II SA/Sz 1326/18, Stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego jako warunek sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2664496

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2019 r. II SA/Sz 1326/18 Stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego jako warunek sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.).

Sędziowie: NSA Stefan Kłosowski, WSA Patrycja Joanna Suwaj.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

D. K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności wydanej w dniu (...) r. przez Wójta G. S. decyzji nr (...) ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 12 elektrowni wiatrowych typu (...) o mocy 2 MW każda w m. J. i J. gm. D.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia (...) r.

W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium wskazało, że zakończenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, w którym stwierdzono brak przesłanek do stwierdzenia jej nieważności oznacza, że sprawa eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego została w sposób definitywny merytorycznie rozpoznana. Powoduje to, że zachodzi domniemanie, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Nieuwzględnienie tej okoliczności prowadziłoby do rażącego naruszenia przyjętej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Funkcję gwarancyjną względem wskazanej wyżej zasady ogólnej pełni art. 156 § pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Kolegium wskazało dalej, że w dniu (...) r., po rozpatrzeniu sprawy o stwierdzenie nieważności wydanej w dniu (...) r. przez Wójta G. S. decyzji nr (...), orzekło stwierdzić brak przesłanek do stwierdzenia jej nieważności. Decyzję tę doręczono Stowarzyszeniu na rzecz Mieszkańców Gminy D., inwestorowi, Wójtom Gmin D. i S. Pozostałe strony - w tym także D. K. - o wydaniu ww. decyzji i sposobie zapoznania się z jej treścią zawiadomiono w drodze obwieszczenia. Obwieszczenie to przekazano do Wójtów Gmin S. i D. z prośbą o umieszczenie na tablicach ogłoszeń urzędów gmin i na tablicy ogłoszeń właściwych sołectw.

Sprawa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej rozpoznawana i rozstrzygana jest w trybie postępowania nadzwyczajnego, przy czym fragmentaryczna regulacja tego trybu postępowania powoduje, że w zakresie nieuregulowanym postanowieniami art. 156-159 k.p.a. mają do niego zastosowanie przepisy regulujące postępowanie zwykłe. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności winno zakończyć się decyzją. Może to być decyzja stwierdzająca nieważność, odmawiająca stwierdzenia nieważności albo stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, czy decyzja o umorzeniu postępowania. Wszystkie one mogą zapaść dopiero w toczącym się już postępowaniu nieważnościowym. Decyzja podjęta w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przesądza o bycie prawnym decyzji podjętej w postępowaniu zwykłym lub nadzwyczajnym, a więc o obowiązywaniu jej w obrocie prawnym.

Kolegium podkreśliło, że w trybie postępowania nieważnościowego zastosowanie ma zatem również art. 105 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, to organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie - istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kolegium nr (...) z dnia (...) r. w sprawie decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) r. Niekwestionowane w sprawie jest, iż Kolegium zbadało sprawę także w kontekście wystąpienia wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zwłaszcza w zakresie ewentualnego rażącego naruszenia prawa.

Kluczową zatem, w ocenie organu II instancji, w analizowanej sprawie pozostaje kwestia, czy sprawa wywołana wnioskiem D. K. z dnia (...) r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) r. jest tożsama z wcześniejszą sprawą wszczętą na wniosek Stowarzyszenia.

Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie występują oba wskazane wyżej elementy podmiotowe i przedmiotowe, świadczące o tożsamości sprawy.

Nie budzi bowiem wątpliwości, w ocenie Kolegium, iż w sprawach wywołanych wnioskiem Stowarzyszenia występowały te same strony, których krąg wyznaczony został w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w dniu (...) r. Analiza załączników graficznych obrazujących posadowienie elektrowni wiatrowych względem działek D. K., potwierdza, iż jest on stroną w postępowaniach.

Z uwagi na liczbę stron przekraczającą ilość 20 osób, organ zastosował tryb przewidziany w przepisie art. 49 k.p.a. i zawiadamiał strony o podejmowanych w sprawie czynnościach, uzgodnieniach i wydanych rozstrzygnięciach. Nadto, w sprawie orzekał ten sam organ administracji, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.

