Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2642532

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 21 marca 2019 r.
II SA/Sz 16/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj.

Sędziowie: WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza D. P. z dnia (...) r., nr: (...).

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., Nr (...), Burmistrz D. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 t.j., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1-10, art. 7 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 966 z późn. zm., dalej jako "u.d.m"), odmówił D. Ś., zwanemu dalej "skarżącym", przyznania dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 14 sierpnia 2018 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na częściowe pokrycie wydatków na lokal mieszkalny położony przy ul. (...) w D. Strona do akt sprawy złożyła między innymi orzeczenie o niepełnosprawności oraz wskazała we wniosku, że powierzchnia lokalu mieszkalnego zajmowana przez stronę wynosi (...) m2, a nadto, że strona zamieszkuje w tym lokalu sama.

Organ wyjaśnił, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez skarżącego lokalu przekracza powierzchnię normatywną. Lokal mieszkalny, w którym skarżący zamieszkuje i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe wynosi (...) m2. Natomiast normatywna powierzchnia użytkowa dla jednoosobowego gospodarstwa domowego powiększona o 30% wynosi 45,50 m2. Zatem powierzchnia użytkowa tego mieszkania przekroczyła powierzchnię normatywną o (...) m2.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Organ powołując się na pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I OSK 2317/12, LEX nr 1383600 wskazał, że przywilej wynikający z art. 5 ust. 3 u.d.m. w postaci przyznania dodatkowej powierzchni (oddzielnego pokoju) w lokalu zajmowanym przez niepełnosprawnego może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy z lokalu nie korzysta wyłącznie osoba uprawniona. Celem tej regulacji jest zabezpieczenie odpowiednich warunków bytowych samego niepełnosprawnego, ale także pozostałych domowników. Gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje samodzielnie, ma do swojej dyspozycji całość lokalu, zatem nie zachodzi konieczność zapewnienia jej dodatkowego pokoju. Mając zatem na uwadze powyższe, organ uznał, że strona samotnie zamieszkująca w ww. lokalu mieszkalnym, z powodu przekroczenia normatywnej powierzchni uprawniającej do dodatku mieszkaniowego, nie ma do niego prawa.

Skarżący odwołał się od powyższej decyzji zarzucając naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 5 ust. 3 u.d.p. poprzez błędne uznanie, że nie znajduje on zastosowania w przedmiotowej sprawie, podczas gdy materiał dowodowy, w szczególności zaświadczenie lekarskie z 17 września 2018 r. i dokumentacja medyczna z Poradni (...) w G. prowadzi do przeciwnego wniosku.

Decyzją z dnia z dnia (...) r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych

(Dz. U. z 2013 r. poz. 966 z późn. zm.), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, że w przedmiotowej sprawie zasadnie odmówiono wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego, bowiem powierzchnia zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego wynosi (...) m2, zaś po doliczeniu do niej powierzchni dopuszczalnego przekroczenia 30% (10,50 m2), norma graniczna wynosi 45,50 m2, a zatem powierzchnia lokalu o (...) m2 przekracza normatywną powierzchnię przypadającą na jednego członka gospodarstwa domowego. Podniósł również, że przy drugiej możliwości dodatek przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu przekracza 30% ale nie więcej niż 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Również w tym wypadku nastąpiło przekroczenie normatywne, ponieważ łączna powierzchnia pokoi i kuchni zajmowanego mieszkania, wynosząca (...) m2, stanowi 82,01% wskazanej powierzchni i tym samym przekracza ustawowe dopuszczalne 60%.

Dalej organ przedstawił, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych, przyjęty zakres pojęcia "prawa do oddzielnego pokoju", w kontekście powiększenia normatywnej powierzchni lokalu na podstawie art. 5 ust. 3 u.d.p. o 15 m2 w przypadku, gdy zamieszkuje w nim osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju. W ocenie organu "zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju" ma sens jedynie wówczas, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje jeszcze z co najmniej jedną osobą. Celem przepisu jest nie tylko poprawa sytuacji osoby niepełnosprawnej, lecz także wzgląd na prawa osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają że zmniejszonej powierzchni.

Organ odwoławczy podniósł, że przyjęcie literalnego brzmienia ww. przepisu prowadzi do błędnego wniosku, iż nie przyznanie dodatkowej powierzchni normatywnej w lokalu zajmowanym przez niepełnosprawnego w każdym przypadku ogranicza jego uprawnienia płynące z dyspozycji ustawodawcy.

Kolegium wskazało również, że przepisy o dodatkach mieszkaniowych nie przewidują odstępstwa od ustalonych norm i nie odwołują się do zasad sprawiedliwości społecznej. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 6 k.p.a. organy administracji działają w granicach prawa, co oznacza, iż mogą czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia je prawo, i to w formach i trybie prawem przewidzianych. Zatem jeśli przepis prawa podaje przesłanki, których spełnienie jest konieczne do przyznania świadczenia, organ administracji nie jest władny, kierując się innymi zasadami, takimi jak reguły słuszności czy sprawiedliwości społecznej, orzec wbrew przepisowi prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i wobec powyższych ustaleń orzekło jak w sentencji.

