Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2956974

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie
z dnia 12 marca 2020 r.
II SA/Sz 1027/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska.

Sędziowie: WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, NSA Stefan Kłosowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Inspektor Pracy z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie nakazu inspektora pracy oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy nakazem nr (...) (...) z dnia (...) lipca 2019 r. na podstawie art. 11 pkt 1,6, 6a w związku z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 623) nakazał Z. Spółce z o.o. w S. - w punkcie 1 - zapewnić na 5 stanowiskach zsypowych, na hali wyładunku odpadów, zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów podczas prac porządkowych na tych stanowiskach.

Uzasadniając pkt 1 nakazu Inspektor PIP podał, że na hali wyładunku odpadów zorganizowano 5 stanowisk zasypowych do bunkra odpadów. Po wyładowaniu z pojazdów odpady spadają do zagłębionego bunkra. Pracownik wykonuje prace bezpośrednio przy niezabezpieczonej krawędzi, gdzie występuje ryzyko upadku osób z wysokości do bunkra z wyładowanymi odpadami.

W punkcie 2 nakazu Inspektor nakazał Spółce osłonić lub zaopatrzyć w inne skuteczne urządzenia ochronne ruchome elementy i części maszyn, stwarzające zagrożenia, będące częścią przenośników taśmowych PT 6 (w miejscu przesypu z jednego podajnika na drugi) i PT 7 (w miejscu nabiegania taśmy na wał napędowy podajnika) w hali waloryzacji żużla.

Jako podstawę prawną nakazu wskazano art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 207 § 2, art. 214 § 2, art. 23715 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.) oraz odpowiednio § 106 § 2 (pkt 1 nakazu) i § 55 ust. 1 (pkt 2 nakazu) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) dalej: "rozporządzenie". Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.), ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.

Od ww. nakazu w zakresie obowiązku nałożonego w punkcie 1 Spółka z o.o. Z. w S. wniosła odwołanie, zarzucając mu naruszenie § 106 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, gdyż - w ocenie strony - nie zachodziły przesłanki do zastosowania ww. przepisu, a także § 106 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie.

Zdaniem odwołującej się, zgodnie z literalnym brzmieniem § 106 ust. 1 rozporządzenia, zabezpieczone powinny być miejsca wzniesione ponad poziom podłogi lub ziemi, a nie miejsca zagrożone upadkiem. Skoro powierzchnia hali wyładunkowej nie znajduje się na wzniesieniu ponad poziom podłogi czy też gruntu to przepis ten nie znajduje zastosowania.

Strona podniosła także, że żadna spalarnia w Polsce i Europie nie została wyposażona na hali rozładunkowej w balustrady ochronne przy zsuwach odpadów do bunkra. Ponadto Spółka powołała się na aspekt praktyczny dotyczący konieczności zapewnienia prawidłowej organizacji, funkcjonowania i płynności wykorzystania bram do bieżącego zrzutu odpadów z samochodów dostawczych do bunkra. Zdaniem strony, zamontowanie balustrad chroniących pracowników przed upadkiem jest niewykonalne z wyżej wskazanych względów. Wskazano także na fakt, że dokumentacja projektowa hali podlegała ocenie inspekcji pracy i rozwiązania zastosowane w projekcie nie były kwestionowane.

Nadto, strona zarzuciła organowi niezastosowanie przepisu § 106 ust. 3 rozporządzenia, który wyłącza rampy przeładunkowe spod obowiązku zapewnienia balustrad.

Spółka poinformowała też o wdrożeniu rozwiązań minimalizujących zagrożenie upadkiem pracownika z wysokości poprzez zakazanie kierowcom dostawców wykonywania prac związanych z uprzątnięciem miejsc po wyładunku odpadów oraz przeprowadzanie wyżej wskazanych prac przez dwóch pracowników po każdej zakończonej zmianie, a zadaniem jednego z nich jest wyłącznie asysta bezpieczeństwa wykonywania prac.

Z uwagi na normy zawarte w art. 207 § 2 i art. 214 § 2 k.p. pracodawca złożył także deklarację dotyczącą podjęcia działań zmierzających do wprowadzenia bezpośrednich rozwiązań zabezpieczających pracowników przed upadkiem.

