II SA/Sz 460/16 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2241912

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2017 r. II SA/Sz 460/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder.

Sędziowie NSA: Stefan Kłosowski, Elżbieta Makowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia zaległości nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia

I.

oddala skargę,

II.

przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego A. K. kwotę (...) ((...)), zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) P I N B działając na podstawie art. 125 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015) - zwaną dalej u.p.e.a. oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 18 u.p.e.a., po rozpoznaniu podania zobowiązanej H.S. w sprawie "umorzenia zaległości" z nałożonej grzywny celem przymuszenia, odmówił umorzenia zaległości nieściągniętej, nałożonej na H. S. grzywny celem przymuszenia, z powodu niewykonania nałożonych na nią obowiązków związanych z rozbiórką domku letniskowego, wybudowanego na nieruchomości przy, gm., na terenie działki oznaczonej nr ew. (...) bez pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że pismem z dnia 2 lutego 2016 r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego, przesłanym do organu pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) r. H.S. zwróciła się o umorzenie zaległości wynikających z grzywny celem przymuszenia, wynikającej z postanowienia nr (...) r. i o umorzenie zaległości za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz o umorzenie kosztów z tytułu upomnienia, a także o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do przesłanego wniosku na okoliczności w nim wskazane. Rozpatrując złożony wniosek oraz przywołane przez H.S. argumenty organ stwierdził, że stwierdził w tym przypadku nie ma zastosowania art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie zachodzą przesłanki do umorzenia nałożonej grzywny celem przymuszenia skoro nie został wykonany nałożony decyzją organu z dnia (...) obowiązek rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia na budowę domku letniskowego. Przywołane przez H.S. w piśmie z dnia 2 lutego 2016 r. argumenty dotyczące zgłoszenia budowy budynku gospodarczego w Starostwie Powiatowym były przedmiotem rozpatrywania w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego i zostały odrzucone jako nie mające wpływu na podejmowane rozstrzygnięcia. Również znowelizowana obecnie ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zezwalająca na budowę budynków o powierzchni do 35 m2 na podstawie zgłoszenia, na którą powołuje się H.S., nie ma wpływu na sprawy już rozstrzygnięte i nie może być podstawą do umorzenia nałożonej grzywny celem przymuszenia. Również trudna sytuacja materialna nie daje podstaw do umorzenia grzywny będącej przedmiotem egzekucji. Jedynym bowiem warunkiem umorzenia nałożonej grzywny jest wykonanie rozbiórki wybudowanego bez pozwolenia na budowę domku letniskowego.

H.S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym podniosła zarzuty:

- naruszenia art. 9 i 10 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym,

- naruszenia art. 7,77 § 1 i art. 80 k.p.a., art. 85 k.p.a. oraz art. 114 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w zakresie sytuacji finansowej skarżącej,

- naruszenie art. 59g ust. 5 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 67 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, że nie ma prawnych podstaw do umorzenia należności, gdy wynikają one z przytoczonych przepisów prawa.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), art. 18, art. 20, art. 23 § 1, art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), po rozpatrzeniu zażalenia H.S., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po ustaleniu, iż H.S. nie wykonała nałożonego decyzją z dnia (...) r. obowiązku rozbiórki domu letniskowego o wymiarach 5,65 x 3,45 m wybudowanego na nieruchomości, działka nr. ew. (...), w m. przy ul., bez wymaganego pozwolenia na budowę, i po doręczeniu zobowiązanej upomnienia z dnia (...) r., wzywającego do wykonania obowiązku rozbiórki ww. domku letniskowego, tytułem wykonawczym numer (...) z dnia (...) r. wszczął postępowanie egzekucyjne. Następnie w dniu (...) r. wydał postanowienie nr (...), nakładając na zobowiązaną H.S. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości (...) zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia (...) r. W związku z wniesionym zażaleniem na ww. postanowienie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Jak wynika z akt sprawy, PINB upomnieniem z dnia (...) r. wezwał H.S. do uregulowania należności na łączną kwotę (...) zł w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia upomnienia. W dniu 3 października 2012 r., skarżąca, złożyła w PINB wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji postanowieniem z dnia (...) r. odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. ZWINB postanowieniem z dnia (...) utrzymał w mocy postanowienie PINB. W związku ze złożeniem przez H.S. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie ZWINB z dnia (...) r. WSA prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 197/13, oddalił skargę H.S. na postanowienie organu w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W dniu (...) r. PINB wystawił:

1.

tytuł wykonawczy nr (...), określając jako rodzaj należności koszty upomnienia,

2.

tytuł wykonawczy nr (...) określając jako rodzaj należności koszty za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia,

3.

tytuł wykonawczy nr (...) określając jako rodzaj należności grzywnę w celu przymuszenia, kierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Pismem z dnia 2 lutego 2016 r. zobowiązana zwróciła się do PINB o umorzenie zaległości wynikających z grzywny w celu przymuszenia.

