Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2038132

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 31 marca 2016 r.
II SA/Sz 1502/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.).

Sędziowie NSA: Stefan Kłosowski, Elżbieta Makowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. H. i D. H. na postanowienie Wojewody Z. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda Z. postanowieniem z dnia 23 października 2015 r., nr (...), wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

(Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu zażalenia D.H. i A.H. na postanowienie Starosty K. z 14 sierpnia 2015 r., znak (...), o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją znak (...) z dnia 14 sierpnia 2009 r. zmieniającą decyzję z dnia 21 marca 2008 r. o pozwoleniu na przebudowę z rozbudową i nadbudową oraz zmianą użytkowania części obiektu Centrum B. działka nr (...) (obecnie (...)), w obrębie K., na część z zakwaterowaniem turystycznym i rekreacyjnym, zmienioną decyzją z dnia 13 lutego 2009 r., w części dotyczącej wskazania adresata rozstrzygnięć poprzez dopisanie B., utrzymał w mocy ww. postanowienie Starosty K.

Organ ustalił, że Starosta K. decyzją z 14 sierpnia 2009 r. zatwierdził zmianę decyzji z dnia 21 marca 2008 r. zmienioną decyzją z 13 lutego 2009 r. dla wyżej opisanej inwestycji. Dnia 22 czerwca 2015 r. D. i A.H. wystąpili do Starosty K. z wnioskiem o wznowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., postępowania i uchylenie decyzji z 13 lutego 2009 r. Swój wniosek uzasadnili zdobytą, w ostatnich dniach, wiedzą o popełnieniu przestępstwa i fałszowaniu oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazali, że przebudowywany obiekt jest współwłasnością, zatem realizacja inwestycji wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli, a oni takiej zgody nie wyrazili.

Organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, że wnioskujący dowiedzieli się o wydanym pozwoleniu na budowę z pisma organu z dnia 29 kwietnia 2015 r., a więc o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia dowiedzieli się wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku.

D. i A.H. w zażaleniu wskazali, że o przesłance (wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania dowiedzieli się 12 i 15 czerwca 2015 r., a wniosek o wznowienie złożyli w Starostwie K. 22 czerwca 2015 r., zatem wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem ustawowego (miesięcznego) terminu.

Zdaniem wnioskodawców zostało popełnione przestępstwo i sfałszowanie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Argumentami wskazującymi na powyższe jest, według wnioskodawców, brak zgody współwłaścicieli na realizację inwestycji oraz adresaci decyzji wskazani w jej sentencji.

Wojewoda pismem z dnia 8 września 2015 r. zwrócił się do skarżących o przedstawienie dokumentów potwierdzających fałszywość oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W zakreślonym terminie skarżący nie przedstawili ww. dokumentów, podnosząc jedynie w piśmie z 12 września 2015 r., że adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę jest Spółka I. oraz B. zamiast osoba fizyczna, a oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie powołuje się na zgodę wszystkich współwłaścicieli.

Wojewoda w zaskarżonej decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli, między innymi:

1)

dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,

2)

decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.

Organ, do którego wpłynęło podanie o wznowienie postępowania, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn podmiotowych i przedmiotowych żądania oraz to, czy strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Sprawdzenia takiego dokonuje się po wpłynięciu wniosku o wznowienie postępowania i w zależności od dokonanych ustaleń wznawia się postępowanie albo wydaje się postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania - art. 148 § 1 k.p.a.

Jedną z podstaw do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego wskazaną przez wnioskodawców, stanowi przepis z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., który stwierdza, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei art. 145 § 2 k.p.a. stanowi, że z podstawy określonej w § 1 pkt 1 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu - zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z 16 października 1991 r. II SA 640/91, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 66, s. 140, uzasadnienie: "Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie ani sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji". Podobnie w wyroku NSA w Warszawie z 2 czerwca 2000 r. I SA 1123/99, LEX nr 55743: "Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany; nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie". Natomiast przez termin "inny organ" rozumie się w szczególności Trybunał Stanu, sądy dyscyplinarne, a także jakikolwiek inny organ, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie (por. E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa-Zielona Góra 1994, s. 73).

Wnioskodawcy nie złożyli dowodu, w postaci orzeczenia sądu lub innego organu, że złożone przez inwestora oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało sfałszowane. Nie zaistniała zatem przesłanka wznowienia postępowania, w sprawie ww. decyzji Starosty K. Wniosek oparty o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w rozpatrywanej sprawie jest zatem przedwczesny.

