Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1474236

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 27 marca 2014 r.
II SA/Sz 1194/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.).

Sędziowie WSA: Maria Mysiak, Arkadiusz Windak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka

I.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia (...) r. Nr (...),

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Uzasadnienie faktyczne

Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, decyzją z dnia (...), odmówił J. R. przyznania świadczenia w postaci jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 2 pkt 4 i 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych z 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769).

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania przedmiotowej zapomogi było niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanki określonej w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną od tygodnia ciąży. J.R.wniosła odwołanie, w którym wskazała rodzaj choroby, który wykryto u niej w (...) z powodu której jest pod stałą opieką lekarską, a której objawy w powiązaniu z informacją lekarską, że nigdy nie będzie miała dzieci sprawiły, że nie zorientowała się przez początkowych tygodni, że jest w ciąży. Do odwołania strona dołączyła kopię karty leczenia szpitalnego z (...).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w związku z art. 15b ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji przytoczył treść przepisów art. 2 pkt 4 oraz art. 15b ust. 1 oraz powołał się na rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia lekarskiego lub usytuowanego przez położną, potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234).

Na podstawie tych przepisów Kolegium wywiodło, że prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka uzależnione jest od pozostawania przez kobietę w ciąży pod opieką medyczną nie później niż od tygodnia ciąży do dnia porodu, co jednocześnie musi zostać potwierdzone stosownym zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną.

Tymczasem Kolegium ustaliło, że wnioskodawczyni przedstawiła zaświadczenie lekarskie z dnia (...) potwierdzające pozostawanie przez nią pod opieką medyczną od tygodnia ciąży do porodu i udzielenie świadczeń zdrowotnych w pierwszym trymestrze ciąży - od dnia (...) oraz zaświadczenie lekarskie z dnia (...) potwierdzające pozostawanie strony pod opieką medyczną od tygodnia ciąży do porodu i udzielenie świadczeń zdrowotnych w pierwszym trymestrze ciąży - w dniach (...), w drugim trymestrze ciąży - w dniach (...), co organ uznał za równoznaczne z niespełnieniem ustawowej przesłanki do przyznania stronie przedmiotowej zapomogi, wymienionej w art. 15b ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie Kolegium wskazane wyżej przepisy mają charakter bezwzględnienie obowiązujący, a decyzja wydana na ich podstawie - decyzji tzw. Związanych.

Ani zatem organ I instancji, ani też Kolegium, nie mają możliwości przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, gdy zgodnie z nimi świadczenie to nie przysługuje i przy orzekaniu nie mogą brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności istniejących w sprawie, nie działając bowiem tutaj w ramach uznania administracyjnego.

J. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją i uważając, że została potraktowana "zgodnie ze schematem", a sprawa nie została wnikliwie przeanalizowana. Skarżąca podobnie jak uczyniła to wcześniej w odwołaniu, opisała w skardze przyczyny medyczne, z powodu których nie zauważyła u siebie przez okres tygodni, żadnych nietypowych dolegliwości i objawów charakterystycznych dla ciąży. Z powodu choroby oraz przyjmowanych leków nie była świadoma tego, że jest w ciąży, natomiast od dnia potwierdzenia przez ginekologa, że jest w ciąży znajdowała się pod stałą opieką lekarzy, a w trosce o zdrowie swoje i dziecka była również niejednokrotnie hospitalizowana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosła o jej oddalenie, i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 15b ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) stanowiący, że: Z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości (...) na jedno dziecko (ust. 1), Zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od tygodnia ciąży do porodu (ust. 5).

W ocenie Sądu, mimo że co do zasady rację ma organ odwoławczy, że omawiany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący, to jednak, mając na uwadze wskazane niżej ratio legis, a także zasady wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej nie można w procesie wykładni ww. przepisów poprzestać na literalnym ich brzmieniu. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 5 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 580/13 (Lex nr 1365876), powyższe uregulowanie co prawda wprowadza ścisłą cezurę czasową poddania się kobiety w ciąży opiece medycznej, jednakże dokonując wykładni tych przepisów nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie, przejawiającej się w poddaniu ich systematycznej kontroli medycznej w całym okresie ciąży. Istotne będą zatem dla sprawy ustalenia organu zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawanie w tym okresie pod opieką lekarską) jak również dołożenie przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli, wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 terminu poddania się opiece medycznej. Przyczyn niezależnych od woli kobiety należy upatrywać w szczególności w braku możliwości rozeznania przez kobietę w ciąży w ciągu pierwszych tygodni z uwagi na uwarunkowania zdrowotne i fizjologiczne. Nie bez znaczenia pozostaje zasada równości wyrażona w art. 32 Konstytucji. Odwołanie się bowiem jedynie do literalnej wykładni przepisu art. 15b ust. 5 może w istocie doprowadzić do zróżnicowania sytuacji prawej kobiety w ciąży ze względu na stan zdrowia. Kobiety nie cierpiące na jakikolwiek dolegliwości uniemożliwiające spostrzeżenie w sposób naturalny, że są w ciąży byłyby faworyzowane w stosunku do tych kobiet - również w ciąży - które z uwagi na określone okoliczności związane z ich stanem zdrowia nie mogłyby w taki sam sposób rozeznać tego, że są w ciąży. W ten sposób nie mogłyby być beneficjentami pomocy dla rodzin przewidzianej przez ustawodawcę.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż skarżąca wskazała w odwołaniu, a następnie w skardze medyczne powody nierozpoznania u siebie ciąży i na tę okoliczność przedłożyła kopie wypisu ze szpitala z (...), kiedy to - jak twierdzi - rozpoznano u niej chorobę.

W świetle tej okoliczności, a także wobec zamieszczanej na zaświadczeniu położnej znajdującym się w aktach administracyjnych adnotacji: "Ciężarna skierowana do tut. Poradni Przyklinicznej w tygod. Ze względu zdrowotnych (...)" nie można a priori zdyskwalifikować twierdzeń skarżącej co do przyczyny zgłoszenia się przez nią do ginekologa dopiero w tyg. ciąży.

Mając na uwadze stan faktyczny wynikający z twierdzeń skarżącej oraz zgromadzonego materiału dowodowego, a zwłaszcza zaświadczenia lekarza ginekologa oraz zaświadczenia położonej oraz przebieg dokonania wykładni prokonstytucyjnej stwierdzić trzeba, że organy orzekające w sprawie powinny wszechstronnie wyjaśnić okoliczności i przyczynę zgłoszenia się skarżącej do lekarza ginekologa dopiero w tygodniu ciąży. W tym celu powinny zasięgnąć informacji zarówno u lekarza ginekologa, który skierował skarżącą do Przychodni Przyklinicznej PAM (obecnie ZU M) co do przyczyn skierowania do tej Poradni oraz co do wpływu rozpoznanej u niej choroby na możliwość rozpoznania przez nią samą, że jest w ciąży. Dopiero bowiem w oparciu o uzyskane informacje oraz dokumenty możliwa będzie ocena czy zgłoszenie się przez skarżącą do lekarza ginekologa dopiero w tygodniu ciąży było przejawem zaistnienia okoliczności utrudniających lub uniemożliwiających jej w sposób naturalny rozpoznanie w terminie określonym w art. 15 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że jest w ciąży czy takie okoliczności nie wystąpiły.

Brak ustaleń w wyżej wskazanym kierunku świadczy o braku wszechstronnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a przez organ odwoławczy także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., skoro nie dostrzegł potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego mimo twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu.

Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowanie przed sądami administracyjnymi orzec jak w pkt I sentencji, zaś w pkt II na podstawie art. 152 tej samej ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.