II SA/Sz 1076/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2624500

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2018 r. II SA/Sz 1076/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Kłosowski.

Sędziowie WSA: Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Marzena Iwankiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., (...), wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 z późn. zm.), zwanej dalej: "ustawą o działaczach...", Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., po rozpatrzeniu wniosku S. P., odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 29 września 2017 r. zainteresowany złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, na podstawie ww. ustawy. Do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (dalej w skrócie "Prezes IPN") z dnia (...) r. Wnioskodawca podnosił, że doznał represji, które polegały na: utracie i braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej; przesłuchaniach, szykanach psychicznych, straszeniu przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa oraz doznaniu strat zdrowotnych, moralnych i finansowych. W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca do dnia (...) r., pełnił obowiązki dyrektora Państwowego Gospodarstwa Rolnego w K., po czym został odwołany przez Wojewodę (...) z ww. stanowiska, co było równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę od dnia (...) r. Okoliczności podniesione przez stronę potwierdził w swoim oświadczeniu B. M.

Jak wskazał organ, wysłał do strony pismo powiadamiające o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując przesłanki, jakie powinny zostać spełnione do wydania decyzji pozytywnej.

Według organu, z przedłożonych przez wnioskodawcę oświadczeń oraz dokumentów nie wynikało, że został on zwolniony z pracy z powodu czynnego udziału w wystąpieniu wolnościowym. Nie ulega wątpliwości, że po wprowadzeniu stanu wojennego stronie zostały wypowiedziane warunki pracy i płacy z uwagi na jej przynależność do (...)". Organ wyjaśnił, że nie neguje wskazanej okoliczności, a jedynie pragnął wskazać, iż represja jakiej doznała strona nie została uwzględniona w katalogu z art. 3 ustawy o działaczach.... Samo odwołanie ze stanowiska dyrektora PGR w K., nie stanowi represji w rozumieniu przepisów ustawy. Okoliczność ta mogłaby stanowić represję w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działaczach..., gdyby rozwiązanie umowy o pracę pozostawało w związku przyczynowo - skutkowym z wystąpieniem wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Organ stwierdził, że z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika natomiast, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy była przynależność strony do (...)".

Organ argumentował, że ustawowe pojęcie prowadzenia "działalności na rzecz niepodległości, suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka" powinno nadawać się znaczenie odmienne, niż "braniu udziału w wystąpieniu wolnościowym". Ostatnie ze wskazanych pojęć, oznacza przede wszystkim udział w zjawisku o charakterze pewnego zdarzenia, które przybrało formę demonstracji, strajku, manifestacji. Co istotne - jest to zdarzenie skonkretyzowane, które możemy umiejscowić w określonym miejscu i czasie. Zdaniem organu, przedstawione przez zainteresowanego oświadczenia oraz dokumenty nie potwierdzają spełnienia przesłanek opisanych w art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy o działaczach....

S. P. zakwestionował ww. decyzję składając do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Za całkowicie nieuprawniony, wnioskodawca uważa wniosek organu, że zwolnienie strony z pracy, w dniu (...) r., nie pozostaje w związku przyczynowym z udziałem w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wyjaśnił, że odmówił likwidacji biura (...)" oraz usunięcia krzyża z pomieszczeń byłego PGR-u, za co została rozwiązana z nim umowa o pracę. Wymagało ustalenia, czy te działania wnioskodawcy należy zakwalifikować jako "wystąpienie wolnościowe", w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach.... W ocenie strony, "wystąpienie wolnościowe" może oznaczać każdy stan faktyczny, nawet jednorazowy, który ma charakter wystąpienia wolnościowego. Podniósł, że sytuacja, która miała charakter jednostkowy, została przedstawiona załodze i członkom (...)" (którego wnioskodawca też był członkiem). Wnioskodawca uzyskał wówczas od załogi ogromny aplauz i wsparł duchowo całą załogę oraz członków związku zawodowego. Dodał, że członków związku zawodowego było ok. 800 i wszyscy znali przyczyny usunięcia wnioskodawcy ze stanowiska dyrektora. Był to publiczny protest przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego, zawieszenia działalności związku zawodowego i wolności religijnej. Zdaniem strony, poza sporem winno zatem być, że takie zachowanie nie mogło być potraktowane łagodnie przez ówczesne władze wojskowe, a skoro wnioskodawca sprzeciwił się łamaniu suwerenności Polski, braku respektowania praw politycznych (bezprawne zawieszenie działalności związku zawodowego), wolności obywatelskich (usunięcia krzyża z przestrzeni publicznej), to oczywistym jest, że spotkały go reperkusje (zwolnienie z pracy, szykany SB), które leżą w związku z przyczynowym z jego zachowaniem.