Inspektor Pracy decyzją z dnia (...) sierpnia 2019 r. nr (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1251, dalej: ustawa o PIP), art. 207 § 2, art. 214 § 2, art. 23715 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040, dalej: k.p.), § 106 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji nr (...) nakazu z dnia (...) lipca 2019 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Okręgowy Inspektor wskazał, że w dniach

(...) czerwca oraz (...), (...) lipca 2019 r. Inspektor Pracy działający w ramach właściwości miejscowej Inspektor Pracy przeprowadził kontrolę w Z. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (dalej: strona). W trakcie kontroli w dniu (...) lipca 2019 r. został wydany nakaz o nr rej. (...) (...) (dalej: nakaz) zawierający dwie decyzje z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Zawiadomieniem z dnia (...) sierpnia 2019 r. strona została poinformowana o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie i pouczona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Pismem z dnia (...) sierpnia 2019 r. strona powiadomiła o wykonaniu decyzji nr (...) Strona poinformowała o istnieniu bram żaluzyjnych na każdym z 5 stanowisk rozładowczych oraz o wprowadzeniu instrukcji BHP dla pracowników wykonujących prace w hali wyładunkowej (Załącznik nr (...) do zarządzenia nr (...) Prezesa Zarządu Z. Sp. z o.o. z siedzibą w S. z dnia (...) sierpnia 2019 r. w sprawie wprowadzenia instrukcji postępowania BHP podczas prac wykonanych w hali wyładunkowej Z. w S.). Instrukcja zawiera szczegółowe regulacje, dotyczące np. odległości pojazdu od krawędzi zsypu oraz procedury zamykania i otwierania bram, ale przede wszystkim znajdują się w niej następujące zapisy: "9. W celu wykonania prac porządkowych przed bramą zsypu pracownik ZUO zobowiązany jest do podniesienia bramy rolowanej na wysokość nie wyższą niż 50 cm. (...), 12. Bezwzględnie zabrania się przechodzenia między pojazdem a otwieraną lub zamykaną bramą oraz zbliżania się do krawędzi zsypu do bunkra". Zgodnie z oświadczeniem strony instrukcja ta została przekazana pracownikom. Strona wniosła o włączenie oświadczenia do akt sprawy. Do oświadczenia dołączona została dokumentacja fotograficzna przedstawiająca zamknięte bramy żaluzyjne znajdujące się na stanowiskach rozładowczych oraz kopia instrukcji postępowania.

Okręgowy Inspektor Pracy podał następnie, że w art. 207 § 2 k.p., ustawodawca zawarł otwarty katalog obowiązków pracodawcy, którego zobligował między innymi do organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, zapewniania przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawania poleceń usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontroli wykonania tych poleceń, reagowania na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywania środków podejmowanych w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, z uwzględnieniem zmieniających się warunków wykonywania pracy, zapewnienia rozwoju spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy.

W myśl art. 214 § 2 k.p., pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Zgodnie z § 106 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac na wysokości zastosowanie balustrad, o których mowa w ust. 1, jest niemożliwe, należy stosować inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, odpowiednie do rodzaju i warunków wykonywania pracy.

Ustalenia z kontroli Z. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S., w wyniku której Inspektor Pracy wydał nakaz, zostały udokumentowane w protokole kontroli nr rej. (...) (dalej: protokół). Protokół został odebrany przez stronę dnia (...) lipca 2019 r., a podpisany dnia (...) sierpnia 2019 r. W dniu (...) lipca 2019 r. strona wniosła zastrzeżenia do protokołu nieobejmujące zakresem ustaleń faktycznych, na których oparta została zaskarżona decyzja. Z treści protokołu wynika, że na hali wyładunku odpadów, gdzie prace wykonuje placowy, zorganizowano 5 stanowisk wyładowczych odpadów. Odpady wysypywane są poprzez otwory konstrukcyjne do zagłębionego bunkra. Po opróżnieniu skrzyń załadowczych pojazdów na hali pozostają rozsypane odpady, które należy uprzątnąć i wrzucić do bunkra. Prace te wykonują zarówno kierowcy (po wysypaniu odpadów) jak i placowi, co najmniej na zakończenie zmiany i okresowo w razie potrzeb. Prace porządkowe na hali wykonywane są bezpośrednio przy niezabezpieczonej krawędzi, gdzie występuje ryzyko upadku osób z wysokości do bunkra z odpadami. Na poparcie ustaleń protokołu sporządzono dokumentację fotograficzną, stanowiącą załącznik nr 4 do protokołu.

Okręgowy Inspektor wyjaśnił, że definicja legalna pracy na wysokości została zawarta w § 105 ust. 1 rozporządzenia. Pracą na wysokości w rozumieniu rozporządzenia jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Według § 105 ust. 2, do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta:

1. osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi;

2. wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości.

