II SA/Sz 337/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3029623

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 czerwca 2020 r. II SA/Sz 337/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.).

Sędziowie WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze sprzeciwu K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu

I. uchyla zaskarżoną decyzję,

II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. Z. kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

1. K. Z. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), wnioskiem z dnia 28 maja 2017 r. zwrócił się do Starosty (...) o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu dla sąsiadującego z jego działkami Zakładu (...).

2. Starosta (...) postanowieniem znak; (...) z dnia (...).07.2017 r. odmówił Wnioskodawcy wszczęcia postępowania w sprawie.

3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem Nr (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, znak; (...) z dnia (...) sierpnia 2017 r. oraz poprzedzające je postanowienie Starosty (...) (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1210/17).

5. Starosta (...) decyzją z dnia (...) kwietnia 2018 r. umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnych poziomach hałasu, uznając, że tereny działek nr (...) i (...), stanowią tereny budownictwa magazynowo-składowego i w planie zagospodarowania przestrzennego oznaczone są symbolem 1.14 PU, a według rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. Z 2014 r., poz. 112) tereny takie nie mają określonego dopuszczalnego poziomu hałasu wyrażonego wskaźnikiem LAeq D lub LAeq N-6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...).06.2018 r. Nr (...) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Sz 882/18), uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty (...) z dnia (...) kwietnia 2018 r., znak; (...)

Zdaniem WSA forma rozstrzygnięcia w sprawie była błędna, a postępowanie winno być zakończone decyzją o dopuszczalnym poziomie hałasu lub o odmowie wydania decyzji ustalającej dopuszczalny hałas, a nie decyzją umarzającą postępowanie. WSA zauważył, że stosownie do art. 114 ust. 2 POŚ, jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. Sąd administracyjny wyjaśnił ponadto, m.in. co następuje:

"W rozpatrywanym przypadku uwagę należy zwrócić na fakt, że Skarżący w oparciu o ostateczną decyzję Starosty (...) z dnia (...) grudnia 2012 r. (...) wybudował na działkach nr (...) oraz (...) budynek mieszkalny jednorodzinny wraz z niezbędną infrastrukturą. Jego budowa jest również zgodna z obowiązującymi na tym terenie zapisami m.p.z.p. dopuszczającymi możliwość przekształceń funkcyjnych oraz wprowadzenia funkcji uzupełniającej - mieszkaniowej (wyłącznie dla właścicieli poszczególnych zespołów użytkowych). Wprowadzając funkcję uzupełniającą, Organ ustanowił zróżnicowane przeznaczenie tego terenu, tj. funkcję mieszaną.

W ocenie Sądu powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Posadowienie budynku mieszkalnego na rzeczonych działkach skutkuje przyjęciem, że zostały one faktycznie zagospodarowane. Tym samym teren ten podlega dyspozycji art. 113 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, który nakazuje dokonywać oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których w nim mowa na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania tego i sąsiednich terenów.

Z uwagi na przywołane okoliczności, postępowanie w niniejszej sprawie winno być zakończone decyzją o dopuszczalnym poziomie hałasu lub o odmowie wydania decyzji ustalającej dopuszczalny hałas, a nie decyzją umarzającą postępowanie. Tym samym twierdzenia Organów, że są to tereny magazynowo-składowe z możliwością przekształceń funkcjonalnych oraz wprowadzenia funkcji uzupełniającej - mieszkaniowej nie objęte dyspozycją art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy i niepodlegające ochronie akustycznej uznać należy wadliwe.

Organy, mając na uwadze faktyczny charakter zabudowanego terenu, na którym aktualnie znajduje się budynek mieszkalny oraz budynki działalności gospodarczej, winny przeprowadzić badania pomiaru hałasu, bądź też skorzystać badań przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w S. delegatura w K. z dnia (...) września 2017 r."

