Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 754840

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 16 listopada 2010 r.
II SA/Sz 587/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.).

Sędziowie WSA: Marzena Iwankiewicz, Arkadiusz Windak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania

I.

uchyla zaskarżoną decyzję,

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,

III.

zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. R. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) r., nr (...), orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Z. C. z lokalu przy ul. S. w S.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezydent wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie w sprawie wymeldowania Z. C. zostało wszczęte na wniosek współwłaściciela lokalu J. R., który podał, że Z. C. od (...) miesięcy nie mieszka w lokalu przy ul. S. W toku postępowania wniosek o wymeldowanie poparł drugi współwłaściciel przedmiotowego lokalu M. K.

Organ wskazał, że Z. C. przesłuchany w charakterze strony w dniu (...) r. zaprzeczył twierdzeniom wnioskodawców i zeznał, że mieszka w przedmiotowym lokalu, są tam jego rzeczy i wspólnie z żoną ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu. Zeznania te potwierdziła żona F. C. oraz sąsiadka M. K.

Natomiast z zeznań J. R., S. K., M. K. i W. T., tj. osób zamieszkujących w budynku przy ul. S. wynika, że Z. C. od czasu wszczęcia postępowania o wymeldowanie zaczął pojawiać się w lokalu, ma w nim część rzeczy, ale w nim nie mieszka. Świadek M. K. mieszkająca w pobliżu przedmiotowego lokalu zeznała, że widuje Z. C. w okolicach lokalu przy ul. S., ale nie potrafi stwierdzić czy w nim mieszka.

Z uwagi na rozbieżne zeznania świadków, organ I instancji wyznaczył na dzień (...) r. rozprawę administracyjna oraz wizję w lokalu przy ul. S.

Na podstawie tych dowodów organ ustalił jedynie, że Z. C. w lokalu tym posiada wspólnie z żoną swoje rzeczy. Organ ustalił ponadto, że Z. C. jest właścicielem działki, na której wspólnie z żoną wybudował dom przy ul. M. w. Podczas kontroli meldunkowych Z. C. nie zostano w lokalu przy ul. S., natomiast zostano go w domu przy ul. M.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji poniósł, że zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego "zamieszkiwanie oznacza stałe przebywanie w lokalu wskazujące na to, że lokal ten jest wyłącznym centrum życia danej osoby, gdzie stale zaspokaja on swe bieżące potrzeby". W ocenie Prezydenta, sporadyczne przebywanie i pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw w lokalu.

W konkluzji organ I instancji stwierdził, że zebrane dowody w sprawie wskazują na to, że Z. C. opuścił lokal przy ul. S. w S.

w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczając ten lokal nie dokonał ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się z tego miejsca najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Dlatego, wydanie decyzji o wymeldowaniu jest w pełni uzasadnione.

Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. C. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J. C., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy jest spełniona, jeśli opuszczenie to prócz dobrowolności ma charakter trwały. Niezbędnym warunkiem spełnienia tej przesłanki jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem.

Tymczasem z przeprowadzonych wizji lokalu przy ul. S. wynika, że w mieszkaniu tym znajduje się cały dobytek małżonków, w tym wszystkie przedmioty codziennego użytku. W pokoju sypialnym jest łóżko z pościelą, w innym meble, a w nich ubrania, pościel, ręczniki. W łazience są przybory toaletowe, kuchnia zaopatrzona jest w niezbędne garnki i talerze. W czasie wizji stwierdzono, że w piecu c.o. pali się ogień. Są to obiektywne dowody potwierdzające stałe przebywanie małżonków C. w lokalu przy ul. S.

Odnosząc się do zeznań świadków odwołujący się podniósł, że osoby te są wrogo do niego nastawione i ich zeznania nie powinny być uwzględnione. Natomiast świadkowie obiektywni jak np. M. K. potwierdzają, że odwołujący się mieszka w przedmiotowym lokalu.

Wbrew przekonaniu organu, małżonkowie C. nie zamieszkują w domu przy ul. M. Dom ten nie jest jeszcze oddany do użytkowania, a przed wszystkim jest przeznaczony dla wnuka. Sporadyczne przebywanie strony w tym domu uzasadnione jest koniecznością nadzorowania jego budowy.

Wojewoda decyzją z dnia (...) r.,

Nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania Z. C. - uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania Z. C. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S. w S.

Wojewoda w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami prawa procesowego i skorzystał z dostępnych środków dowodowych celem wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji dokonał jednak błędnej oceny zebranych dowodów i dlatego wydał niewłaściwe co do istoty rozstrzygnięcie. Wojewoda wskazał, że z dowodów zebranych w sprawie wynika, iż Z. C. przebywa zarówno w budynku przy ul. M. w S. jak i w lokalu przy ul. S. (dowód: protokół rozprawy z dnia (...) r., protokół z kontroli lokalu przy ul. M. z dnia (...) r., zeznania świadków M. K., W. T. i M. K.).

