Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1474263

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 15 maja 2014 r.
II SA/Sz 17/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder.

Sędziowie: NSA Stefan Kłosowski, WSA Maria Mysiak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej

I.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) r., nr (...),

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., nr (...) wydaną w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) w wyniku rozpoznania odwołania J. W. od decyzji organu I instancji z dnia (...) r. w sprawie uchylenia z dniem 1 sierpnia 2013 r. decyzji z dnia 30 kwietnia 2013 r. dotyczącej opłaty za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Opisana decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

M. H. decyzją z dnia (...) r. została skierowana do Domu Pomocy Społecznej. Następnie decyzją z dnia 31 maja 2012 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miastaustalił odpłatność za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 sierpnia 2012 r., wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez J. W. Na skutek wniesionej przez J. W. skargi powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 933/12. Rozpatrując sprawę po wyroku Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) r., nr (...) uchyliło decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 31 maja 2012 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia (...) r., Nr (...) ustalił opłatę za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 70% dochodu zainteresowanej M. H., tj. (...) zł miesięcznie, oraz wpłaty od członków rodziny:

- ze strony męża A. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony syna K. H. -(...) zł miesięcznie,

- ze strony syna T. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony syna A. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony córki J. W. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony córki B. P. -(...) zł miesięcznie.

Rozpatrując kolejne odwołanie J. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Z uwagi na zmianę od dnia 1 kwietnia 2013 r. kosztów utrzymania pensjonariusza w Domu Pomocy Społecznej oraz z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt M. H. w DPS od dnia 1 sierpnia 2013 r.

W oparciu o przeprowadzone postępowanie decyzją z dnia 29 lipca 2013 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, uchylił od dnia 1 sierpnia 2013 r. decyzję z dnia 30 kwietnia 2013 r. i ustalił od dnia 1 sierpnia 2013 r. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w następujący sposób:

- w wysokości 70% dochodu zainteresowanej M. H., tj. (...) zł miesięcznie, oraz wpłaty od członków rodziny:

- ze strony męża A. H. -(...) zł miesięcznie,

- ze strony syna K. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony syna T. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony syna A. H. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony córki J. W. - (...) zł miesięcznie,

- ze strony córki B. P. - (...) zł miesięcznie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ opisał sytuację materialną i rodzinną każdej z osób zobowiązanych do ponoszenia płatności oraz dokonał stosownych wyliczeń stawki opłaty dla każdej z nich.

Organ wyjaśnił, że ustalając odpłatność za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej miał na uwadze okoliczność, że sytuacja dochodowa osób bliskich, z uwzględnieniem dochodu samej podopiecznej, pozwala na pokrycie kosztów pobytu w pełnej wysokości, bez konieczności udziału w tej odpłatności Gminy Miasto. Nadto sytuacja dochodowa osób bliskich nie stwarza konieczności ustalania odpłatności wobec nich w maksymalnej dopuszczalnej przez ustawę wysokości.

W tej sytuacji została ona rozdzielona pomiędzy te osoby w taki sposób, aby była adekwatna do ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. wniosła o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania lub o uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie skarżącej organ I instancji przeprowadził postępowanie w sposób niedostateczny i mało wnikliwy czym naruszył przepisy art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ w żadnym stopniu nie zastosował się do zaleceń Kolegium, a przede wszystkim nie zbadał dokładnie okoliczności uzyskiwania przez A. H. dochodu z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską, tj. z wynajmu kwater. Również sytuacja finansowa rodzeństwa nie została ustalona w sposób dostateczny i rzetelny. W związku z powyższym skarżąca wniosła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów na okoliczność sytuacji dochodowej ojca - A. H. oraz rodzeństwa - A. H., T. H. i B. P.

W wyniku rozpoznania opisanego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia 17 października 2013 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Na wstępie Kolegium zaznaczyło, że decyzja z dnia 25 czerwca 2013 r. ustanawiająca odpłatność dzieci i męża M. H. za jej pobyt w DPS jest ostateczna, mimo, że została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Natomiast decyzja organu I instancji będąca przedmiotem niniejszego postępowania dotyczy uchylenia decyzji Dyrektora MOPS z dnia (...) r., która została utrzymana w mocy wymienioną decyzją z dnia (...) r.

Zaskarżona decyzja z dnia 29 lipca 2013 r. podjęta została w związku ze zmianą w dniu 1 kwietnia 2013 r. kosztów utrzymania pensjonariusza w DPS oraz w związku ze zmianą sytuacji finansowej osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności.

