II SA/Sz 209/21 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3209043

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 maja 2021 r. II SA/Sz 209/21

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.).

Sędziowie: NSA Stefan Kłosowski, WSA Patrycja Joanna Suwaj.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia (...) stycznia 2021 r. nr (...) w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za okres III kwartału 2018 r. za pobór wód podziemnych

I. uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie administracyjne,

II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w (...) Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę (...) ((...)) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Informacją z dnia (...) grudnia 2020 r., Dyrektor Zarządu Zlewni w S. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310), dalej jako "u.p.w.", ustalił Nadleśnictwu M., za okres III kwartału 2018 r., opłatę podwyższoną w wysokości (...) zł, za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P., gm. K., bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego.

Powołana informacja została doręczona Nadleśnictwu M. w dniu

(...) grudnia 2020 r.

W dniu (...) grudnia 2020 r. Nadleśnictwo M. złożyło reklamację, w której nie zgodziło się z wysokością opłaty podwyższonej za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego ustaloną w powołanej informacji.

Nadleśnictwo M. podniosło, że nie zgadza się z wysokością naliczonej opłaty podwyższonej, jak również z zasadnością jej naliczenia, ponieważ według niego nie dochodzi do szczególnego korzystania z wód, tylko do zwykłego korzystania z wód na zasadach wynikających z art. 33 Prawa wodnego, które przysługuje właścicielowi gruntu i nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Dodatkowo Nadleśnictwo M. wskazało, że z wypisu z ewidencji gruntów, które dotyczy Leśniczówki P. wynika, że budynek ten ma charakter mieszkalny, a leśniczy wraz z rodziną korzysta z wód na zasadzie zwykłego korzystania.

Pismem z dnia (...) stycznia 2021 r. organ wezwał Nadleśnictwo do złożenia wyjaśnień dotyczących: lokalizacji poszczególnych ujęć wody podziemnej, osób zamieszkujących w leśniczówkach (czy są pracownikami Lasów Państwowych), własności lokali, do jakich celów jest pobierana woda oraz czy w leśniczówce jest prowadzona inna działalność niż mieszkaniowa. W dniu (...) stycznia 2021 r. wpłynęła odpowiedź Nadleśnictwa.

Dyrektor Zarządu Zlewni w S. PGW Wody Polskie nie uznał reklamacji Nadleśnictwa M., gdyż zdaniem organu pobór wody na potrzeby leśniczówek zamieszkiwanych przez pracowników Lasów Państwowych wraz z rodzinami nie spełnia wymogów zwykłego korzystania z wód na zasadach określonych w art. 33 Prawa wodnego i wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2021 r., nr (...), wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 281 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), Dyrektor Zarządu Zlewni w S. PGW Wody Polskie określił Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. za okres III kwartału 2018 r., opłatę podwyższoną w wysokości (...) zł, za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P., gm. K. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego.

W uzasadnieniu decyzji organ, po przytoczeniu przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia wskazał, że pomimo tego, że ustawodawca wyłączył z przepisów Prawa ochrony środowiska regulacje dotyczące wód i kompleksowo uregulował je w przepisach Prawa wodnego, to jednak Prawo ochrony środowiska nadal jest podstawowym aktem prawnym w systemie polskiego prawa w zakresie przepisów ochrony środowiska. Ocena, czy określona jednostka organizacyjna nie będąca przedsiębiorcą może zostać uznana za podmiot korzystający ze środowiska zależy od stanu faktycznego ustalonego w konkretnej sytuacji. Jeżeli działalność określonej jednostki organizacyjnej nie będącej przedsiębiorcą polega na korzystaniu ze środowiska w rozumieniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, jednostka ta staje się podmiotem praw i obowiązków o charakterze administracyjnym określonych w tej ustawie. W ocenie organu, przyjmując, że Lasy Państwowe nie mają statutu przedsiębiorcy w rozumieniu prawa o przedsiębiorcach, nie posiadają osobowości prawnej, to i tak są podmiotem korzystającym ze środowiska w rozumieniu przepisów prawa ochrony środowiska, a co za tym idzie podmiotem korzystającym z usług wodnych w rozumieniu przepisów Prawa wodnego.