8. Starosta (...) decyzją z dnia (...) maja 2019 r., nr (...) wydaną na podstawie art. 115a ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 112), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. z 2014 r. poz. 1542 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie rodzajów wyników pomiarów prowadzonych w związku z eksploatacją instalacji lub urządzenia i innych danych oraz terminów i sposobów ich prezentacji (Dz. U. z 2008 r. Nr 215, poz. 1366), ustalił dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego przez Zakład (...) w D. s.c. G. i J. K. (zwany dalej Zakład "(...) zlokalizowanego przy ul. (...) w D., w odniesieniu do najbliższych terenów zabudowy mieszkaniowo-usługowej działki ewidencyjne nr (...) i (...) obręb (...) miasto D. wyrażonych wskaźnikami LAeq D i LAeq N na następującym poziomie:

- LAeq D - 55 dB w porze dnia (godz. 6:00-22:00),

- LAeq N - 45 dB w porze nocnej (godz. 22:00-6:00).

Określił również sposób i częstotliwości prowadzenia pomiarów hałasu emitowanego przez zakład, sposób przedstawienia wyników pomiarów hałasu i zobowiązał Zakład "(...)" do podjęcia działań zmierzających do zmniejszenia emisji w przypadku stwierdzenia przekroczenia ustalonych wartości dopuszczalnych poziomów hałasu.

9. W postępowaniu odwoławczym decyzja Kolegium nr (...) z dnia (...) lipca 2019 r. wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ze sprzeciwu Skarżącego została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylona (wyrok z dnia 29 listopada 2019 r. prawomocny od dnia 29 listopada 2019 r.).

10. Wobec powyższego w obrocie prawnym pozostało odwołanie pełnomocnika G. i J. K. prowadzących ww. Zakład "(...)" z dnia (...) czerwca 2019 r.

Pełnomocnik zarzuca Organowi pierwszej instancji naruszenie:

- prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz błędne niezastosowanie art. 114 ust. 3 ustawy,

- prawa formalnego poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., tj. niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, skutkującą uznaniem, iż tereny działek nr (...) i (...) podlegają ochronie akustycznej,

- błędy w ustaleniach faktycznych polegające na przyjęciu, iż działki nr (...) i (...) to tereny z funkcją mieszkaniowo-usługową, a właściciel tych terenów pomimo zawieszenia działalności gospodarczej korzysta z dobrodziejstwa przekształcenia terenu na cele mieszkaniowe związane z tą działalnością.

11. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) marca 2020 r., Nr (...) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał na rozstrzygającą rolę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uwypuklił, że faktyczne zagospodarowanie terenu decyduje o zaliczeniu go do chronionych akustycznie tylko w przypadku wskazanym w art. 115 ustawy, tj. w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Właściwe organy dokonują oceny czy teren należy do rodzaju terenów, o którym mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy, na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów, przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Organ podkreślił, że właściwe organy mogą dokonać kwalifikacji terenów pod względem akustycznym na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów, tylko jeżeli nie ma planu. Przepis ten także wskazuje wyłącznie rodzaje terenów, a nie podanie dopuszczalnych poziomów hałasu.

W każdym przypadku obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ustalenia organów administracji publicznej, co do faktycznego zagospodarowania terenu w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe. W sytuacji obowiązywania miejscowego planu, który wskazuje tereny objęte ochroną akustyczną - działania organu zmierzające do ustalenia dopuszczalnych poziomów hałasu są zminimalizowane, ponieważ norma hałasowa wynika wówczas automatycznie z przepisów rozporządzenia.

Organ wskazał, że na spornym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego uchwalony uchwałą nr (...) Rady Miejskiej w D. z dnia (...) kwietnia 1997 r. w sprawie aktualizacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta D. (Dz. Urz. Województwa (...) nr (...), poz. (...)). Plan jest aktualny, przy czym nie planowana jest zmiana funkcji terenu dla działek ewidencyjnych o nr (...), (...) oraz (...) w obrębie (...), objętych powyższym postępowaniem (pismo Burmistrza D. z dnia (...) kwietnia 2019 r.).