D. Ś. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej niezgodność z prawem, w szczególności narusza przepisy postępowania administracyjnego (art. 7-9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.), a także przepis prawa materialnego (art. 5 ust. 3 u.d.m.). Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium wykazała, że narusza prawo w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca przyznania dodatku mieszkaniowego, która w ocenie skarżącego została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Dokonując zaskarżonej decyzji w kontekście tak sformułowanego zarzutu wskazać należy, że dodatek mieszkaniowy może otrzymać osoba, która spełnia przewidziane ustawą kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu oraz dochodu. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek uprawnia do otrzymania świadczenia.

W niniejszej sprawie organ w pierwszej kolejności zbadał, czy skarżący spełnia kryteria odnoszące się do powierzchni zajmowanego lokalu.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.m. normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią",

w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać:

1) 35 m2 - dla 1 osoby,

2) 40 m2 - dla 2 osób,

3) 45 m2 - dla 3 osób,

4) 55 m2 - dla 4 osób,

5) 65 m2 - dla 5 osób,

6) 70 m2 - dla 6 osób, a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób dla każdej kolejnej osoby zwiększa się normatywną powierzchnię tego lokalu o 5 m2.

Stosownie do art. 5 ust. 3 u.d.m., normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

Natomiast art. 5 ust. 5 u.d.m. stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż:

1) 30% albo

2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zatem w jego przypadku powierzchnia normatywna nie powinna przekraczać 35 m2. Zajmowany przez skarżącego lokal ma powierzchnię (...) m2. Celem ustalenia, czy zastosowanie znajdzie art. 5 ust. 5 u.d.m., organy dokonały przeliczenia powierzchni zajmowanego przez skarżącą lokalu, biorąc pod uwagę oba warianty przewidziane w art. 5 ust. 5 u.d.m. i na skutek tych przeliczeń ustaliły, że powierzchnia zajmowanego przez skarżącą lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej aniżeli 30% (art. 5 ust. 5 pkt 1), a powierzchnia pokoi i kuchni przekracza 60% powierzchni użytkowej lokalu (art. 5 ust. 5 pkt 2).

Organy wzięły również pod uwagę okoliczność, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, a z przedłożonego do akt orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że jest uprawniony do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jednak w ocenie organów obu instancji powyższa okoliczność nie mogła mieć znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem zgodnie z przyjętą przez sądy administracyjne linią orzeczniczą, regulacja, o której mowa w art. 5. Ust. 3 u.d.m. może mieć zastosowanie tylko wówczas, gdy z lokalu korzysta więcej osób, a skarżący - co jest okolicznością niesporną, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe.

Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ obu instancji nie wzięły pod uwagę istotnych dla sprawy okoliczności, wynikających wprost z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, a Kolegium nie ustosunkowało się również do podnoszonej w odwołaniu kwestii, iż skarżący porusza się na wózku.

Okoliczność, że skarżący jest osobą niepełnosprawną nie budzi, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, żadnych wątpliwości. Z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że konieczne jest zaopatrzenie skarżącego w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie.

We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego skarżący w punkcie 6, obejmującym wskazanie liczby osób niepełnosprawnych podał jedną osobę poruszającą się na wózku i jedną osobę, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W piśmie z dnia 3 września 2018 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku wyjaśnił, że porusza się zarówno na wózku jak i o kuli, bowiem w zajmowanym mieszkaniu nie ma możliwości wjazdu wózkiem inwalidzkim do łazienki. Fakt poruszania się przez skarżącego na wózku inwalidzkim znajduje potwierdzenie w przedłożonej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej - historiach choroby ze stycznia, lutego i marca 2018 r. oraz zaświadczeniu lekarskim z dnia 17 września 2018 r.

Okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przez organ pierwszej instancji, natomiast organ odwoławczy, pomimo sformułowania zarzutu w tym zakresie, do twierdzeń skarżącego się nie odniósł, w szczególności nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał skarżącego za osobę niepełnosprawną wymagającą zamieszkania w oddzielnym pokoju, a nie osobę niepełnosprawną poruszającą się na wózku.

Co prawda z zaświadczenia z września 2018 r. wynika, że wskazane jest czasowe poruszanie się skarżącego na wózku ze względu na przebieg choroby, jednak nie ulega - zdaniem sądu - wątpliwości, że zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i po tej dacie skarżący był osobą poruszającą się na wózku, czego organ nie uwzględnił dokonując oceny materiału dowodowego, co oznacza, że ocena ta została dokonana z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zaznaczyć trzeba, że zdaniem sądu, nawet czasowe poruszanie się osoby niepełnosprawnej na wózku inwalidzkim nie wyłącza możliwości ubiegania się o dodatek mieszkaniowy, a organ prowadząc postępowanie administracyjne powinien wyjaśnić, czy niepełnosprawność skarżącego wymagająca poruszania się na wózku trwała przez cały okres, którego dotyczył wniosek i w zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń wydać odpowiednie rozstrzygnięcie.

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

Organ ponownie rozpatrując sprawę zobowiązany będzie do uwzględnienia dokonanej przez sąd oceny prawnej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.