Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 754832

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 8 września 2010 r.
II SA/Sz 574/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder.

Sędziowie NSA: Grzegorz Jankowski, Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 września 2010 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie rejestracji pojazdu

I.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z (...) r. Nr (...),

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. O. kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w (...) wyrokiem z dnia (...) sygn. akt (...) oddalił skargę M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) w przedmiocie rejestracji pojazdu. Decyzją tą organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Starosty (...) z dnia (...) odmawiającą M. O. rejestracji pojazdu rodzaju " samochód inny", podrodzaju "czterokołowiec", kategorii homologacji (...).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że do wniosku o rejestrację strona dołączyła wyciąg ze świadectwa homologacji udzielonego przez inny organ niż Minister Infrastruktury. Świadectwo homologacji zostało udzielone w (...), państwie członkowskim Unii Europejskiej. Z uwagi jednak na treść art. 86a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) przedłożony wyciąg ze świadectwa homologacji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem zwolnienie z obowiązku uzyskania świadectwa homologacji wydanego przez Ministra Infrastruktury - zgodnie z art. 68 ust. 2 ustawy - dotyczy wyłącznie pojazdów rodzaju samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocyklu i motoroweru.

Od decyzji tej M. O. wniósł odwołanie zarzucając pominięcie art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie odwołującego się odmowa rejestracji kłóci się ze stanowiskiem Ministerstwa Infrastruktury, które wydało zgodę na druk karty pojazdu, która nie zostałaby wydana, gdyby pojazd nie był dopuszczony do ruchu drogowego przy uwzględnieniu homologacji państwa Unii Europejskiej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję powołało się na treść art. 68 ust. 1 i ust. 2, art. 69 i art. 86a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kolegium wskazało, że dla pojazdu typu "quad" jakim jest pojazd (...) E tj. pojazdu rodzaju "pojazd samochodowy inny", podrodzaj "czterokołowiec", kategorii homologacji (...), producent, importer lub podmiot dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia są obowiązani uzyskać i przekazać właścicielowi pojazdu wyciąg ze świadectwa homologacji wydanego przez ministra właściwego do spraw transportu. Mając na uwadze to, że wyciąg ze świadectwa homologacji przedstawiony przez M. O. uzyskany został w (...), nie może zostać uwzględniony. Świadectwo homologacji powinno zostać wystawione dla przedmiotowego pojazdu przez Ministra Infrastruktury, bowiem zaliczony on jest do pojazdów samochodowych, co do których zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, świadectwo homologacji wydaje minister właściwy do spraw transportu. Skoro strona nie przedłożyła wyciągu ze świadectwa homologacji wymaganego przez art. 72 ust. 1 pkt 3 związku z art. 86a i art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wystąpiła negatywna przesłanka do rejestracji pojazdu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. O. zarzucił:

1.

niewłaściwe zastosowanie art. 72 ust. 1 pkt 3 z zw. Z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, przez przyjęcie, że do zarejestrowania pojazdu typu "quad" niezbędne jest świadectwo homologacji wydane przez Ministra Infrastruktury naszego kraju,

2.

nieuwzględnienie przy rozstrzyganiu sprawy postanowień obowiązującego porozumienia dotyczącego jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w Genewie dnia 20 marca 1958 r. opublikowanego w Dz. U. z 1979 r., Nr 16 poz. 98 i 99 ze zm. Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1035 i 1036.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że bezsporną jest okoliczność, iż skarżący nie przedstawił świadectwa homologacji wydanego przez ministra właściwego do spraw transportu dla zgłoszonego we wniosku o rejestrację pojazdu. Nie został zatem spełniony warunek o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który nakazuje przy pierwszej rejestracji nowego pojazdu na terenie RP przedłożenie wyciągu ze świadectwa homologacji.

Sąd stwierdził, że skoro przedmiotem wniosku o rejestrację stał się tzw. "quad", tj. "pojazd samochodowy inny" oznaczony według producenta i według świadectwa homologacji jako "(...)", to niewątpliwie pojazd ten nie mógł być uznany jako samochód osobowy spalinowy, ciągnik rolniczy, motocykl,motorower, których to pojazdów importerzy zostali zwolnieni z obowiązku posiadania świadectwa homologacji wystawionego przez ministra właściwego do spraw transportu na mocy art. 68 ust. 2 ustawy, jeżeli pojazd taki posiada świadectwo homologacji wydane zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Ustosunkowując się do zarzutu skargi dotyczącego nieuwzględnienia przez Kolegium Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i ich części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w (...). Sąd stwierdził, że Porozumienie to stanowi swego rodzaju zbór uzgodnionych i postulowanych rozwiązań ukierunkowanych na ujednolicenie wymagań technicznych umożliwiających wzajemne uznawanie homologacji przez państwa je podpisujące, celem ułatwienia używania pojazdów, wyposażenia i ich części, jeżeli zostały one honorowane zgodnie z tymi wymaganiami przez władze. We wstępie tego Porozumienia strony zastrzegły jednak, że przyjęcie określonych wymagań ma nastąpić " jeśli to będzie możliwe". Oznacza to, że zawarte w tym akcie regulacje, które nie zostały przeniesione w pełni na grunt prawa krajowego, nie mogą się stać się skuteczną podstawą zarzutu ich nieuwzględnienia przez organy prawo to stosujące.