Według ustaleń planu teren, na którym zlokalizowane są wymienione powyżej nieruchomości oznaczony jest symbolem 1.14 PU - tereny zabudowy produkcyjno-usługowej. Według § 11 - ustalenia szczegółowe pkt 10 planu; tereny o symbolu 1.14 PU oznaczają istniejące tereny budownictwa magazynowo-składowego z możliwością przekształceń funkcyjnych oraz wprowadzenia funkcji uzupełniającej - mieszkaniowej (wyłącznie dopuszcza się mieszkania dla właścicieli poszczególnych zespołów użytkowych). Przekształcenia funkcjonalne powyższego terenu mogą dotyczyć zabudowy produkcyjnej symbol P, składowej symbol S, usługowo-produkcyjnej symbol PU, technicznej symbol T, co wynika z przepisu ogólnego planu, tj. § 3 ust. 1 pkt 4. Ponadto, obiekty mieszkalne, to mieszkania dla właścicieli istniejącej na terenie działalności gospodarczej. Funkcja ta jest bezpośrednio związana z obsługą funkcji podstawowej i pozostaje z nią w związku.

Powyższe oznacza zdaniem Organu, że plan dopuszcza dla terenów o funkcji podstawowej PU (produkcyjno-usługowej) wprowadzenie funkcji uzupełniającej - mieszkaniowej. Wprowadzając funkcję uzupełniającą organ (planistyczny), ustanowił zróżnicowane przeznaczenie tego terenu (funkcję mieszaną).

Prawo dopuszcza tzw. funkcję mieszaną dla terenów objętych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, warunkiem jest, aby poszczególne funkcje wzajemnie się nie wykluczały (vide wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1962/11). W takim przypadku, zgodnie z wymaganiami art. 114 ust. 2 ustawy ustala się jedną wiodącą funkcję z dopuszczeniem innych funkcji jako uzupełniających przy jednym przeznaczeniu terenu (vide wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 882/18). Tereny o takim przeznaczeniu podlegają ochronie akustycznej z ustalonymi normami dopuszczalnego poziomu hałasu według kwalifikacji większości terenu.

W przedmiotowym planie, w postanowieniach ogólnych nie uregulowano kwestii zachowania standardów akustycznych dla terenów z uzupełniającą funkcją mieszkaniową i nie wskazano, które ze standardów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy obowiązują dla terenów 1.14 PU z funkcją uzupełniającą - mieszkania dla właścicieli poszczególnych zespołów użytkowych.

Na możliwość ustalenia takich uregulowań wskazał Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w S. Delegatura w K. w piśmie z dnia (...) września 2017 r. Jak z akt sprawy wynika takie dodatkowe uregulowania nie zostały wprowadzone i nie planuje się ich wprowadzenia.

Wobec powyższego, zdaniem Kolegium należało uznać, iż w analizowanym planie zagospodarowania przestrzennego dla terenu 1.14 PU z dopuszczeniem funkcji mieszkaniowej, dla właścicieli poszczególnych zespołów użytkowych, nie przewidziano innych standardów akustycznych niż podstawowy, produkcyjno-usługowy, który nie należy do żadnej z kategorii wymienionym w art. 113 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Dla tak sklasyfikowanych miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów brak jest przesłanek do określenia dopuszczalnych poziomów hałasu na podstawie rozporządzenia. Nie podlega on ochronie akustycznej jako teren określony w art. 113 ustawy. W przypadku jak wyżej, dopuszczenia zabudowy mieszkaniowej na terenie o przeznaczeniu produkcyjno-usługowym ma zastosowanie art. 114 ust. 3 ustawy. Dla tak sklasyfikowanego terenu w planie zagospodarowania terenu chronione są poszczególne budynki (odpowiedni poziom hałasu w pomieszczeniach, a nie w środowisku zewnętrznym).

Jak organ orzekający wykazał, na terenie oznaczonym symbolem 1.14 PU prowadzona jest działalność gospodarcza w przeważającym zakresie - produkcja przemysłowa. Na terenie Zakładu "(...)" działka nr (...) odbywa się produkcja przemysłowa. Od zachodu zakład sąsiaduje z działkami, na których prowadzona jest również działalność produkcyjna. Od wschodu zakład sąsiaduje z działkami, których właścicielem jest pan K. Z. działka nr (...), (...), (...), (...) (...), (...). Na działkach nr (...) i (...) znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny. Natomiast na działkach nr (...), (...) i (...) (teren przemysłowy i inne tereny zabudowane) znajdują się budynki, w których była do (...).2017 r. prowadzona działalność gospodarcza - (...).