Uważając, że być może wnioskodawca nie określił zbyt precyzyjnie swojego udziału w wystąpieniu wolnościowym, wniósł on o przesłuchanie w charakterze świadka B. M. oraz samego wnioskodawcy w charakterze strony na okoliczność, czy jego stanowczy protest przeciwko likwidacji biura (...)" oraz usunięciu krzyża z pomieszczeń byłego PGR-u, miało wpływ na zachowanie załogi, poprzez powiadomienie o tym całej załogi (ok. 1.100 osób) i jakie skutki wywołał protest wnioskodawcy.

Decyzją z dnia (...) r., nr (...), organ na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 oraz art. 3 ustawy o działaczach..., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy S. P., utrzymał w mocy ww. decyzję własną z dnia (...) r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wraz z wnioskiem o potwierdzenie statusu, strona przesłała do organu decyzję Prezesa IPN z dnia (...) r. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne co do przyznania przedmiotowego statusu, jednakże nie potwierdza, że strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 ustawy o działaczach....

Organ zauważył, iż wnioskodawca wskazał, że z dniem (...) r. został odwołany przez Wojewodę (...) ze stanowiska dyrektora PGR (...), co było równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę od dnia (...) r. Na wnioskowane okoliczności, wnioskodawca przedłożył Biuletyn Informacyjny wydawany przez KW PZPR w T., gdzie jest wymieniony jako odwołany ze stanowiska dyrektora PGR w (...), za przekroczenie uprawnień i niegospodarność. Wnioskodawca przedłożył również oświadczenie świadka B. M., w którym wskazano, m.in. że "Dyrektor P. zawsze wspierał (...) dla dobra całej załogi i sam należał do (...)". Świadek podał, że niewyrażenie zgody przez dyrektora na natychmiastową likwidację biura "(...)" i usunięcie krzyża, mogło być przyczyną natychmiastowego zwolnienia z pracy.

Organ zwrócił się o zaopiniowanie wniosku strony przez Wojewódzką Radę Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych przy Wojewodzie K.-P. Organ opiniodawczy przesłał uchwałę nr (...) wraz z uzasadnieniem, opiniując negatywnie wniosek strony, z powodu braku dowodów oraz przekonujących przesłanek, które uzasadniałyby, że przedmiotowe zwolnienie wnioskodawcy z pracy miało charakter polityczny.

Strona przesłała do organu dodatkowe oświadczenie świadka R. K. Świadek ten wskazał m.in., że "p. P. był bardzo przyzwoitym człowiekiem, gdy powstała 'Solidarność' przydzielił pomieszczenie na biuro związku, co nie spodobało się ówczesnym władzom". Potwierdził zwolnienie wnioskodawcy w dniu (...) r., wyrzucenie ze służbowego mieszkania wraz z zakazem wstępu do biura.

Organ uznał, że okoliczności powoływane przez stronę nie spełniają wymagań z przepisów ustawy o działaczach.... Strona co prawda wskazała, iż była zwolniona z pracy, jednak w sprawie brak dostatecznych dowodów wskazujących, że to zwolnienie miało związek z odmową likwidacji biura "(...) i". Ponadto powołany przez stronę świadek B. M. wskazał, że odmowa natychmiastowej likwidacji biura "(...)" i usunięcia krzyża, mogła być jedynie pośrednią przyczyną odwołania wnioskodawcy ze stanowiska. W aktach sprawy brak jest również jakichkolwiek dowodów potwierdzających prowadzenie przez stronę działalności opozycyjnej w okresie stanu wojennego, lub w okresie późniejszym.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby wnioskodawca doznał represji określonych w art. 3, bądź też prowadził działalność określoną w art. 2 ustawy o działaczach.... Wobec powyższego, organ nie znalazł podstaw do przyznania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

S. P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na ww. decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...) r. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji ją poprzedzającej z dnia (...). i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił:

- brak rozważenia wszystkich okoliczności występujących w sprawie, a w szczególności dotyczących odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora PGR

w (...) z dniem (...) r.

- brak rozważenia twierdzeń skarżącego w świetle doświadczenia historycznego i panujących w (...) r. (po wprowadzeniu stanu wojennego) okoliczności wskazanych przez świadka B. M., jako odwetowych, skutkujących odwołaniem skarżącego ze stanowiska dyrektora, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działaczach....

Precyzując zarzuty, skarżący podniósł, że organ wadliwie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Uważa, że przyczyna wskazana przez pracodawcę do odwołania ze stanowiska dyrektora, nie została zweryfikowana przez organ pod względem prawdziwości. Wystarczyło, aby organ zwrócił się do akt skarżącego, zgromadzonych w IPN czy do Ministra Sprawiedliwości - Krajowego Rejestru Skazanych, z zapytaniem, czy skarżący był faktycznie karany za przekroczenie uprawnień i niegospodarność. Według skarżącego, gdyby ta przyczyna była prawdziwa, to niewątpliwie w dokumentach archiwalnych "znalazłby" się dokument wskazujący na skazanie za takie przestępstwo. Skarżący zaprzeczył, aby kiedykolwiek był karany przez sąd za zarzucany mu inkryminowany czyn.