M. O. w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1.

art. 72 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym przez błędną jego wykładnię;

2.

Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzonego w (...) poprzez błędną jego wykładnię.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M. O. wyrokiem z dnia (...) sygn. akt (...) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania.

U uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w świetle ogólnych (Konstytucja RP) szczegółowych (ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych) regulacji prawnych, Porozumienie dotyczące przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, sporządzone w (...) stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej, zostało ratyfikowane, a to decyduje o jego skuteczności prawnej w wewnętrznym porządku prawnym.

Decyzją Rady Europy z dnia 27 listopada 1997 r. Wspólnota Europejska przystąpiła do powołanego wyżej Porozumienia (Dziennik Urzędowy L 346, 17/12/1997 P.) mając na celu usunięcie barier technicznych w handlu pojazdami silnikowymi między umawiającymi się stronami. Porozumienie to jest prawnie skuteczne w systemie prawa Unii Europejskiej, a tym samym w systemach prawnych wszystkich państw członkowskich.

Wykładnia art. 68 ust. 1 i pozostałych przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) powinna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem nakazu interpretacji norm prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd obowiązany był ustalić znaczenie terminu "pojazd samochodowy inny" mając na uwadze rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 968), zgodnie z którym pojazd kategorii "(...)" należy do podrodzaju "czterokołowiec" (załącznik nr 4, Tabela 1) i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych mających dwa lub trzy koła, niektórych pojazdów samochodowych mających cztery koła oraz motorowerów (Dz. U. Nr 162 poz. 1360 ze zm.) zgodnie z którym pojazdy czterokołowe kategorii homologacyjnej "(...)" zaliczane są do "grupy czterokołowych pojazdów samochodowych" i powinny spełniać wymagania techniczne stosowane do motocykli trójkołowych kategorii "(...)" (załącznik nr 1). Konsekwencje prawne wobec ustaleń dokonanych na podstawie wewnętrznego porządku prawnego powinny uwzględniać, że na gruncie powołanego Porozumienia, określenie "pojazd kołowy", których dotyczy to Porozumienie, obejmuje każdy pojazd kołowy (art. 1).

Stosowanie wobec pojazdów czterokołowych kategorii homologacyjnej "(...)" wymagań technicznych przewidzianych dla pojazdów trójkołowych kategorii "(...)", zaliczenie pojazdów czterokołowych kategorii "(...)" do grupy pojazdów samochodowych, związanie Rzeczypospolitej Polskiej postanowieniami Porozumienia dotyczącego przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i części, które mogą być stosowane w pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań, nakaz interpretacji norm prawa polskiego zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej oraz określenie w tym porozumieniu mianem "pojazdu kołowego" każdego pojazdu kołowego, nie mogą prowadzić do przyjęcia wykładni uniemożliwiającej odpowiednie stosowanie art. 68 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym w stosunku do pojazdów samochodowych kategorii homologacyjnej "(...)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo u ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy mieć wzgląd na to, że niniejsza skarga była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 11 (...) sygn. akt (...) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia (...) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W myśl art. 190 ustawy P.p.s.a sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Na podstawie tego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany oceną prawną zarzutów dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 ustawy P.p.s.a należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena ta może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy wydania takiej a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa lub możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wyrażone przez sąd mają moc wiążącą (por wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1311/07). Oznacza to, że dalsze rozważania na temat zgodności z prawem muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.