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia dotyczące faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenu, Organ pierwszej instancji, teren działek nr (...) i (...) zakwalifikował jako teren mieszkaniowo-usługowy (według art. 115 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy), natomiast teren działki nr (...) jako przemysłowy. Uznał więc, że teren, na którym znajduje się powyższy budynek mieszkalny objęty jest ochroną akustyczną w rozumieniu art. 113 ust. pkt 2 ustawy. Kolegium tego stanowiska nie podzieliło i wskazało, że wobec ustaleń art. 114 ust. 1 ustawy to miejscowy plan rozstrzyga o tym, czy dany teren jest chroniony akustycznie, przez wskazanie w nim rodzajów terenów wymienionych w rozporządzeniu, a nie ustalenia organu w oparciu o faktyczne zagospodarowanie i wykorzystywanie terenu, które powinny być przeprowadzone na podstawie art. 115 ustawy.

Kolegium podniosło, iż Organ dokonał wybiórczej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. To, że na działkach nr (...) i (...) objętych miejscowym planem jako 1.14 PU znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, na którego wybudowanie właściciel uzyskał zezwolenie na budowę ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, którą następnie zlikwidował, nie znaczy, że teren ten można traktować jako teren wymieniony w art. 113 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy - teren mieszkaniowo-usługowy.

Organ odwoławczy wskazał, że uchybienie to stanowi o naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

12. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając decyzji:

1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 113 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy - poprzez wadliwe uznanie, iż organ decyzyjny dokonał wybiórczej analizy materiału dowodowego i błędnie zakwalifikował, iż to, że na działkach (...) i (...) w dalszym ciągu obowiązują normy hałasu pomimo zlikwidowanej działalności gospodarczej - podczas gdy prawidłowa interpretacja prowadzi do wniosku, że czasowa likwidacja działalności gospodarczej nie ma wpływu na kwalifikację prawną tego terenu.

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 115a ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019.1396) poprzez błędną wykładnię tych przepisów;

3) Naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w przedmiotowej sprawie pomimo braku ku temu podstaw;

4) Błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do wydania orzeczenia kasacyjnego, podczas gdy rzeczowa i dogłębna analiza zgromadzonego w sprawie m materiału dowodowego umożliwiła wydanie merytorycznego orzeczenia, co do ustalenia dopuszczalnych poziomów hałasu.

13. W odpowiedzi na sprzeciw Organ wniósł o jego oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprzeciw jest zasadny.

14. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. - dalej powoływana jako: "p.p.s.a.") ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017 r.

Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3a p.p.s.a. (art. 64a - 64 e). W myśl art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei według art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Z powyższych przepisów wynika wprost, że kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a zatem odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli takiego rozstrzygnięcia sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy, czy też innych ewentualnych naruszeń prawa procesowego.

15. Stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Niewątpliwie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na dwóch kumulatywnych przesłankach: wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem przepisów postępowania oraz uznaniu przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że w aktualnym stanie prawnym orzeczenie, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., można wydać tylko wówczas, gdy organ I instancji albo w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie wyłączona jest możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 k.p.a.

16. Oceniając przyczyny wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonej sprzeciwem decyzji kasacyjnej, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdyż nawet jeśli decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, to zebrany w sprawie materiał w pełni pozwalał na rozstrzygnięcie przez Organ odwoławczy.

Organ odwoławczy, zgodnie z istotą zasady dwuinstancyjności postępowania

(art. 15 k.p.a.), winien dokonać oceny kwestionowanej odwołaniem decyzji, ale przede wszystkim dokonać ponownej oceny i rozstrzygnięcia sprawy. W postępowaniu odwoławczym obowiązują te same zasady co w postępowaniu przed Organem I instancji, w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego pełnej oceny (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), uwzględniającej znaczenie i wartość dowodów dla toczącej się sprawy wskazując, którym dowodom Organ przyznał rację, a którym odmówił (art. 80 k.p.a.). Swoje stanowisko Organ musi przedstawić przekonująco w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ odwoławczy także powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Organ ten ma obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę Organ odwoławczy obowiązany jest usunąć naruszenia prawa materialnego, ewentualnie prawa procesowego, których dopuścił się Organ pierwszej instancji.