Celem przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy jest zapewnienie pracy w warunkach niezagrażających zdrowiu i życiu, dlatego też poziom podłogi lub ziemi w niniejszej sprawie wyznacza dno bunkra, gdyż jest to miejsce, w którym dochodzi do upadku. Praca na wysokości charakteryzuje się znaczną różnicą poziomu, na którym pracownik wykonuje pracę względem podłoża stanowiącego potencjalne miejsce upadku. Utrata równowagi przy krawędzi bramy może wiązać się z poważnymi urazami albo śmiercią pracownika.

Z fotografii dołączonych do protokołu kontroli oraz schematu procesu przekształcania odpadów w energię wynika, że pracownik wykonuje pracę na wysokości zdecydowanie przekraczającej 1,0 m nad poziomem podłogi. Z dokumentacji pokontrolnej wynika również, że powierzchnia, na której wykonywana jest praca, nie jest osłonięta żadnymi ścianami ani nie jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. Bramy żaluzyjne są ruchome i nie stanowią samoistnego, dostatecznego zabezpieczenia przed upadkiem. Z dokumentacji kontrolnej wynika, że pracodawca nie stosował ich w celu zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom wykonującym prace porządkowe.

W ocenie Okręgowego Inspektora, występowanie zagrożenia zdrowia i życia w stwierdzonym stanie faktycznym jest oczywiste, co potwierdziła także strona w odwołaniu od decyzji wskazując, że przy niezachowaniu ostrożności istnieje możliwość upadku do bunkra. Potknięcie o próg bramy, niekontrolowane cofanie pojazdu, czy też sama czynność wrzucania odpadów do bunkra może wywołać u pracownika utratę równowagi, a w konsekwencji upadek, dlatego też zasadnym było nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy zaznaczył, że Inspektor Pracy nie zobligował strony do montażu balustrad, lecz do zapewnienia zabezpieczeń eliminujących możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów i z uwagi na rodzaj i warunki wykonywania prac pozostawił pracodawcy dowolność w zakresie wyboru zabezpieczeń. Organ uwzględnił specyfikę stanowisk oraz ich technologiczne przeznaczenie, dzięki czemu, wbrew twierdzeniom strony, zabezpieczenia nie uniemożliwią zachowania prawidłowej organizacji, funkcjonowania i płynności wykorzystania bram. Stanowiska zajęte przez stronę oraz organ inspekcji pracy są zgodne - zastosowanie balustrad w znaczący sposób utrudniałoby funkcjonowanie przedsiębiorstwa, ponieważ uniemożliwiałyby wysyp odpadów z pojazdów, a także sprawne uporządkowanie pozostałych odpadów przez pracowników. Wobec powyższego zastosowanie § 106 ust. 2 należy uznać za uzasadnione, a decyzję za wykonalną.

Ponadto, zdaniem Inspektora Okręgowego, nie jest trafnym zarzut niezastosowania § 106 ust. 3 rozporządzenia. Ustawodawca wprost wskazał, że § 106 ust. 1 rozporządzenia nie znajduje zastosowania wyłącznie w przypadku ramp przeładunkowych. Zgodnie z jedną z podstawowych zasad interpretacji przepisów prawnych wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Wszelkie wyjątki od ogólnych zasad podlegają ścisłej wykładni, dlatego też wyłączenie dotyczy tylko ramp przeładunkowych (konstrukcji stałych lub konstrukcji z wbudowanym urządzeniem ruchomym, stosowanym do niwelowania różnic wysokości pomiędzy poziomem magazynu a powierzchnią przeładunkową pojazdu), a nie urządzeniom im podobnym. Dokumentacja fotograficzna oraz schemat procesu przekształcania odpadów w energię zamieszczony na str. 3 protokołu ukazują, że na bramie zrzutowej nie znajdują się żadne konstrukcje niwelujące różnice poziomów, dlatego analogiczne traktowanie obu konstrukcji jest niezasadne także z tego względu.

Wyjątek przewidziany w ust. 3 § 106 rozporządzenia mógłby znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy organ orzekałby na podstawie ust. 1. omawianego przepisu.

Nadto, Inspektor Pracy w decyzji nie nakazał dokonania zmian w budowie hali, lecz zapewnienie innych skutecznych środków ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, wobec czego nie zakwestionował rozwiązań zastosowanych w projekcie.