Organ wyjaśnił dalej, że analizując treść art. 33 ust. 3 Prawa wodnego - zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Zakresem definicji pojęcia zwykłego korzystania z wód poza wymaganiami określonymi w treści art. 33 ust. 1, 3 i 4 Prawa wodnego jest również objęty cel jakiemu to korzystanie ma służyć.

Zdaniem organu, przepis ten wyraźnie wskazuje na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. Każde inne korzystanie, w tym na cele statutowe jednostki organizacyjnej nie będącej osobą prawną, nie będzie się mieściło w zakresie dyspozycji normy wynikającej z art. 33 Prawa wodnego, a więc nie można go zakwalifikować jako zwykłe korzystanie z wód. Lasy Państwowe są podmiotem korzystającym ze środowiska, a w konsekwencji podmiotem korzystającym z usług wodnych. Wszelkie korzystanie z wód w celu realizacji zadań ustawowych lub statutowych, czy jego innej działalności będzie skutkowało obowiązkiem, w tym obowiązkiem ponoszenia opłat za usługi wodne.

W przedmiotowej sprawie zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe, a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych - jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa.

W związku z tym, że pobór wód podziemnych w tej sprawie nie spełnia warunków zwykłego korzystania z wód, w ocenie organu, Nadleśnictwo M. jest obowiązane ponosić opłatę podwyższoną, którą zgodnie z art. 280 pkt 1 Prawa wodnego ponosi się za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Nadleśnictwo M. korzysta z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P. bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, co oznacza, że zgodnie z art. 280 pkt 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę podwyższoną za usługi wodne.

Określenia wysokości opłaty podwyższonej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 281 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne. Opłata podwyższona za pobór wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego została obliczona w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P., ustalonej przez Zarząd Zlewni PGW WP w S. w informacji nr (...) z dnia (...) grudnia 2020 r. w wysokości (...) zł za okres III kwartału 2018 r.

Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo M., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyło opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie:

- przepisów proceduralnych, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 77, art. 78, art. 107 § 3 k.p.a. polegające na zaniechaniu poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie celu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody składającego się ze studni głębinowej zlokalizowanego w miejscowości P. (działka nr (...), obręb ewidencyjny (...) T. gm. K.) oraz wielkości dobowego poboru wody pod kątem zbadania czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej z ujęcia wody w miejscowości P., a tym samym pominięciem dowodu z oględzin na gruncie przedmiotowej studni w celu ustalenia faktycznego sposobu korzystania z niej i pod kątem braku wymagania pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego;

- art. 7a k.p.a. polegające na zaniechaniu zastosowania tego przepisu, tj. orzeczenia w razie wątpliwości na korzyść strony, w sytuacji wątpliwości co do znaczenia pojęcia "zwykłego korzystania z wody" oraz z pojęcia "dostarczania wody ludności"; - art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy Prawo wodne, polegające na błędnym uznaniu, iż zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego jakim jest Nadleśnictwo reprezentujące Skarb Państwa, bez szczegółowego odniesienia się do faktycznego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zdaniem skarżącego, dokonanie oceny stanu faktycznego pod kątem występowania przesłanki określonej w art. 33 ust. 3 ustawy Prawo wodne powinno przede wszystkim uwzględniać cele, dla których pobierana jest woda podziemna. Ponadto, ujęcie wody w miejscowości P. powstało w 1998 r. i obecnie służy do zaopatrzenia w wodę budynku mieszkalnego leśniczówki, stanowiącej mieszkanie leśniczego;

- art. 120 pkt 1 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie przez organ, że konieczne jest w przedmiotowym stanie faktycznym uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub zintegrowanego, pomimo że dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi czy zbiorowiska osób, ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także nie służy w tym stanie ochronie zasobów wodnych;

- art. 121 ust. 3 ustawy Prawo wodne polegające, na błędnym uznaniu, że przedmiotowe ujęcie służy zaopatrzeniu ludności w wodę i nie jest ujęciem służącym zwykłemu korzystaniu z wody.