Celem wniesienia odwołania, co należy stanowczo podkreślić, nie może być jedynie dokonanie przez Organ odwoławczy kontroli w zakresie prawidłowości (zgodności z prawem i zasadności) zakwestionowanej decyzji, skoro konieczne jest powtórne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy przez Organ II instancji.

17. W rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy wskazał, że "bezspornym jest, że na przedmiotowych terenach, które zostały poddane przez organ pierwszej instancji ocenie w zakresie spełnienia wymagań art. 113 ust. 1 pkt 2 ustawy jako tereny podlegające ochronie akustyczną, objęte są miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oznaczone jako 1.14 PU. Wobec ustaleń art. 114 ust. 1 ustawy powyższy miejscowy plan rozstrzyga o tym, czy dany teren jest chroniony akustycznie, przez wskazanie w nim rodzajów terenów wymienionych w rozporządzeniu, a nie ustalenia organu w oparciu o faktyczne zagospodarowanie i wykorzystywanie terenu, które powinny być przeprowadzone na podstawie art. 115 ustawy.

Powyższe ustalenia organu, będące podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji stanowią naruszenie wymagań powyższych przepisów w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie".

Kolegium, w związku z tym uznało, iż Organ I instancji dokonał wybiórczej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego. "To, że na działkach nr (...) i (...) objętych miejscowym planem jako 1.14 PU znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, na którego wybudowanie właściciel uzyskał zezwolenie na budowę ze względu na prowadzoną działalność gospodarczą, którą następnie zlikwidował, nie znaczy że, teren ten można traktować jako teren wymieniony w art. 113 ust. 2 pkt 1 lit. f ustawy - teren mieszkaniowo-usługowy.

Uchybienie to stanowi o naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Opisane wyżej nieprawidłowości nie pozwoliły na utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy i powinny zostać usunięte w ponownym postępowaniu, a organ pierwszej instancji po jego przeprowadzeniu zgodnie ze wszystkimi zasadami postępowania, z uwzględnieniem powyższych wskazań i po dokonaniu wnikliwej oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego, zarzutów podniesionych w odwołaniu powinien ponownie rozpatrzyć sprawę".

W świetle powyższego niezrozumiałe jest uchylenie decyzji Organu I instancji przez Organ II instancji i przekazanie sprawy ponownie temu Organowi, zamiast wydania decyzji merytorycznej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, który jak wskazano powyżej, został przez Organ odwoławczy oceniony.

Ten właśnie zarzut podniosła Strona skarżąca we wniesionym sprzeciwie i Sąd argumentację Skarżącego w tym zakresie w pełni podziela, zauważając dodatkowo, że Organ odwoławczy może (wyjątkowo) wydać decyzję kasacyjną, gdy Organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez Organ drugiej instancji. Nadto, gdy wątpliwości Organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. Natomiast ocena merytoryczna zebranego materiału dowodowego mieści się w kompetencjach Organu odwoławczego, wyłączając przy tym dopuszczalność wydania decyzji kasacyjnej.

18. Niezależnie od powyższego, stwierdzić też trzeba, że o konieczności zastosowania w sprawie art. 138 § 2 k.p.a., nie może stanowić odmienna (niż zaprezentowana przez Organ I instancji) ocena merytoryczna zebranego materiału.

Z tych też powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie mogła się ostać.

Sąd podziela jednocześnie stanowisko prezentowane zgodnie w orzecznictwie, że w sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji dotknięte jest niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. Powyższe zatem skutkowało uwzględnieniem sprzeciwu.

19. Ponownie rozpatrujący sprawę Organ winien uwzględnić rozważania prawne na temat możliwości wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz dostosować się do wskazań Sądu w kwestii obowiązku Organu co do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz zajęcia merytorycznego stanowiska w kwestiach spornych.

20. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł w pkt I sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.