Następnie, organ II instancji wyjaśnił, że Inspektor Pracy nie przytoczył dokładnej podstawy prawnej przepisu zawierającego delegację ustawową do wydania rozporządzenia, gdyż nie powołał jej z dokładnością do paragrafu. Jednakże z uwagi na podanie w postawie prawnej odpowiedniego przepisu rozporządzenia, błąd ten nie jest istotny i pozostaje bez wpływu na moc prawną decyzji. Inspektor błędnie powołał także " § 106 § 2" rozporządzenia, gdyż przepis ten nie jest podzielony na paragrafy, a na ustępy. Również ta omyłka dotycząca oznaczenia jednostki redakcyjnej nie stanowi przesłanki do uchylenia decyzji.

Na powyższą decyzję Z. Sp. z o.o. w S., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zaskarżając nakaz w przedmiocie obowiązku zapewnienia na 5 stanowiskach zsypowych, na hali wyładunku odpadów, zabezpieczeń eliminujących możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów, podczas prac porządkowych na stanowiskach. Zaskarżonemu w pkt I rozstrzygnięciu Spółka zarzuciła:

błąd w ustaleniach faktycznych polegający na stwierdzeniu, że na hali wyładunku odpadów nie są stosowane zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra, naruszenie § 105 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy poprzez jego zastosowanie, w przypadku gdzie praca na hali wyładunku odpadów nie jest pracą na wysokości, ewentualnie naruszenie § 106 ust. 2 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że w Z. nie są stosowane inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie istniały uchybienia w zakresie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie całości stanu faktycznego przejawiające się nieustaleniem, że w zakładzie pracy istnieją zabezpieczenia eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra.

Na podstawie przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: wyciągu z programu funkcjonalno-użytkowego Z. ), wyciągu z projektu powykonawczego (...) wraz z rysunkami, dokumentacji fotograficznej stanu istniejącego (...), zarządzenia Prezesa z dnia (...) sierpnia 2019 r.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w Z. występują zabezpieczenia stanowisk zsypowych, na hali wyładunku odpadów, eliminujące możliwość upadku osób z wysokości do bunkra odpadów podczas prac porządkowych na stanowiskach. Zabezpieczenia te zostały zamontowane w trakcie budowy Z. i funkcjonują prawidłowo. Zabezpieczenia polegają na zamontowaniu albuminowych bram rolowanych (rolet), które służą do zamykania bunkra odpadów. Bramy te podnoszone są wyłącznie w trakcie rozładunku odpadów - po podjechaniu samochodu brama jest podnoszona na pełną wysokość i następuje rozładunek. Po zakończeniu rozładunku brama jest zamykana aż do czasu ponownego wyładunku odpadów. Po zakończeniu zmiany brama jest podnoszona na wysokość 50 cm nad poziomem podłogi i następują prace porządkowe, o ile są konieczne. Opuszczenie bramy do wysokości 50 cm eliminuje możliwość upadku osoby wykonującej prace porządkowe do bunkra odpadów. Sterowanie bramą odbywa się ze stanowiska operatora, które znajduje się poza halą wyładunkową. O wskazanej procedurze pracownicy są informowani w trakcie szkolenia BHP i stanowiskowego.

Nadto, mając na uwadze zastrzeżenia Inspektora Pracy zgłaszane w trakcie kontroli, Prezes Zarządu wydał w dniu (...) sierpnia 2019 r. zarządzenie w sprawie wprowadzenia instrukcji postępowania BHP podczas prac wykonywanych w hali wyładunkowej. Wskazane zarządzenie w żaden sposób nie modyfikowało zasad bezpieczeństwa w hali, gdyż pozostają niezmienione w trakcie całej działalności Z. Zarząd Spółki uznał jednak, że istnieje zasadność ponownego uczulenia pracowników na procedury bezpieczeństwa i sformalizowanie instrukcji przekazywanych w trakcie szkolenia stanowiskowego.

Powyższe, zdaniem skarżącej, jednoznacznie wskazuje, że brak było podstaw do sformułowania nakazu w zakresie wskazanym w jego pkt 1, albowiem zabezpieczenia o których mowa w nakazie istnieją i są w pełni sprawne. Jednocześnie, brak jest technologicznej możliwości wprowadzenia innego rodzaju zabezpieczeń - np. barier z uwagi na istnienie wskazanych powyżej rolet. Prawidłowe jest więc twierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji (str. 6 uzasadnienia) w którym organ stwierdza, że "poinformowanie organu o wykonaniu decyzji nie miało wpływu na tok postępowania odwoławczego...". Zabezpieczenia istniały początku istnienia Z., a tym samym brak było podstaw do nałożenia obowiązku ich wprowadzenia. Faktu tego nie zmieniają rzekome nieprawidłowości, których dopatrzył się organ w stosowaniu tych zabezpieczeń, albowiem jednostkowe niezastosowanie tych zabezpieczeń (o ile wystąpiło) nie uzasadnia nałożenia zapewnienia tych zabezpieczeń, a ewentualnie ich stosowania.