Zdaniem skarżącego, organ w ocenie dowodów popadł w wewnętrzną sprzeczność, bo z jednej strony twierdzi, iż nie ma dostatecznych dowodów, że okoliczności wskazane przez skarżącego były przyczyną odwołania ze stanowiska dyrektora, a z drugiej strony przyznaje, że mogły być one przyczyną pośrednią. Tymczasem ustawodawca w art. 3 pkt 3 o działaczach..., nie uzależnia prawa do przyznania statusu osoby represjonowanej od ustalenia czy represja był wywołana pośrednim czy bezpośrednim zachowaniem represjonowanego. Według skarżącego, w ww. zakresie, organ dokonał błędnej wykładni prawa.

Skarżący podniósł, że nie można również pominąć zarzutu, który wynika z braku rozważenia twierdzeń skarżącego, w świetle doświadczenia historycznego i panujących w (...) r. okoliczności wskazanych przez świadka B. M., jako odwetowych, skutkujących odwołaniem skarżącego ze stanowiska dyrektora. W ocenie skarżącego, ówczesna władza polityczna bardzo rzadko wskazywała prawdziwe przyczyny stosowania represji. Natomiast bardzo często szafowała zarzutami kryminalnymi, żeby odwrócić uwagę od rzeczywistych przyczyn. Zdaniem skarżącego, nie ulega przecież wątpliwości, w kontekście oceny historycznej, że wprowadzenie stanu wojennego było aktem zwalczającym niezależne związki zawodowe, tj. (...)". Skarżący podniósł, że przeciwstawił się natychmiastowej likwidacji biura "(...)" czy usunięciu krzyża z pomieszczeń budynku państwowego, czym stworzył bardzo trudną sytuację dla pracodawcy. Uważa, że jego zachowanie podważało sens i cel wprowadzenia stanu wojennego. Ocena dowodów, dokonana przez organ, budzi poważne wątpliwości co do wiarygodności i rzetelności historycznej.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwana dalej "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, natomiast zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, dokonana według wyżej wskazanych kryteriów, doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Z ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy wynika, że skarżący (...) r. został odwołany przez Wojewodę (...) ze stanowiska dyrektora Państwowego Gospodarstwa Rolnego w (...), które to odwołanie było równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę od dnia (...) r. ze skutkiem na dzień (...) r. (pismo Wojewody (...) z dnia (...) r. nr (...)).

We wniosku z dnia 29 września 2017 r. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych skarżący wskazał na utratę pracy (odwołanie ze stanowiska bez podania przyczyn), brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej, represje i przesłuchania oraz straszenie przez Służbę Bezpieczeństwa, szykany psychiczne, straty zdrowotne, moralne i finansowe. Powołał się również na załączony do wniosku Biuletyn Informacyjny wydawany przez KW PZPR w T. z dnia (...) r. w którym podano, że: S. P. - dyrektor PGR w (...) został odwołany ze stanowiska za przekroczenie uprawnień i niegospodarność", chociaż - jak twierdził skarżący - pod względem finansowo-gospodarczym był to najlepszy rok od początku istnienia przedsiębiorstwa.

W niniejszej sprawie, co jest niesporne, skarżący uzyskał decyzję Prezesa IPN, w której organ ten stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, i w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Tym samym stwierdzić trzeba, że wobec skarżącego nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania wnioskowanego statusu.

Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690), zwanej dalej ustawą o działaczach (...). Akt ten wprowadza dwie kategorie podmiotów, którym na gruncie tej ustawy przyznano różnorakie uprawnienia. Pierwszą kategorię, "działaczy opozycji antykomunistycznej" ustawodawca uregulował w art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Przy czym, w myśl art. 2 ust. 2 ustawy, do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. Ponadto ustawa w art. 3 wprowadziła definicję "osoby represjonowanej z powodów politycznych" wskazując, że jest nią osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Należy podkreślić, że status "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych" może zostać potwierdzony przez właściwy organ wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę odpowiednio w art. 2 oraz art. 3 ustawy.

Organ prawidłowo zastosował powyższe przepisy albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nawet z uwzględnieniem oświadczenia skarżącego, nie daje wystarczających podstaw do uznania, że wnioskodawca swą działalnością wypełnił przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy o działaczach (...).

Skarżący został odwołany ze stanowiska dyrektora przedsiębiorstwa przez organ założycielski (...) r., co pociągnęło za sobą podwójny skutek. Został pozbawiony stanowiska a jednocześnie nastąpiła zmiana w łączącym go z pracodawcą (organem założycielskim) stosunku pracy, który został rozwiązany z dniem (...) r., po upływie trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, który rozpoczął bieg od (...) r.

