Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2231227

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 24 lutego 2017 r.
II SA/Sz 123/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Mysiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. i M. W. na decyzję Rektora Uniwersytetu S. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia naboru na studia doktoranckie postanawia:

I.

odrzucić skargę B. W. i M. W.,

II.

zwrócić skarżącym uiszczony wpis od skargi w kwocie po (...) złotych.

Uzasadnienie faktyczne

B.W. i M.W. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ze skargą na decyzję Rektora Uniwersytetu S. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie zawieszenia naboru na studia doktoranckie na Wydziale (...) w roku akademickim 2016/17. Według skarżących, ww. decyzja jest innym, niż decyzje i postanowienia, aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zatem w oparciu o art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, znajduje się w obszarze kognicji sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu (...) wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej, ewentualnie wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej.

Skarżący uiścili wpis od skargi w kwocie po 200 zł (dowód: potwierdzenie dokonania przelewu, k. 32-33 akt sądowych).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Na wstępnym etapie rozpoznania skargi Sąd zobligowany jest zbadać czy poddany zaskarżeniu akt podlega kontroli sądowoadministracyjnej.

Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1)

decyzje administracyjne;

2)

postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3)

postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;

4)

inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

5)

akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6)

akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7)

akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8)

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9)

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).

W ocenie Sądu, poddana zaskarżeniu decyzja Rektora Uniwersytetu (...) z dnia (...), wyrażająca zgodę na wnioskowane przez Dziekana Wydziału (...) zawieszenie naboru na studia doktoranckie w roku akademickim 2016/2017 na ww. Wydziale, nie zalicza się do prawnych form działania organów administracji publicznej, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W szczególności przedmiotowe pismo nie jest decyzją, czyli władczym, jednostronny przejawem woli organu administracji publicznej, rozstrzygającym sprawę administracyjną w stosunku konkretnie oznaczonego adresata, na podstawie powszechnie obowiązującego przepisu prawa. Zaskarżony akt nie jest też postanowieniem wydany w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym lub postanowieniem wydanym postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W ocenie Sądu, wbrew wywodom skargi, kwestionowane pismo organu nie jest również innym, niż określonym w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W ślad za poglądami judykatury, powtórzyć należy, że zalicza się do nich te akty lub czynności, które:

a)

mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 - 3 p.p.s.a.;

b)

są podejmowane w sprawach indywidualnych;

c)

mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana kontroli sądów administracyjnych;

d)

dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku), wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub czynność (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/2013, opubl. w ONSAiWSA 2014/1/2, OSP 2014/5/53, LEX nr 1356405, Prok.i Pr.-wkł. 2014/11-12/48).

Omówione wyżej kryteria wskazał w swym uzasadnieniu także skład siedmiu sędziów NSA w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 (opubl. w ONSAiWSA 2008/2/21, OSP 2008/5/51, OSP 2008/7-8/89, Prok.i Pr.-wkł. 2008/7-8/65, POP 2008/3/45), podnosząc, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, których akt (czynność) dotyczy, określone są w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. W takich wypadkach do konkretyzacji prawnego stosunku administracyjnego, mogą pojawić się akty lub czynności organów administracji publicznej, których przedmiotem jest przyznanie (odmowa przyznania), stwierdzenie (odmowa stwierdzenia), albo uznanie (odmowa uznania), określonego uprawnienia lub obowiązku, wynikających z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.

Według Sądu, ze stanowiska organu uczelni w kwestii dotyczącej realizacji zadań w zakresie kształcenia i wychowania studentów i doktorantów, nie sposób odczytać tego rodzaju działania w sprawie indywidualnej skarżących, wymagającej wydania aktu lub czynności (w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), którego przedmiotem jest przyznanie, stwierdzenie albo uznanie, czy też odmowa w ww. zakresie, określonego uprawnienia lub obowiązku adresowanego bezpośrednio do konkretnego podmiotu na zewnątrz administracji, z mocy powszechnie obowiązującego przepisu prawa.

Rozważając kwestię dopuszczalności skargi na akty administracyjne organów szkoły wyższej, należy mieć na względzie, że uczelnia jest zakładem administracyjnym, który nie podlega władzy hierarchicznej administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu w tym przypadku ze studentami, jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Podmiot, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego, w tym przypadku studenta, wiążą również przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym ustawodawca dając możliwość uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni, nie zdecydował się poddać kontroli sądów administracyjnych wszystkich decyzji podejmowanych przez organy uczelni. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym. I tak, w drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: przyjęcia na studia (art. 169 ust. 10 i 11), stypendiów (np. socjalnych, art. 175 ust. 3), skreślenia z listy studentów (art. 190), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego

(patrz: postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12, opubl. w Lex nr 1282161).

Od powyżej wymienionych odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące postawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. W ocenie Sądu, tego rodzaju aktem opartym na wewnętrznym źródle prawa jest objęta przedmiotem skargi decyzja Rektora Uniwersytetu (...) z dnia (...), wydana w oparciu o § 10 ust. 9 warunków i trybu rekrutacji na pierwszy rok studiów doktoranckich w roku akademickim 2016/2017 w Uniwersytecie (...), stosownie do uchwały Senatu Uniwersytetu (...) Nr (...) z dnia (...). Stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji przepis, nie należy do przepisów o charakterze powszechnie obowiązującym.

Na podstawie tego przepisu organ nie przesądza ostatecznie o przyznaniu, zmianie, pozbawieniu statusu konkretnego studenta w indywidualnie oznaczonej sprawie. Przedmiotowa decyzja jest jednostronnym aktem wewnętrznym organu uczelni, wydanym w kwestii ogólnej, dotyczącej realizowania zadań uczelni wyższej, skierowanym do podmiotu będącego w zależności organizacyjnej z organem uczelni. Zapadłe w kwestionowanej decyzji rozstrzygnięcie nie było aktem autorytatywnie konkretyzującym administracyjnoprawny stosunek materialny, wywołującym bezpośrednie skutki dla sfery praw lub obowiązków skarżących, ubiegających się o uzyskanie statutu doktoranta. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają jedynie akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które przesądzają o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, a więc zmieniające jego status prawny, ponieważ są podejmowanie w drodze decyzji administracyjnej (por. cyt. wyżej postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12). Brak poddania wszystkich decyzji organów uczelni dotyczących indywidualnych spraw studentów i doktorantów, wynika z przyznania szkołom wyższym autonomii. Jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, zaskarżeniu mogą podlegać w tej kwestii akty indywidualne - decyzje podejmowane przez komisje rekrutacyjne na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Reasumując, skoro kontroli sądowej nie może podlegać zaskarżonych akt wewnętrzy organu uczelni wyższej, skarga wniesiona przez B.W. i M.W. okazała się niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niedopuszczalną skargę odrzucił, o czym orzekł, jak w pkt I postanowienia.

O zwrocie poniesionego przez skarżących wpisu sądowego w kwocie po 200 zł, Sąd orzekł, jak w pkt II postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.