Wskazując na powyższe zarzuty Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że wprawdzie studnia głębinowa posadowiona jest na gruncie (działka gruntu nr (...) obręb ewidencyjny T. gm. K.) stanowiącym własność Skarbu Państwa w zarządzie PGL LP Nadleśnictwa M. i Nadleśnictwo jest właścicielem osady leśnej zamieszkałej przez rodzinę leśniczego, to jednak służy ona zaopatrzeniu w wodę gospodarstwa domowego leśniczego, korzystającego z przedmiotowego lokalu, powierzonego mu za zgodą i wiedzą właściciela, lokal ma charakter mieszkalny, co wynika z wypisu z rejestru gruntów i wypisu z kartoteki budynków Starosty (...) i nie ma związku z korzystaniem z wód na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej, ani nie służy dostarczaniu wody ludności tylko następuje zwykłe korzystanie w ramach gospodarstwa domowego leśniczego, któremu jako pracownikowi Nadleśnictwa zapewniono lokal mieszkalny zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 199 1 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463 z późn. zm.).

W ocenie Nadleśnictwa, gdyby ustawodawca chciał odnieść zwykłe korzystanie z wód tylko do osób fizycznych sformułowałby przepis w taki sposób, że nie wskazywałby na szerokie prawa właścicielskie do gruntu, a jedynie odniósłby wprost, że osobie fizycznej będącej właścicielem gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód. Art. 17 ustawy Prawo wodne stanowi o właścicielu w szerokim pojęciu, którym może być nie tylko osoba fizyczna, ale i jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, jak i osoba prawna.

Nadto, zdaniem Nadleśnictwa przepisy art. 33 ustawy Prawo wodne w odniesieniu do określenia właściciela nie wykluczają sytuacji, kiedy gospodarstwo domowe prowadzi nie właściciel, ale osoba która prowadzi to gospodarstwo w nieruchomości budynkowej, której właściciel przekazał nieruchomość na zasadzie umowy najmu, bądź umowy korzystania nieodpłatnego.

Organ w prowadzonym postępowaniu w ogóle nie brał pod uwagę faktu, że ilość pobieranej wody nie przekracza 5 m3/dobę, przyjmując bezpodstawnie, że taki sposób korzystania zarezerwowany jest wyłącznie do zaspokajania potrzeb własnego gospodarstwa domowego osoby fizycznej będącej właścicielem oraz gospodarstwa rolnego, natomiast budynki leśniczówek są własnością Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i znajdują się w nich pojedyncze pomieszczenia przeznaczone do pracy biurowej leśniczego, ale z uwagi na przeważającą funkcję mieszkalną budynki te mają charakter wyłącznie mieszkalny, co wynika z księgi wieczystej, jak i ewidencji gruntów.

Skarżący podkreślił, że pomieszczenie przeznaczone do pracy biurowej leśniczego mieszczące się w budynku mieszkalnym, jednorodzinnym, położonym na działce nr (...) obrębu (...) T., gmina K., nie stanowi odrębnego lokalu, a zużycie wody z uwagi na charakter pracy leśniczego głównie praca terenowa ma marginalne znaczenie, bądź nie występuje wcale.

W ocenie strony skarżącej organ błędnie przyjął, że osoby mieszkające w przedmiotowym budynku leśniczówki nie są właścicielami gruntu, w którym znajduje się pobierana woda, a jedynie właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód zgodnie z art. 33 ust. 1 i 3 Prawa wodnego.

Nadleśnictwo podkreśliło, że wskazywało w toku postępowania, na czym polega działalność w zakresie gospodarki leśnej celem wykazania braku związku pomiędzy ww. działalnością, a poborem wód z przedmiotowego ujęcia. Ponadto wskazało, że działalność w zakresie gospodarki leśnej, prowadzona między innymi przez jednostki organizacyjne PGL LP, wyłączona została spod regulacji przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo Przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) określającej zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej.

W ocenie strony skarżącego o sposobie korzystania z wód nie decyduje, ani nie przesadza fakt kto jest właścicielem gruntu, tylko i wyłącznie faktyczny sposób i skala wykorzystywania wód.