Skarżąca zwróciła uwagę, jak wcześniej w odwołaniu, że dokumentacja projektowa była opiniowana przez Inspektora Pracy w trakcie procedury uzyskiwania pozwolenia na budowę i pozwolenia na użytkowanie, a wskazane powyżej rozwiązania zostały zaakceptowane. Nadto, skarżąca powołała się na treść § 105 ust. 2 rozporządzenia wskazując, iż konstrukcja bram zastosowana w Z. jest urządzeniem chroniącym pracownika przed upadkiem z wysokości, poza tym § 106 ust. 2 rozporządzenia dotyczy pracy na wysokości. Tym samym brak było podstaw do zastosowania środków określonych w art. 11 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, albowiem nie wystąpiło naruszenie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zdaniem skarżącej, organy w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, co zaowocowało nieprawidłowym ustaleniem stanu faktycznego. W szczególności Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy oparł się wyłącznie na sporządzonej przez siebie dokumentacji fotograficznej, w żaden sposób nie badając rozwiązań technicznych stosowanych w Z. Spowodowało to błąd w ustaleniach faktycznych wskazany powyżej, w szczególności poprzez przyjęcie, że praca w Z. jest pracą na wysokości, a ponadto, że nie są stosowane środki ochrony pracowników przez upadkiem z wysokości.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu (...) marca 2020 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dopuścić dowody wskazane w pkt III skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuję:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dokonana w rozpatrywanej sprawie wg. powyższego kryterium analiza zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Kwestionowany przez skarżącą nakaz został wydany na podstawie art. 11 pkt 1, 6 i 6a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, w wyniku stwierdzenia przez Inspektora Pracy w zakładzie pracy skarżącej naruszenia przepisów art. 207 § 2 i art. 214 § 2 Kodeksu pracy, w związku z § 106 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Według art. 11 pkt 1 ww. ustawy, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki (art. 214 § 2 k.p.), W szczególności obowiązek ten dotyczy organizacji pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 207 § 2 pkt 1 k.p.) Ponadto pracodawca jest obowiązany utrzymywać obiekty budowlane i znajdujące się w nich pomieszczenia pracy, a także tereny i urządzenia z nimi związane w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne warunki pracy (art. 214 § 2 k.p.).

W ocenie Inspektora Pracy, w zakładzie skarżącej Spółki doszło do naruszenia wymienionych przepisów Kodeksu pracy i rozporządzenia z uwagi na brak na pięciu stanowiskach pracy, na hali wyładunku odpadów, zabezpieczeń eliminujących możliwość upadku w dół, do zsuwni bunkra, osób wykonujących prace porządkowe po rozładunku odpadów.

Według skarżącej natomiast, praca na stanowiskach zsypowych nie jest pracą na wysokości, zatem nie ma tu zastosowania § 106 ust. 2 w związku z § 105 ust. 1 rozporządzenia, a poza tym na stanowiskach tych funkcjonują odpowiednie zabezpieczenia w postaci bram rolowanych. W ocenie strony, doszło do naruszenia art. 11 pkt 1 ustawy o PIP, ponieważ zarzucane uchybienia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w prowadzonych przez spółkę zakładzie unieszkodliwiania odpadów nie występowały.

W ocenie Sądu, ustalony w ramach kontroli zakładu stan faktyczny stanowił wystarczającą podstawę do wydania kwestionowanego nakazu.