Jak wynika z ww. art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nałożona, a nieuiszczona lub nieściągnięta przez organ grzywna w celu przymuszenia podlega umorzeniu (na wniosek zobowiązanego) w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Skarżąca w treści zażalenia, jak również we wniosku z dnia 2 lutego 2016 r., nie wykazała, iż dokonała rozbiórki domku letniskowego, będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego, powoływała się jedynie na swoją sytuację materialną i życiową, jak również na zmienione przepisy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.

Zdaniem organu II instancji, w związku z faktem, iż skarżąca nie wykonała obowiązku rozbiórki domku letniskowego wybudowanego na nieruchomości przy,gm., na terenie działki oznaczonej nr ew.(...) brak było podstaw do umorzenia zaległości nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia. Uwzględniając powyższe, organ I instancji zasadnie odmówił zobowiązanej H. S. umorzenia zaległości nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia, z powodu niewykonania nałożonych na nią obowiązków związanych z rozbiórką domku letniskowego.

Odnosząc się do argumentów skarżącej wskazującej na wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na czas trwającego postępowania administracyjnego oraz powołującej się na zmiany przepisów ustawy Prawo budowlane, organ II instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne do którego zastosowanie miały przepisy ustawy Prawo budowlane zostało zakończone. Organy nadzoru budowlanego rozpatrują sprawę na podstawie przepisów Prawa budowlanego obowiązującego w momencie powstania samowoli budowlanej, zatem wszelkie późniejsze zmiany przepisów ustawy Prawo budowlane, nie miałyby zastosowania w sprawie przedmiotowego domku letniskowego. Z momentem wystawienia tytułu wykonawczego nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej do której zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie zaś z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do postępowania egzekucyjnego zastosowanie będą miały przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jedynie gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Ponadto, art. 67d § 1 Ordynacji podatkowej, na który powołuje się odwołująca, dotyczy zobowiązań podatkowych i organem właściwym do rozpatrzenia takiego wniosku jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny.

H.S. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając mu naruszenie:

- art. 9 i art. 10 k.p.a., polegające na uniemożliwieniu stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, albowiem wydanie postanowienia nie zostało poprzedzone zawiadomieniem strony o ustaleniach telefonicznych Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, przez co strona nie mogła wypowiedzieć się na temat zgromadzonego materiału dowodowego,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a mianowicie nie wystąpienie pisemnie o informacje dotyczące stanu finansowego skarżącej,

- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a mianowicie nie wzięcia pod uwagę faktu, iż przedmiotowa sprawa nie dotyczy domku letniskowego, lecz obiektu gospodarczego.

- przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na treść orzeczenia, gdyż gdyby organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa to zastosowałby umorzenie należności w stosunku do wnioskodawcy, a mianowicie art. 59g ust. 5 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 67d § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że nie ma prawnych podstaw do umorzenia należności, gdy wynikają one z przytoczonych przepisów prawa.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 59g Prawa budowlanego do kar, w tym grzywien, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zgodnie zaś z art. 67d § 1 pkt 1, organ podatkowy może z urzędu umorzyć zaległość podatkową, jeśli zachodzi uzasadnione przypuszczenie że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Tak więc, zdaniem skarżącej, organ administracji nie tylko ma możliwość rozpatrywania wniosku z uwagi na jej sytuację finansową, a wręcz jest to jego obowiązek. Skarżąca podała, ze wysokość świadczeń, które otrzymuje jest niższa niż kwota wolna od zajęcia komorniczego. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej zaledwie ok. 865 zł miesięcznie. Lekarz orzecznik ZUS orzekł, że jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Ma bardzo trudną sytuację materialną. Ma na utrzymaniu męża, który nie pracuje i choruje na serce. Jej zdaniem uzasadnia to przypuszczenie, o którym mowa w art. 67d § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy domku letniskowego, lecz obiektu gospodarczego, co wynika wprost z pisma Inspektora w Wydziale Urbanistyki, Architektury i Budownictwa w Starostwie Powiatowym z dnia (...) r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje:

Przedmiotem skargi stało się postanowienie ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie umorzenia nałożonej na H.S. grzywny celem przymuszenia.

Dokonując kontroli kwestionowanych w skardze rozstrzygnięć organów egzekucyjnych z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego oraz według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego rozstrzygnięcia, Sąd doszedł do przekonania, że są one zgodne z prawem.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 125 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie "p.e.a.". Zgodnie z tym przepisem w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (§ 1). Postanowienie w sprawie umorzenia grzywny wydaje organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego. Na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny służy zażalenie (§ 2).