Ponadto, obecnie funkcjonujące ujęcie wody w postaci studni wierconej nie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, a sposób wykorzystywania studni nie uległ zmianie. Studnia ta została wybudowana na potrzeby leśniczówki i w dalszym ciągu służy ona do zaopatrywania w wodę budynku leśniczówki Leśnictwa P., co tym samym potwierdza, że jest to zwykłe korzystanie z wody, a nie świadczenie usług wodnych dla ludności. W momencie budowy ujęcia wody, w poprzednio obowiązującym stanie prawnym zwykłe korzystanie z wód podziemnych nie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i utworzenia strefy ochronnej, w związku z czym dla przedmiotowego ujęcia wód podziemnych nigdy nie zostało wydane pozwolenie wodnoprawne.

Strona zaznaczyła dalej, że w toku postępowania administracyjnego złożyła w tym zakresie oświadczenie, że w przedmiotowym stanie faktycznym mamy do czynienia ze zwykłym korzystaniem z wód i w takim zakresie korzysta z tych wód Najemca budynku mieszkalnego posadowionego na działce gruntu nr (...) obręb ewidencyjny (...) T. gmina K., jednak organ przyjął odmiennie, że zachodzi inne korzystanie z wód i nie odniósł się do ilości pobieranych wód, wskazanej przez Nadleśnictwo dla celów gospodarstwa domowego tegoż Najemcy, jednocześnie nie wykazując dlaczego twierdzenie organu jest odmienne, a w szczególności na jakich dowodach oparł się przyjmując takie twierdzenie, zatem organ rozstrzygnął wbrew przepisom i wykształconemu już orzecznictwu.

Nadto organ nie wykazał dlaczego nie dał wiary dowodom przedłożonym przez stronę w toku postępowania administracyjnego.

W tej sprawie studnia głębinowa służyła i służy zapewnieniu wody mieszkańcom budynku zlokalizowanego na ww. działce gruntu, stąd nie może być mowy o traktowaniu przedmiotowej studni jako ujęcia wody służącego zaopatrzeniu "ludności w wodę".

Nadleśnictwo wskazało, że w reklamacji podnosiło, iż zachodzi zwykle korzystanie z wody, nie ma obowiązku składania oświadczeń, nie ma obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne oraz nie ma obowiązku ustanawiania strefy ochrony bezpośredniej ujęć wód podziemnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia (...) marca 2021 r. skarżące Nadleśnictwo podtrzymało swoje stanowisko zawarte w skardze. W ocenie strony skarżącej, żeby wymierzać opłaty zmienne, tak jak w przedmiotowym stanie faktycznym, uprzednio musiałby być wykonany operat wodnoprawny i wydane pozwolenie wodnoprawne wymagane do poboru wód ze środowiska przez przedsiębiorcę.

Tego w przedmiotowym stanie faktycznym nie ma, bowiem PGL Nadleśnictwo M. nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców.

W ocenie strony skarżącej tytuł prawny pracownika do nieruchomości wywodzi się z nieodpłatnej umowy dotyczącej korzystania z nieruchomości budynkowej leśniczówki, zawartej między Nadleśnictwem, a pracownikiem Nadleśnictwa, tj. leśniczym. Ponadto, z uwagi na to, że budynek mieszkalny leśniczówki ma charakter mieszkalny, to woda dostarczana do gospodarstwa domowego pracownika Nadleśnictwa wykorzystywana jest w ilości wskazującej na zwykłe korzystanie z wód przez osobę fizyczną.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).

Należy też wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) sprawa mogła być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, doprowadziła Sąd do uznania, że zaskarżona decyzja z dnia (...) stycznia 2021 r. narusza przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w S. określającą Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo M. opłatę podwyższoną za pobór wód podziemnych na potrzeby Leśniczówki P. w III kwartale 2018 r. w wysokości (...) zł. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 z późn. zm.), dalej zwana "p.w.", która reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi (art. 1 ustawy).