W dniu (...) r. S. K. - pełnomocnik J. R. oświadczyła do protokołu, że małżonkowie C. nie przebywają stale w przedmiotowym lokalu, a tylko w nim pomieszkują, co ma na celu pozorowanie zamieszkania.

Z kolei świadek M. K. w dniu (...) r. zeznała, że widuje Z. C. przed lokalem przy ul. S. i jej zdaniem strona tam mieszka.

Z. C. w dniu (...) r. oświadczył, że stale mieszka w lokalu przy ul. S. W odwołaniu wyjaśnił, że fakt częstego przebywania w budynku przy ul. M. w S. wynika z konieczności nadzoru nad prowadzonymi w tym domu pracami budowlanymi.

Wojewoda wskazał, że na uwagę zasługuje fakt, iż w lokalu przy ul. S. znajdują się rzeczy należące do Z. C. i jego żony oraz, że uczestniczy on w kosztach utrzymania tego mieszkania.

Uwzględniając powyższe okoliczności oraz to, że Z. C. przychodzi do przedmiotowego lokalu i w nim nocuje, Wojewoda uznał, że wszystko to stanowi uzewnętrznienie zamiaru stałego zamieszkiwania w tym lokalu. W tym stanie, z uwagi na brak dowodów bezspornie wskazujących na to, że Z. C. utracił zamiar zamieszkiwania na pobyt stały w lokalu przy ul. S. i że zmienił on miejsce swojego stałego pobytu, Wojewoda stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniał stan faktyczny opisany w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

J. R., reprezentowany przez pełnomocnika (...) J. P., wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Skarżący podniósł, że zgromadzone dowody w sprawie bezspornie wskazują, iż Z. C. zamieszkał z zamiarem stałego przebywania pod innym adresem niż lokal nr (...) przy ul. S. W lokalu przy. ul. M. spędza większość czasu, tam zgromadził najistotniejsze przedmioty osobiste i użytku domowego. W lokalu przy ul. S. przebywa jedynie czasami, w sposób nie pozwalający na określenie tej obecności jako realizującej zamiar stałego przebywania. W lokalu tym przechowywane są przedmioty należące do Z. C., lecz takie, które nie służą do użytku bieżącego. Stan taki utrzymuję się przez okres dłuższy niż (...) miesiące.

Skarżący wskazał, że z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium RP jest obowiązana do zameldowania się w miejscu pobytu stałego, zatem w tym samym czasie można mieć jedno miejsce stałego pobytu. W ocenie skarżącego, obowiązek meldunkowy określany w art. 15 ust. 1 powstał po stronie Z. C, w odniesieniu do lokalu przy ul. M. w S., tak więc uzasadnione jest wymeldowanie z lokalu przy ul. S. w S.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowej stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona wedle tego kryterium ocena zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest zadana, gdyż decyzję tą wydano z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę prawną umożliwiającą podjęcie decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad (...) miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.

Zasadniczą kwestią wymagającą szczególnego wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wymeldowania jest ustalenie, czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu konkretnej osoby, które winno być ocenione w kontekście jego trwałości i dobrowolności. O ile z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ww. ustawy najistotniejsze jest ustalenie okoliczności związanych z pobytem danej osoby w dotychczasowym miejscu zameldowania, o tyle w określonych sytuacjach koniecznym staje się również zbadanie jaki charakter ma pobyt tej osoby w innym miejscu niż wskazany w ewidencji ludności jako pobyt stały. Taka potrzeba, w ocenie Sądu, wystąpiła w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda powołując się na zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody, zauważył, że Z. C. przebywa zarówno w budynku przy ul. M. w S. jak i w lokalu przy ul. S. w S. Następnie stwierdził, że brak jest w aktach sprawy dowodów bezspornie wskazujących na to, iż Z. C. utracił zamiar zamieszkiwania na pobyt stały w lokalu przy ul. S. w S. i że zmienił on miejsce swojego stałego pobytu. Zdaniem Sądu, zaprezentowane przez Wojewodę stanowisko i orzeczenie o odmowie wymeldowania Z. C. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S. w S. było co najmniej przedwczesne.

Przeprowadzona przez Sąd analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przynajmniej nie dał temu wyrazu w motywach podjętego rozstrzygnięcia. Obowiązkiem Wojewody było, zgodnie z art. 80 § 1 k.p.a. ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Tym samym Wojewoda umożliwiłby stronom jak i Sądowi skontrolowanie trafności zaprezentowanego stanowiska w kontekście nienaruszenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów. Tymczasem Wojewoda powołując dowody na poparcie zasadności wydanego orzeczenia, pominął i nie ocenił kilku okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie przy formułowaniu ostatecznych wniosków w sprawie.