Wobec zatem ustalenia, iż wskazane w złożonym w dniu 18 kwietnia 2018 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji okoliczności faktyczne i podstawy prawne, jak też przedstawiona w nim argumentacja, są tożsame z żądaniami przedstawionymi we wniosku Stowarzyszenia z dnia (...) r. i w istocie dotyczą decyzji Wójta Gminy S., wobec której toczyło się i zakończone zostało ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. postępowanie w sprawie (decyzja z dnia (...). nr (...)) - to wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania.

Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. D. K. złożył skargę na ww. decyzję Kolegium z dnia (...) r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zdaniem skarżącego, Wójt Gminy S. nie wywiązał się z obowiązku podania do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia i opublikowania w prasie decyzji z dnia (...) r. Skarżący wskazał ponadto, że w przypadku jego wniosku "mamy do czynienia z inną sytuacją prawną i formalną" oraz zarzucił naruszenie ww. decyzją przepisów ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że Kolegium błędnie przyjęło, że złożony przez skarżącego wniosek jest tożsamy z wnioskiem, który był podstawą wydania decyzji z dnia (...) r. W swoim wniosku skarżący wskazał odmienne okoliczności uzasadniające wadliwość decyzji, w szczególności odnoszące się do jego osoby, co w rezultacie spowodowało, że wniosek ten powinien być potraktowany przez organ jako nowy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga D. K. nie podlega uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. o umorzeniu jako bezprzedmiotowe postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) r. nr (...) ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 12 elektrowni wiatrowych typu (...) o mocy 2 MW każda w m. J. i J. gm. D. Rozstrzygnięcie to ma charakter procesowy, co oznacza, że w sprawie tej nie doszło do merytorycznej oceny złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wójta Gminy S. z uwagi na to, że okoliczności faktyczne i podstawy prawne wskazane we wniosku skarżącego są tożsame z tymi przedstawionymi we wniosku Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D. z dnia (...) r. dotyczącego również ww. decyzji, a którym zainicjowane zostało postępowanie zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) r. nr (...). W ocenie Kolegium, wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania.

W ocenie Sądu, przedstawione wyżej stanowisko jest częściowe zasadne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że istotnie mamy tu do czynienia z tożsamością spraw, bowiem zarówno sprawa z wniosku skarżącego, jak i z wniosku Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D., dotyczy tego samego, tj. stwierdzenia nieważności decyzji Wójta G. S. z dnia (...) r. nr (...), przy czym w obu ww. wnioskach podniesiono ten sam zarzut sprowadzający się do zakwestionowania prawidłowości podania do publicznej wiadomości w formie obwieszczenia i opublikowania w prasie decyzji z dnia (...) r. Ponadto, zarówno skarżący jak i ww. Stowarzyszenie wskazali jako podstawę prawną złożonego przez siebie wniosku te same przepisy, tj. art. 156 § 1 ust. 1, 2, 5, 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 79 ust. 1, art. 4, art. 5 oraz art. 30 w związku z art. 33, art. 39 i art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, brak było zatem podstaw prawnych nie tylko do merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ale w ogóle - do wszczęcia postępowania, bowiem żądanie wniesiono w sprawie, w której toczyło się postępowanie przed Kolegium z wniosku innej strony, tj. Stowarzyszenia na rzecz Mieszkańców Gminy D. Tym samym uznać należy, że w tym zakresie organ uchybił przepisowi art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta będzie istniała wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, gdy dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a do tego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W rozpatrywanej sprawie, jak już wyżej wskazano, opisana tożsamość wystąpiła, w związku z tym organ zobowiązany był rozpoznać obie sprawy łącznie i wydać jedną decyzję, czego jednak nie uczynił.

W ocenie Sądu, wyżej wskazane naruszenie nie miało jednak wpływu na wynik rozpatrywanej sprawy, bowiem bezpośrednią przyczyną jak i rezultatem wydania zarówno decyzji o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania administracyjnego, jak i postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jest niemożność rozpoznania sprawy co do istoty.

Jednocześnie, podkreślenia wymaga, że niniejsze postępowanie, dotyczące legalności decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, nie może służyć weryfikacji, względnie zmianie, rozstrzygnięć zapadłych w innych postępowaniach, w tym decyzji Wójta Gminy S. z dnia (...) r. nr (...)

Wobec tego, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja zapadła z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, czy z naruszeniem norm prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.