Ponadto charakter inwestycji objętej kwestionowanym pozwoleniem na budowę nie wskazuje, że jej przeprowadzenie może powodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Nie jest to bowiem inwestycja, która może powodować określone negatywne oddziaływanie na środowisko, naruszenie bezpieczeństwa ludzi lub niepowetowane straty materialne, które są nieodwracalne. Realizacja inwestycji nie wpłynie również na zagrożenie interesu społecznego. Zakres robót budowlanych objętych przedmiotowym pozwoleniem na budowę nie powoduje zagrożeń wynikających z art. 145 § 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa.

Z uwagi na powyższą regulację, w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie podkreśla się, że strona, która domaga się wznowienia postępowania na podstawie przywołanego przepisu, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci prawomocnego orzeczenia sądowego lub orzeczenia innego organu, stwierdzającego fakt popełnienia przestępstwa - wyrok WSA w Kielcach sygn. akt II SA/Ke 124/15. Także w tym przypadku wnioskodawcy nie złożyli dowodu, w postaci orzeczenia sądu lub innego organu, na popełnienie w sprawie przestępstwa. Nie zaistniała zatem przesłanka do wznowienia postępowania, w sprawie decyzji Starosty K. Jak wynika z powyższego wniosek oparty o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w rozpatrywanej sprawie jest przedwczesny. Możliwość wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu występuje tylko w sytuacji wymienionej w cytowanym już powyżej art. 145 § 2 k.p.a.

Wojewoda Z. uznał, iż również dla okoliczności wynikającej z ww. art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. należy stwierdzić, że inwestycja nie powoduje zagrożeń obligujących organ do zastosowania tegoż art. 145 § 2 k.p.a. W jego ocenie, dopiero pojawienie się dowodu, jakim jest prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu, może być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wznowienie postępowania administracyjnego, przed pojawieniem się takiego dowodu lub w oparciu o twierdzenia strony, jest przedwczesne - tak jak w wyroku NSA w Warszawie z 2 czerwca 2000 r. I SA 1123/99.

Wojewoda Z. stwierdził, że organ I instancji odmówił wznowienia postępowania z uwagi na upływ miesięcznego terminu od momentu dowiedzenia się D. i A.H. o wydanej w sprawie decyzji do złożenia podania w sprawie wznowienia postępowania. Przepis art. 148 § 1 k.p.a. w kwestii terminu nie mówi o dowiedzeniu się o wydaniu decyzji, tylko precyzuje od momentu zaistnienia przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 k.p.a., w tym przypadku z pkt 1 i 2 tego artykułu, zatem organ I instancji błędnie przyjął, że wniosek został złożony po terminie. Biorąc jednakże pod uwagę, że brak jest dowodów (skarżący ich nie przedstawili) świadczących o wystąpieniu przesłanek do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz ekonomikę postępowania (art. 12 k.p.a.) organ odwoławczy utrzymał w mocy wydane postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez D.H. i A.H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem skarżących, Starostwo nie ustosunkowując się zupełnie do twierdzeń zawartych w podaniu, czy to pod względem merytorycznym, czy to pod względem formalnym, odmówiło wznowienia postępowania z uwagi na upływ miesięcznego terminu od momentu dowiedzenia się skarżących o wydanej w sprawie decyzji pozwolenia na budowę. Starostwo błędnie interpretowało k.p.a. i błędnie przyjęło, że wniosek został złożony po terminie. Również organ II instancji w swoim postanowieniu stwierdził, że Starostwo błędnie powołało się na złożenie wniosku po terminie stwierdzając, że wniosek został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu. Zajmowanie się zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji problemem terminu złożenia podanie nie miało żadnego znaczenia, ponieważ żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., i to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie z urzędu. Te błędy postępowania spowodowały, że nie została zachowana dwuinstancyjność postępowania.

Wojewoda w wydanym postanowieniu nie zaprzeczył poglądom skarżących, że umocowaniem składającego oświadczenie o posiadaniu prawa do dysponowaniu nieruchomością jest stosowna zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości jednak domagał się dowodu potwierdzającego sfałszowanie dokumentu w postaci orzeczenia sądowego.

W art. 145 § 2 i 3 k.p.a. przewidziane zostały dwa wyjątki. Pierwszy, zawarty w art. 145 § 2 k.p.a., obejmuje przypadki sfałszowania dowodów w taki sposób, że sfałszowanie to jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (wyr. NSA z dnia 22 grudnia 1999 r., I SA 841/99, wyroku z dnia z 17 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 823/10).

Jest rzeczą bezsporną, że skarżący są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości nigdy i nikomu nie wyrazili zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, co w trakcie tego postępowania kilkakrotnie oświadczali, a tym samym składający oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością, oświadczyli nieprawdę, równocześnie fałszując ten istotny dla sprawy dokument. Organ, opierając się na takich dowodach, uzyskał niezgodny z prawdą obraz rzeczywistości, określonego stanu faktycznego, zatem decyzja wydana w oparciu o takie dowody również jest dotknięta kwalifikowaną wadą.