Z akt administracyjnych wynika m.in., że pomimo kilkukrotnie podejmowanych przez pracowników organu pierwszej instancji prób przeprowadzenia tzw. kontroli dyscypliny meldunkowej Z. C. w domu przy ul. S. w S., nigdy pracownicy organu nie zastali pod tym adresem Z. C. ani jego małżonki (dowód: protokół z dnia (...) r. - karta (...) akt administracyjnych; protokół z dnia (...) r. - k. (...) akt adm.; protokół z dnia (...) r. - k. (...) akt adm.). Jednorazowa wizyta pracowników organu potwierdziła natomiast obecność Z. C. i F. C. w domu przy ul. M. (dowód: protokół z dnia (...) r. - k. (...) akt adm.).

Ponadto, w trakcie dokonanej, uzgodnionej z F. C. i Z. C. wizji w lokalu przy ul. S., która odbyła się po zakończeniu rozprawy administracyjnej w dniu (...) r., stwierdzono, m.in., ze lokal był wychłodzony a lodówka była pusta. Wojewoda nie ocenił jak ma się do tych ustaleń oświadczenie Z. C. oraz F. C. o stałym zamieszkiwaniu w tymże lokalu i o tym że się w nim stołują, pomimo, iż zapytani nie byli w stanie wyjaśnić, gdzie znajduje się zawartość, rzekomo rozmrażanej lodówki. Z wyjaśnień Z. C. oraz F. C. wynika równocześnie, że nie posiadają zawartej umowy na odbiór odpadów komunalnych z lokalu przy ul. S. w S.

Zdaniem Sądu, Wojewoda uznając, że Z. C. zamieszkuje zarówno w lokalu przy ul. S. jak i w domu przy ul. M., powinien podjąć działania, które pozwoliłyby na porównanie, które z tych miejsc stanowi obecnie dla Z. C. tzw. centrum życiowe. Fakt, że dom przy ul. M. jest formalnie w budowie, bowiem nie został oddany do użytkowania, nie przesądza o tym, czy nie stał się on głównym miejscem zamieszkania Z. C. O nielegalnym przystąpieniu do użytkowania tego obiektu zdaje się świadczyć prezentowane przez Wojewodę stwierdzenie o zamieszkiwaniu przez Z. C. także pod tym adresem. Wojewoda nie dostrzegł jednak potrzeby dokładniejszego wyjaśnienia charakteru pobytu Z. C. w domu przy ul. M., których to ustaleń zaniechał także organ pierwszej instancji. Pomimo sporządzenia przez pracowników Urzędu Miejskiego protokołu z kontroli dyscypliny meldunkowej przy ul. M. w dniu (...) r., protokół ten nie zawiera informacji na temat ewentualnego wyposażenia domu w przedmioty codziennego użytku, w meble, artykuły spożywcze, poza wzmianką, iż rozmowę z ww. osobami przeprowadzono w salonie. Organ nie ustalił także, czy na posesji tej znajduje się pojemnik na odpady komunalne jak i nie wezwał Z. C. do przedstawienia umowy na odbiór odpadów komunalnych, czy to z posesji przy ul. S., czy też przy ul. M., o której to umowie stanowi art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.).

W sytuacji braku w istocie jakichkolwiek ustaleń co do faktycznych okoliczności związanych z zamieszkiwaniem przez Z. C. w domu przy ul. M., przedwczesnym stało się uznanie przez Wojewodę kompletności materiału dowodowego lub wyczerpania możliwości dowodowych w sprawie.

Reasumując, Wojewoda wydając decyzję o odmowie wymeldowania Z. C. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. S. w S. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych związanych z charakterem zamieszkiwania przez Z. C. pod tym adresem, a przede wszystkim w domu przy u. M. w S., czym naruszył postanowienia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadniając zaś podjęte rozstrzygnięcie, poprzez nie odniesienie się do całego lecz jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ naruszył art. 107 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.

Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi związane z potrzebą i kierunkiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, mając na uwadze możliwości wynikające z art. 136 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do całokształtu zebranego materiału dowodowego, dając w nim wyraz przyczynom z powodu których jedne okoliczności uznał za udowodnione a innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przesądzając bynajmniej treści przyszłego rozstrzygnięcia, wobec uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej uchyleniu. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu art. 152, zaś w przedmiocie kosztów postępowania obejmujących wpis od skargi ((...) zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika ((...) zł), na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.