W myśl art. 280 p.w., opłatę podwyższoną ponosi się w razie:

1) korzystania z usług wodnych polegających na:

a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych,

b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi

- bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego;

2) korzystania z usług wodnych polegających na:

a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych,

b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi

- z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym

Na podstawie art. 281 ust. 1- 7 p.w., wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1 prawa wodnego, w przypadku:

1) dokonywania poboru wód podziemnych lub wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;

2) wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał (art. 281 ust. 3.w.). Ustalenia ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych lub ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego dokonują Wody Polskie na podstawie badań, pomiarów lub innych czynności kontrolnych wykonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami.

Wysokość opłaty podwyższonej ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat podwyższonych w formie informacji.

Podmiot obowiązany do ponoszenia opłaty podwyższonej wnosi tę opłatę na rachunek bankowy Wód Polskich w terminie 14 dni od dnia, w którym doręczono mu informację, o której mowa w art. 281 ust. 5 p.w.

Jeżeli podmiot obowiązany do uiszczenia opłaty podwyższonej zaniechał wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 281 ust. 6 p.w., właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty podwyższonej w drodze decyzji.

Przepisy art. 272 ust. 20 oraz art. 273 p.w. stosuje się odpowiednio.

Z kolei, zgodnie z art. 33 ust. 1 p.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się na jego gruncie. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej. Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego (art. 33 ust. 3). Definicję zwykłego korzystania z wód wprowadza art. 33 ust. 4 p.w., stanowiąc, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje:

1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 mł na dobę,

2) wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 mł na dobę.

Spór w sprawie sprowadza się w zasadzie do wykładni "zwykłego korzystania z wód". Organ stoi bowiem na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zajmowanie mieszkania służbowego jest związane z zatrudnieniem przez Lasy Państwowe, a więc nie tylko są zaspokajane potrzeby mieszkaniowe osób tam zamieszkujących, ale również potrzeby Lasów Państwowych - jako podmiotu prowadzącego swoją działalność statutową, która może być wykonywana poprzez rozlokowanie odpowiedniej ilości pracowników w ramach poszczególnych jednostek organizacyjnych, jakimi są również poszczególne leśnictwa. Zdaniem organu, powyższe powoduje, że Nadleśnictwo obowiązane jest ponosić opłatę podwyższoną, którą zgodnie z art. 280 pkt 1 p.w., ponosi się za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Z kolei, w ocenie strony skarżącej, organy dokonały błędnej interpretacji i bezpodstawnego uznania, że zwykłe korzystanie z wody nie może dotyczyć podmiotu instytucjonalnego, takiego jakim jest Nadleśnictwo - reprezentujące Skarb Państwa. Powyższe stanowisko skutkowało bezpodstawnym przyjęciem przez organ, że strona skarżąca obowiązana jest ponosić opłatę podwyższoną za korzystanie z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, pomimo że dostarczanie wody nie dotyczy zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, ani zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, ani także nie służy w tym stanie ochronie zasobów wodnych Mając na uwadze tak zarysowany spór wskazać należy, że Sąd podziela powszechnie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że zwykłe korzystanie z wód przysługuje nie tylko osobom fizycznym, ale także osobom prawnym. Świadczy o tym treść art. 33 ust. 1 p.w., która w sposób wyraźny przyznaje prawo zwykłego korzystania z wód każdemu właścicielowi gruntu, a nie tylko takim właścicielom gruntów, którzy są osobami fizycznymi. Inne brzmienie tego przepisu prowadziłoby do oczywistej sprzeczności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który nakazuje tak samo traktować prawo własności należne różnym podmiotom prawa.

W wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, m.in. z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1391/18 i sygn. akt II SA/Rz 1389/18 Sąd przyjął, że sformułowanie "potrzeby własnego gospodarstwa domowego", jakim posługuje się ustawodawca, obejmuje również potrzeby własne osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w takim rozmiarze, który nie narusza ograniczeń dostępu do wód, wynikających z art. 33 ust. 4 Prawa wodnego - pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 mł na dobę, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w ilości nieprzekraczającej łącznie 5 mł na dobę (zob. także wyrok WSA w Rzeszowie z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1351/19).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie aprobuje zaprezentowaną w powołanych wyrokach wykładnię "zwykłego korzystania z wód", wskazując, że termin ten był również tak rozumiany w poprzednim stanie prawnym - pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, z późn. zm.), gdzie odpowiednikiem obecnego art. 33 był art. 36 (por. wyrok NSA z 21 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2919/16).