Warunkiem wznowienia postępowania jest oparcie się na takich fałszywych dowodach, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc dowody bezpośrednio jej dotyczące, mające pierwszorzędne znaczenie.

Pogląd skarżących jest poparty wyrokiem NSA z 9 listopada 2005 r.

II OSK 179/05,który wyraźnie zawiera stwierdzenie: "Zakwestionowanie, przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, złożonego przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę (art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.)."

Przedłużające się postępowanie o wznowienie postępowania od decyzji ostatecznej wydania pozwolenia na budowę doprowadzi do niepowetowanych strat materialnych skarżących i pozostałych współwłaścicieli. Nie do przyjęcia jest stwierdzenie organu II instancji, że inwestycja objęta kwestionowanym pozwoleniem na budowę, nie wskazuje, że jej przeprowadzenie może powodować niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Ustawodawca dając możliwość skarżącym uniknięcia oczekiwania na orzeczenie sądu (art. 145 § 2) stwierdzającego fałszerstwo w przypadku kiedy fałszerstwo jest faktem oczywistym - a fakt ten został przez skarżących bezspornie wykazany, ma na celu uniknięcie niepotrzebnego przedłużenia terminu wydania postanowienia o wznowieniu postępowania lub postanowienia unieważniającego decyzję ostateczną.

Skarżący pragną również zauważyli, że organy administracji państwowej są zobligowane opierać się na zasadach zawartych w k.p.a., w szczególności na art. 6, 7, 8, 9 k.p.a.

Na koniec skarżący zarzucili organom, że w swoich uzasadnieniach nie odniosły się merytorycznie do podnoszonych kwestii wydania pozwolenia na budowę na Spółkę I. zamiast na wspólników oraz, że w zaskarżonym pozwoleniu na budowę jest zaznaczone, iż pozwolenie dotyczy działki (...) kiedy to od 2006 r., istniały tylko działki (...).

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 listopada 2011 r. Sygn. akt. II OSK 1658/10 oddalił skargę kasacyjną I. D.K. i D.K. z B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. sygn. Akt. VII SA/Wa 204/10 w sprawie ze skargi D.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia 13 lutego 2009 r.

Na podstawie tego wyroku NSA, Z. i Urząd Wojewódzki wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji i wysłał zawiadomienie tylko do części współwłaścicieli, nie wysłał do skarżących. Skarżących w pozwoleniach na budowę nie uznano za stronę, choć obecnie w momencie złożenia przedmiotowego zaskarżenia siedmiu wniosków o wznowienie postępowania są uznawani stroną w sprawie.

Skarżący opisali działania współwłaścicieli obiektu związane z wydanymi decyzjami i stwierdzili, że przy podejmowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę to Starostwo jest zobowiązane wnikliwie zbadać wszystkie fakty i po dokładnym zbadaniu wydać lub odmówić wydania stosownej decyzji o pozwoleniu na budowę. W tej sytuacji skarżący stwierdzili, że decyzja o pozwoleniu na budowę powinna być wznowiona lub unieważniona.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

W myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna.

Należy przy tym podkreślić, że samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania. O wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe, bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Organ po otrzymaniu podania jest zatem zobligowany do ustalenia, czy wniesione ono zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych. Oprócz ustalenia, czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania, organ administracji ma obowiązek badać również kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu do złożenia podania. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.; por. wyrok NSA z dnia 1 września 2000 r. sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179; B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, 2014 r., s. 608-609).

Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 3 k.p.a. może zatem nastąpić z trzech następujących przyczyn:

1)

podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną;

2)

podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu;

3)

w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a.

Organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, a brak ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest naruszeniem, które może mieć wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA sygn. akt II OSK 2043/12, II OSK 2721/13).

Zgodnie zart. 148 § 1 k.p.a., strona może skutecznie złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia.

Skarżący swój wniosek z dnia 22 czerwca 2015 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 14 sierpnia 2009 r. zmieniającą decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia 21 marca 2008 r. zmienioną decyzją z 13 lutego 2009 r., uzasadnili zdobytą, w ostatnich dniach, wiedzą o popełnieniu przestępstwa i fałszowaniu oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto wskazali, że przebudowywany obiekt jest współwłasnością, zatem realizacja inwestycji wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji doprecyzowali, że "otrzymali sygnały, że do oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością należy mieć zgodę wszystkich współwłaścicieli, jednak inni współwłaściciele i Starostwo miały odmienne zdanie, które niejednokrotnie wypowiadały się w swoich pismach.(...) Ta odmienność poglądów zmusiła wnioskodawców do zasięgnięcia opinii prawników specjalizujących się w tej dziedzinie. Wyczerpująca opinia prawników, którą wnioskodawcy otrzymali 12 i 15 czerwca 2015 r. dała pełną wiedzę na ten temat i pełną podstawę do uznania, że oświadczenia złożone przez szereg osób są fałszywe i dają podstawę do złożenia podania o wznowienie postępowania. W tym momencie wnioskodawcy zachowali miesięczny termin do złożenia podania".