Z akt sprawy oraz przeprowadzonych wywiadów środowiskowych wynika, że sytuacja osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt M. H. w DPS pozwoliła na pokrycie kosztów jej pobytu bez udziału gminy.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wywiodło, że organ I instancji prawidłowo i zgodnie z posiadanymi uprawnieniami dokonał podziału kosztów pobytu M. H., natomiast J. W. powiela takie same zarzuty w każdym odwołaniu oraz skargach do Sądu.

Organ I instancji zapewnił stronom udział w postępowaniu oraz zgromadził dowody ustalające ich sytuację finansową, czym sprostał wymaganiom przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 107. Wydana decyzja jest szczegółowa oraz obrazuje okoliczności, którymi kierował się organ I instancji przy ustalaniu odpłatności członków rodziny za pobyt M. H. w DPS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. W. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 7, 8, 15, art. 77 i 80 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosła o jej uchylenie oraz decyzji organu I instancji ją poprzedzającej.

W ocenie skarżącej wnioskowane przez nią dowody nie zostały przeprowadzone, a podnoszone zarzuty nie wyjaśnione. Stwierdzenie organu, że skarżąca powiela zarzuty i wnioski dowodowe nie zwalnia go od obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, któremu organ II instancji nie sprostał, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Ustosunkowanie się do uwag czy wniosków strony odwołującej się winno nastąpić w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Uzasadnienie stanowi bowiem tę część decyzji, której zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, winno ono wskazywać które przesłanki organ wziął pod uwagę przy wydawaniu decyzji. Ograniczenie się Kolegium do uznania, że zajęcie stanowiska w zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone zgromadzeniem przez organ I instancji obszernego materiału dowodowego oraz uznaniu tej decyzji za zgodną ze stanem faktycznym i prawnym pozbawiło skarżącą rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i podjęta po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, i c powołanej ustawy).

Z kolei z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż wyrażone w niej przyczyn.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie stała się decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 29 lipca 2013 r. uchylającą od dnia 1 sierpnia 2013 r. decyzję organu i instancji z dnia 30 kwietnia 2013 r. dotyczącą ustalenia odpłatności dzieci i męża M. H. za jej pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

W podstawie prawnej decyzji z dnia 29 lipca 2013 r. organ przywołał przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej uprawniające do zmiany odpłatności za pobyt w domu społecznej z uwagi na zmianę sytuacji dochodowej osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności.

Przywołany przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Zatem uprawnienia organów administracji publicznej uwarunkowane są istnieniem przepisów odrębnych, które określają przesłanki dokonania zmiany bądź uchylenia rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie przesłankami tymi są przepisy ustawy o pomocy społecznej.

Z literalnego brzmienia przepisu art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego nie wynika wprost, że zmiana lub uchylenie może dotyczyć tylko decyzji ostatecznych. Trzeba jednak uznać, że nabycie praw powinno być wiązane tylko z decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z 13 maja 1986 r., sygn. akt SA/Wr 166/86). Zatem tryb weryfikacyjny może dotyczyć tylko takiej decyzji ostatecznej, która pozostaje w obrocie prawnym.

Orzekając w niniejszej sprawie Sąd nie mógł pominąć faktu, że decyzja organu I instancji z dnia 30 kwietnia 2013 r. w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt M. H. w Domu Pomocy Społecznej na skutek rozpoznania odwołania J. W. została decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2013 r. utrzymana w mocy, a następnie stała się przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wydany w tej sprawie w dniu 27 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 878/13 wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylił i wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2013 r. powodując pozostanie w obrocie prawnym decyzji nieostatecznej organu I instancji z dnia 30 kwietnia 2013 r.

Wprawdzie powyższy fakt nie był znany organom obu instancji, kiedy orzekały o uchyleniu z dniem 1 sierpnia 2013 r. decyzji z dnia 30 kwietnia 2013 r., to jednak Sąd, mając w dniu orzekania wiedzę o powyższym rozstrzygnięciu, nie mógł go pominąć.

Powyższy wyrok z dnia 27 marca 2014 r. spowodował bowiem, że decyzja z dnia 30 kwietnia 2013 r., którą organ I uchylił decyzję z dnia 29 lipca 2013 r., nie była ostateczna, tj. brak w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalonej ostatecznie wysokości odpłatności za pobyt M. H. w domu pomocy społecznej. To z kolei oznacza, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca, rozstrzygające o zmianie decyzji nieostatecznej, wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec powyższych okoliczności odnoszenie się do zarzutów skargi oraz badanie zasadności merytorycznego rozstrzygnięcia stało się zbędne.

Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów administracyjnej procedury mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec o ich uchyleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.