, to funkcjonuje ona w obrocie prawnym jako ważna z wszelkimi tego konsekwencjami. Organ administracji publicznej nie jest uprawniony do kwestionowania postanowień tej umowy, w tym badania, czy zachodzą przesłanki określone w art. 58 k.c. W szczególności nie posiada legitymacji do stwierdzenia nieważności umowy i to nawet jeśli, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wywołuje ona skutki w sferze prawa administracyjnego. Obowiązek działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa nie oznacza możliwości wkraczania w kompetencje zastrzeżone dla sądu cywilnego.

W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo zinterpretowało i zastosowało obowiązujące przepisy ustawy. Dokonane przez organ rozliczenie wydatków na utrzymanie lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji ustalenie wysokości świadczenia, jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i obowiązującą umową o prowadzenie Rodzinnego Domu Dziecka.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, również wychodząc poza zarzuty w niej podniesione, oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.). Złożony wniosek skarżącego o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Skarżący poniesienia takich kosztów nie wykazał, a ponadto, zgodnie z art. 200 ww. ustawy, tylko w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Pomimo trafnego zwrócenia uwagi przez skarżącego na nieprawidłowe pouczenie go o prawie wniesienia sprzeciwu zamiast skargi przez organ odwoławczy, zdaniem Sądu nie mogło to mieć istotnego wpływu na ograniczenie praw skarżącego związanych z wniesieniem skargi i uzupełnieniem jej argumentacji, z którego to prawa skarżący skorzystał wnosząc dodatkowe zarzuty i ich uzasadnienie w piśmie procesowym z dnia 4 kwietnia 2019 r. jak i na rozprawie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.