W ocenie sądu, nie można stwierdzić, że organ I instancji bezpodstawnie uznał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie został zachowany, choć bezsprzecznie uzasadnienie postanowienia w tym zakresie pozostawia wiele do życzenia. Analiza akt sprawy pozwala bowiem stwierdzić, że skarżący o okolicznościach, które jak twierdzą stanowią podstawę do wznowienia postępowania, dowiedzieli się znacznie wcześniej aniżeli na jeden miesiąc przed złożeniem podania o wznowienie postępowania, które wpłynęło do organu w dniu 22 czerwca 2015 r. Skarżący powołują się bowiem na zdarzenia, które miały miejsce począwszy od 2009 r., tj. podejmowane przez różnych współwłaścicieli próby dotyczące zakwestionowania wydanych decyzji związanych z inwestycją na działkach będących współwłasnością również skarżących (również z uwagi na wady złożonych oświadczeń). Sami skarżący występowali także wcześniej do organu I instancji z zapytaniem dotyczącym składanych oświadczeń o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a odpowiedź organu z dnia 29 kwietnia 2015 r. została im doręczona dnia 7 maja 2015 r. Dodać należy, że w przypadku terminu z art. 148 § 1 k.p.a. świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 stycznia 2002 r., V SA 1460/01) pozostaje bez znaczenia dla ustalenia daty dowiedzenia się przez stronę o podstawach wznowienia. Tak więc uzyskanie opinii prawnej lub sporządzenie przez prawników wniosku o wznowienie postępowania nie może być uznane za datę dowiedzenia się przez skarżących o podstawach wznowienia.

Sąd nie podziela prezentowanego przez część orzecznictwa i przez skarżących stanowiska, że niezachowanie terminu nie przesądza o odmowie wznowienia, bowiem jeżeli istnieją przyczyny wznowienia organ winien postępowanie wznowić. Wznowienie postępowania administracyjnego z urzędu to prawo organu, z którego on jedynie może skorzystać. Mając na uwadze powyższe sąd nie podziela także stanowiska organu odwoławczego w zakresie zachowania ww. terminu.

Przesłanki wznowienia postępowania określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny (art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a.).

Pierwszą przesłanką wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.) jest istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Drugą przyczyną wznowienia (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest istnienie związku przyczynowego między wydaniem decyzji a popełnionym przestępstwem, np. użyciem przemocy, groźbą karalną czy udzieleniem korzyści majątkowej. Sformułowanie to odnosi się do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej. Norma ta nie ma zatem zastosowania, gdy wynikiem przestępstwa były okoliczności faktyczne sprawy (por. wyrok NSA z 16 listopada 2012 r., I FSK 1930/11).

Rację ma Wojewoda, że co do zasady sfałszowanie dowodu bądź popełnienie przestępstwa musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Skarżący do wniosku orzeczenia takiego nie załączyli.

Od tego warunku Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza dwa wyjątki. Pierwszy z nich wymieniony jest w art. 145 § 2 i dotyczy możliwości wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub przestępstwa, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Wbrew zarzutom skargi, fakt złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez przedstawicieli Wspólnoty Lokalowej B. w K. nie stanowi oczywistego fałszerstwa dokumentu. Brak jest także oczywistości popełnienia przestępstwa w wyniku wydania decyzji. Wznowienie postępowania nie jest także niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. W tym przypadku należy odróżnić szkodę dla interesu społecznego od szkody dla wnioskodawcy, czy też innych współwłaścicieli nieruchomości. O ile szkoda dla współwłaścicieli może wystąpić, o tyle na tym etapie postępowania brak jest możliwości powstania poważnej szkody dla interesu społecznego, co zostało wykazane w zaskarżonym postanowieniu.

Drugi wyjątek określony jest w art. 145 § 3 i dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Może tu wchodzić w grę immunitet, amnestia, przedawnienie ścigania czy karania albo abolicja. Żadna z takich sytuacji nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

Skoro nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 145 § 2 i 3 k.p.a., do wniosku o wznowienie postępowania, na podstawie przesłanek wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., winny być dołączone prawomocne orzeczenia sądu lub innego organu wskazujące na popełnienie fałszerstwa dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz popełnienie przestępstwa w wyniku którego wydana została decyzja. Niezałączenie takich orzeczeń skutkuje odmową wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że stwierdzone uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.