Wojewoda (...) w piśmie z dnia (...) r. nie podał przyczyny odwołania, jednakże powód ten (przekroczenie uprawnień i niegospodarność) został podany w Biuletynie Informacyjnym KW PZPR w T., redagowanym przez zespół wydziału ideologicznego, jako efekt "analizy i oceny Wojewódzkiego Komitetu Obrony, na wniosek Pełnomocnika Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, opinii i wniosków terenowych grup operacyjnych oraz własnej inicjatywy Wojewody (...)".

Sąd nie ma wątpliwości, że skarżący nie był skazany za przekroczenie uprawnień i niegospodarność. Podane w Biuletynie nieprawdziwych przyczyn odwołania ze stanowiska było - zdaniem Sądu, powszechną w tym czasie praktyką, wynikającą z przekonania autorów o całkowitej bezkarności za formułowanie tego rodzaju pomówień. Celem zamieszczania takich treści było osiągnięcie określonego celu propagandowego, zaś krzywda osób, których te nieprawdziwe informacje dotyczyły, nie miała znaczenia. Jakkolwiek zamieszczenie nieprawdziwych informacji w Biuletynie Informacyjnym, dotyczących odwołania ze stanowiska bardzo dobrze funkcjonującego przedsiębiorstwa rolnego należy oceniać jako niegodziwe i moralnie wysoce naganne, to jednak okoliczność ta pozostała bez wpływu na ustalenie statusu skarżącego jako osoby represjonowanej z przyczyn politycznych.

W myśl przywołanego wyżej art. 3 ustawy o działaczach (...), za osobę represjonowaną z powodów politycznych może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w tym przepisie.

Żaden z dowodów zgormadzonych w sprawie nie potwierdza, by wobec wnioskodawcy stosowane były, z powodów politycznych, tego rodzaju środki represji.

Wprawdzie w przepisie art. 3 pkt 3 lit. d ustawy o działaczach (...) wymienia się rozwiązanie umowy o pracę, jednakże przesłanka ta dotyczy osób, które brały udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednak w - ocenie Sądu - kontekst w jakim pojęcie to występuje w art. 3 ustawy wskazuje, że chodzi tu o skutki związane z formami wyłącznie świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka.

Należy podzielić stanowisko organu, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, by skarżący spełnił powyższą przesłankę, a jego zwolnienie nastąpiło z przyczyn politycznych.

Zebrane dowody, w tym oświadczenia świadków (R. K. i B. M.) wskazują, że skarżący był bardzo przyzwoitym człowiekiem, osobą bardzo dobrze zarządzającą przedsiębiorstwem, dbającą o swoich pracowników i ich rodziny. Nie oznacza to jeszcze, że odważne decyzje skarżącego (w tym dotyczące biura (...)", czy usunięcia krzyża), nakierowane na potrzeby osób zatrudnionych w przedsiębiorstwie lecz niezgodne z zapatrywaniem ówczesnych władz oraz skutki z tym związane, należy oceniać w kategoriach wystąpień wolnościowych, wiążących się ze statusem osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżący wskazał (werbalnie, nie popierając tych twierdzeń stosownymi dowodami) na liczne utrudnienia i niedogodności, których doświadczył po odwołaniu ze stanowiska dyrektora PGR w K., brak możliwości zatrudnienia, wywieranie ciągłej presji psychicznej przez służbę bezpieczeństwa, konieczność zakupu na kredyt gospodarstwa rolnego by zapewnić byt rodzinie, jednakże - jak słusznie zauważył organ, wymienione trudności, nie zostały przewidziane przez ustawodawcę w katalogu zamkniętym represji uzasadniających potwierdzenie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych i nie podlegają rozszerzeniu ani przez organy administracji publicznej, ani przez Sąd.

Organ - na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy o działaczach (...) zwrócił się do Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych w B. o zaopiniowanie wniosku skarżącego, jednakże uchwałą nr (...) Rada zaopiniowała wniosek negatywnie ze względu na brak dowodów i przekonujących przesłanek do potwierdzenia statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych. Uchwała stanowiąca tylko materiał pomocniczy, mogący co najwyżej ukierunkować organ co do potrzeby przeprowadzenia dodatkowych dowodów, zawiera jedynie wyważone stanowisko co do podstaw wniosku, wskazujące na brak dostatecznie przekonujących informacji o działalności skarżącego.

Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepis art. 7 k.p.a. ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie łączy uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej.

W kontrolowanej sprawie organy administracji oparły się zarówno na dowodach przedstawionych przez skarżącego jak i będących wynikiem własnego postępowania. W ocenie Sądu, organ przepisom postępowania nie uchybił a materiał dowodowy, właściwie przez organ oceniony, był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.