Jak wynika z akt, grzywna, której umorzenia domaga się skarżąca została nałożona postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) r. w związku z niewykonaniem przez skarżącą określonego ostateczną decyzją tego organu z dnia (...) r. nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego domku letniskowego o wymiarach 5,65 x 3,45 m na nieruchomości.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że przedmiotem egzekwowanego obowiązku rozbiórki jest tylko i wyłącznie opisany w nakazie rozbiórki domek letniskowy, a postępowanie egzekucyjne, w ramach którego został złożony wniosek o umorzenie grzywny, dotyczy tylko tego obiektu. Zupełnie nieuzasadnione, w świetle dokumentów akt administracyjnych, w tym orzeczeń dotyczących nakazu rozbiórki, postanowienia o grzywnie, wystawionych upomnień i tytułów wykonawczych, jest twierdzenie skarżącej, że sprawa dotyczy obiektu gospodarczego.

Niekwestionowana jest przez skarżącą okoliczność, że w momencie składania wniosku o umorzenie należności z tytułu grzywny w dalszym ciągu nie wykonała ciążącego na niej, a wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnego, obowiązku rozbiórki domku letniskowego.

Podkreślić należy, że celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Dowodem na to jest treść cytowanego powyżej art. 125 oraz art. 126 p.e.a., w myśl którego, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.

Z wymienionych przepisów jednoznacznie wynika reguła, że umorzenie należności z tytułu grzywny nałożonej w celu przymuszenia nie może nastąpić z jakichkolwiek innych przyczyn, niż wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2014 r. I OSK 1466/14 LEX nr 1551163). Jedynie wykonanie obowiązku określonego w tytule wykonawczym powoduje umorzenie nałożonych, a nieuiszczonych lub nieściągniętych grzywien w celu przymuszenia.

W ocenie Sądu, w świetle okoliczności faktycznych tej sprawy, stwierdzić należy, że organy obu instancji wydały prawidłowe postanowienia o odmowie umorzenia, na wniosek skarżącej, należności związanych z nałożeniem na nią grzywny w celu przymuszenia. W związku z powyższym nie mogą zostać uwzględnione zarzuty wywiedzione w skardze. Trudna sytuacja finansowa skarżącej, na która powołuje się strona, nie może być brana pod uwagę, bowiem ustawodawca tych przesłanek nie uwzględnił w żadnym przepisie prawnym dotyczącym przedmiotowej sprawy. Należy podkreślić, że tylko wówczas gdy nakaz rozbiórki zostanie wykonany nałożona na skarżącą grzywna w celu przymuszenia będzie podlegała umorzeniu, na jej wniosek.

Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja skarżącej prezentowana w toku niniejszego postępowania, zarówno administracyjnego jak i sądowego, dotycząca obowiązku umorzenia należności z tytułu grzywny na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że art. 67d § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym organ podatkowy może z urzędu udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, nie ma zastosowania do grzywien nakładanych na podstawie przepisów art. 119-126 p.e.a. w celu realizacji obowiązków o charakterze niepieniężnym, w tym wykonania obowiązku nakazu rozbiórki wydanego na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane.

Powoływany przez skarżącą art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie, odsyła wprawdzie do stosowania odpowiednio przepisów dotyczących zobowiązań podatkowych, w tym ulg w ich spłacie, jednakże tylko w stosunku do kar administracyjnych nakładanych za nieprawidłowości w wykonaniu budowy w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane. Tego rodzaju karą nie jest grzywna nakładana w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która - jak już wskazano - jest środkiem egzekucyjnym stosowanym w administracyjnej egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Tak więc zarzut naruszenia norm z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego w związku z art. 67d § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, które nie znajdują zastosowania w tej sprawie, uznać trzeba za chybiony.

Nadto, w ocenie Sądu, nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a., gdyż z uwagi na specyfikę postępowania egzekucyjnego zasada czynnego udziału strony w postępowaniu ma ograniczone zastosowanie. Postanowienia i decyzje o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, znajdujące się w aktach sprawy, są stronie znane. Żadnych innych materiałów organy nie gromadziły. Nie było przeprowadzane żadne postępowanie dowodowe. Rozpoznaniu podlegał jedynie wniosek skarżącej o umorzenie grzywny, w oparciu o informacje których udzieliła skarżącą w tym wniosku. Nie są trafne także zarzuty naruszenia art. 7, 9, 77 i 80 k.p.a., gdyż wszystkie okoliczności istotne w sprawie i niezbędne do podjęcia rozstrzygnięcia o żądaniu skarżącej na zasadzie art. 125 p.e.a. zostały ustalone i należycie wyjaśnione i ocenione.

Zwrócić tu należy uwagę, że przepis art. 18 p.e.a. wyraża zasadę jedynie pomocniczego stosowania przepisów k.p.a., które należy stosować odpowiednio. Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiedniego zastosowania odesłano.

Reasumując, stwierdzić należy, że skoro skarżąca nie przystąpiła do wykonania ciążącego na niej obowiązku rozbiórki objętej tytułem wykonawczym - ani przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ani też na żadnym jego etapie to nie może skutecznie dochodzić umorzenia ww. grzywny w trybie art. 125 § 1 p.e.a.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718). O wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 wskazanej ustawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.