Na wstępie należy stwierdzić, że Porozumienie dotyczące przyjęcia jednolitych wymagań technicznych dla pojazdów kołowych, wyposażenia i ich części, które mogą być stosowane w tych pojazdach, oraz wzajemnego uznawania homologacji udzielonych na podstawie tych wymagań sporządzone w (...) (Dz. U. z 2001 r. Nr 104, poz. 1135) - zwanego dalej Porozumieniem - zostało ratyfikowane (Oświadczenie Rządowe z dnia 18 maja 2001 r. w sprawie mocy wiążącej Porozumienia - Dz. U. Nr 104, poz. 1136), stanowi zatem źródło powszechnie obowiązującego prawa co decyduje o jego skuteczności prawnej w wewnętrznym porządku prawnym. Zgodnie z art. 1 Porozumienia określenie "pojazd kołowy, wyposażenie i części" obejmuje każdy pojazd kołowy, wyposażenie i części, których właściwości mają wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, ochronę środowiska oraz oszczędność energii. Natomiast zgodnie z art. 3 pojazdy kołowe, wyposażenie i ich części, dla których homologacje typu zostały udzielone przez Umawiające się strony zgodnie z art. 2 niniejszego porozumienia, wyprodukowane na terytorium Umawiającej się Strony stosującej dany regulamin, bądź na terytorium innego państwa wyznaczonego przez Umawiającą się Stronę, która dokonała należycie homologacji tych typów pojazdów kołowych, wyposażenia i ich części, będą uważane za zgodne z ustawodawstwem wszystkich Umawiających się Stron stosujących regulamin homologacji typu.

Decyzją Rady z dnia 27 listopada 1997 r. Wspólnota Europejska przystąpiła do Porozumienia. Zatem Porozumienie to jest prawnie skuteczne w systemie prawa Unii Europejskiej, a tym samym w systemach prawnych wszystkich państw członkowskich.

Z tych względów-jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny - wykładnia art. 68 ust. 1 i pozostałych przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, powinna zostać przeprowadzona z uwzględnieniem nakazu interpretacji norm prawa polskiego zgodnie z normami prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego.

W rozpoznawanej sprawie skarżący M. O. złożył wniosek o rejestrację pojazdu rodzaju "samochód inny" podrodzaju "czterokołowiec", kategorii homologacyjnej "(...)", który został sprowadzony z zagranicy w ramach wewnątrzwspólnotwego nabycia. Do wniosku dołączył wyciąg ze świadectwa homologacji wydanego w (...) - państwie członkowskim Unii Europejskiej. W celu ustalenia znaczenia terminu "pojazd samochodowy inny" należy uwzględnić przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu (Dz. U. z 2007 r. Nr 137, poz. 968). Załącznik 4, Tabela 1 do tego rozporządzenia określa klasyfikacje pojazdów i wyróżnia rodzaj pojazdu, podrodzaj pojazdu oraz kategorię homologacyjną. W ramach rodzaju pojazdu "pojazd samochodowy inny" występują trzy podrodzaje: "czterokołowiec" - kategoria homologacyjna "(...)", "czterokołowiec lekki" - kategoria homologacyjna "(...)" oraz inny.

Ustawa Prawo o ruchu drogowym nie zawiera definicji pojazdu czterokołowego.

Wymagania jakie powinny spełniać te pojazdy oraz definicje kategorii i typów pojazdów dla potrzeb homologacji tych pojazdów zawiera rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie homologacji typu pojazdów samochodowych mających trzy koła, niektórych pojazdów samochodowych mających cztery koła i motorowerów (Dz. U. Nr 162, poz. 1360 ze zm.). Zgodnie z ust. 2 pkt 2 załącznika Nr 1 do tego rozporządzenia "lekkie pojazdy czterokołowe" oraz "pojazdy czterokołowe inne niż lekkie" kategorii homologacyjnej "(...)" powinny spełniać wymagania techniczne stosowane do motocykli trójkołowych kategorii "(...)".

Skoro "pojazdy czterokołowe inne niż lekkie" podlegają homologacji w ramach tych samych lub równoważnych wymagań jak motocykle lub motorowery to należy uznać, że są one objęte dyspozycją art. 68 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym obowiązek, o którym mowa w ust. 1 (uzyskanie świadectwa homologacji wydanego przez ministra właściwego do spraw transportu), nie dotyczy producenta lub importera samochodu osobowego z silnikiem spalinowym, ciągnika rolniczego, motocykla i motoroweru, który uzyskał w odniesieniu do poszczególnych tych pojazdów świadectwo homologacji wydane zgodnie ze wspólnotową procedurą homologacji przez właściwy organ państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Popełnione przez organy naruszenie prawa miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wadliwa wykładnia prawa materialnego - art. 68 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, stanowiła podstawę wydania decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu wymienionego we wniosku z dnia 25 sierpnia 2009 r. Rozpoznając ponownie sprawę organy zobligowane będą interpretować art. 68 ust. 1 i ust. 2 w sposób wskazany powyżej.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach wydano na postawie art. 200 powołanej ustawy. Sąd nie orzekał o wykonalności decyzji, gdyż z powodu odmownego charakteru nie podlega ona wykonaniu (art. 152 ustawy p.p.s.a.)

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.