Skarb Państwa jest właścicielem nieruchomości stanowiących Lasy Państwowe, zaś zarząd tym mieniem wykonuje specjalistyczna jednostka organizacyjna jaką jest Państwowe Gospodarstwo Leśne "Lasy Państwowe". Skarżąca działa więc w ramach osobowości prawnej Skarbu Państwa, co oznacza, że jej działania są działaniami ww. osoby prawnej. Przepisy ustawy o lasach powierzając Lasom Państwowym zarząd składnikami mienia państwowego, decydują o możliwości wykonywania przez tą jednostkę organizacyjną uprawnień właścicielskich, w tym co oczywiste czerpania z uprawnień wypływających z przepisów Prawa wodnego, a przewidujących zwykłe korzystanie z wód. W świetle prawa Skarbowi Państwa przysługują te uprawnienia, które w jego imieniu wykonuje podmiot publiczny jakim są jednostki organizacyjne Lasów Państwowych. Dlatego słusznie strona skarżąca podnosi brak prawnej możliwości wyłączenia z zarządu lasami państwowymi prawa do zwykłego korzystania z wód.

Nadleśnictwo wykonując ustawowe zadania, zobligowane jest zachowywać się jak właściciel, w imieniu którego zarządza nieruchomościami stanowiącymi lasy państwowe. Dlatego Nadleśnictwo pomimo, że nie posiada osobowości prawnej, z racji wykonywania czynności zarządu składnikami leśnymi mienia Skarb Państwa może być adresatem przepisów definiujących korzystanie zwykłe z wód, tj. art. 33 ust. 1 Prawa wodnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 558/19).

Jak wskazuje się w doktrynie, organy administracji leśnej są terenowymi organami rządowej administracji specjalnej łączącymi funkcje z zakresu administracji państwowej ze specjalistycznymi zadaniami spoza obszaru stosunków administracyjnych (J. Boć (red.:), Prawo administracyjne, Wrocław, 1993 r.).

Taki statusprawny Lasów Państwowych nie pozwala ujmować ich działalności wyłącznie jako nastawionej na działalność gospodarczą (zarobkową).

W badanej sprawie organ zwrócił się do Skarżącego (pismem z dnia (...) stycznia 2021 r.), o wyjaśnienie kwestii związanych z lokalizacją ujęć wody podziemnej na poszczególnych działkach w Nadleśnictwie M., osób zamieszkujących leśniczówki, statusu lokali stanowiących leśniczówki, a także tego do jakich celów zużywana jest pobierana w tych leśniczówkach woda oraz czy prowadzona jest w nich inna działalność niż mieszkaniowa.

Skarżący udzielił pisemnej odpowiedzi, z której wynikało że leśniczówki zamieszkiwane są przez leśniczych wraz z rodzinami, na podstawie aktualnych umów najmu leśniczówek jako budynków mieszkalnych. Takie przeznaczenie tych budynków wynika również z ewidencji. Pobierana woda wykorzystywana jest do celów socjalno-bytowych mieszkańców. W budynku, którego dotyczy skarga znajduje się co prawda kancelaria, ale nie została ona wyodrębniona administracyjnie ani notarialnie, a sam budynek ma charakter mieszkalny.

Tych wyjaśnień złożonych przez stronę organ nie zakwestionował, podobnie jak nie jest kwestionowana ilość pobieranych wód, na którą wskazuje Skarżący. Okoliczności te wskazują, w ocenie Sądu na to, że w badanej sprawie należy mówić o zwykłym korzystaniu z wód. Należało zatem przyjąć, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, a nałożenie opłaty ma związek wyłącznie z interpretacją przepisów prawa, która w ocenie Sądu jest wadliwa.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej, w skrócie: "p.p.s.a."), Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W oparciu o art. 145 § 3 przywołanej ustawy Sąd postępowanie administracyjne umorzył.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Koszty postępowania należne stronie skarżącej obejmują poniesione przez nią opłaty sądowe, w tym wpis od skargi ((...) zł), wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę (...)) oraz (...) zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.