Z dokonanych przez organ ustaleń i zebranej dokumentów, w tym zdjęć oraz przedłożonych przez stronę opisów technologicznych (Program Funkcjonalno-Użytkowy; Obiekt A2 hala rozładunkowa) wynika, że na hali rozładunkowej odpadów, zamkniętej przestrzeni z bramami wjazdowymi i wyjazdowymi, rozlokowane są stanowiska do zrzutu z samochodów do bunkra odpadów z wykorzystaniem zsuwni umiejscowionej w posadzce hali, przy czym każdy otwór wyładowczy wyposażony jest w bramę rolowaną, zamykaną po zakończeniu cyklu wyładowania. Stanowisko to jest zabezpieczone progiem żelbetonowym wzmocnionym, aby zapobiec przypadkowym przechyleniom samochodów wyładowującym odpady do bunkra (vide: Część III opisowa ww. dokumentu pkt 7.1.3 pt. Stanowiska rozładunkowe w hali wyładunkowej i ich liczba). Na zdjęciach z (...) lipca 2019 r. (załącznik do protokołu z kontroli) widoczny jest taki kilkucentymetrowy, poniżej kolan pracującego, próg. W momencie gdy brama rolowana oddzielającą przestrzeń hali od światła bunkra jest podniesiona, widać wolną przestrzeń o znacznych rozmiarach, bez żadnych zabezpieczeń dla stojącego na krawędzi, przy wspomnianym progu, pracownika.

W ocenie Sądu, praca na tych stanowiskach ma charakter pracy na wysokości, a zamontowane bramy rolowane nie są przeznaczone do ochrony pracownika przed upadkiem i takiej ich funkcji nie stwierdzono podczas kontroli zakładu.

Szczegółowe zasady związane z bezpieczeństwem pracy na wysokości zostały określone w rozporządzeniu z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zgodnie z § 105 ust. 1 tego rozporządzenia, pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi.

Do pracy na wysokości nie zalicza się pracy na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta:

osłonięta jest ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi;

wyposażona jest w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości (§ 105 ust. 2).

Organ trafnie zauważył, że hala wyładunku odpadów nie jest powierzchnią osłoniętą ze wszystkich stron do wysokości 1,5 m, ani nie jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przez upadkiem z wysokości, a zatem wyłączenie z definicji "pracy na wysokości", ujęte w § 105 ust. 2 rozporządzenia, nie znajduje w tej sprawie zastosowania. W szczególności do takich urządzeń lub konstrukcji nie można zaliczyć rolowanych bram, odcinających halę wyładunkową odpadów od bunkra odpadów po zakończeniu prac wyładunkowych i porządkowych na hali rozładunku. Ich funkcja jest zatem inna niż zabezpieczanie przed przypadkowym upadkiem pracownika do bunkra podczas wykonywania pracy na hali.

Z projektu wykonawczego wynika jednoznacznie, że bramy rolowane mają stanowić zamknięcie otworów stanowisk rozładowczych do bunkra i służyć odcinaniu bunkra magazynowania odpadów oraz zsuwni śmieci do bunkra od hali rozładunku odpadów. Nie wynika więc z tego dokumentu żadne inne, dodatkowe ich przeznaczenie, które organ pominął przy kontroli i następnie wydając nakaz.

Zdaniem Sądu, organ trafnie uznał, że za poziom podłogi w tym przypadku należy uznać dno bunkra (ewentualne miejsce upadku), a przestrzeń hali na której jest stanowisko pracy, za powierzchnię na wysokości, powyżej 1 m, ze względu na różnicę poziomu tych miejsc.

W związku z tym - zdaniem Sądu - Inspektor Pracy zasadnie uznał, że praca na wskazanych stanowiskach przy otworze bunkra jest pracą na wysokości, a zatem znajdują tu zastosowanie przepisy dotyczące ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości.

Jeżeli ze względu na rodzaj i warunki wykonywania prac na wysokości zastosowanie balustrad, o których mowa w ust. 1, jest niemożliwe, należy stosować inne skuteczne środki ochrony pracowników przed upadkiem z wysokości, odpowiednie do rodzaju i warunków wykonywania pracy (§ 106 ust. 2 rozporządzenia).

Poza sporem pozostaje, że ze względu na charakter i technologię pracy przy zrzucie odpadów z samochodu zamontowanie stałej balustrady może być elementem utrudniającym rozładunek, zatem może nie być możliwe.

Należy jednak zwrócić uwagę, że organ w wydanym nakazie nie wskazał skarżącej jakich konkretnie zabezpieczeń ma dokonać, co pozwala jej wybrać z możliwych technicznie rozwiązań odpowiednich do warunków i rodzaju wykonywanych w tym miejscu czynności związanych z rozładunkiem odpadów. Tak skonstruowany nakaz jest dla skarżącej mniej uciążliwy.

Organ zaznaczył też, że wykorzystanie aluminiowych rolet jako zabezpieczenia przed upadkiem pracownika do bunkru, przy opuszczeniu ich na wysokość 50 cm nad poziom podłogi, może być przedmiotem oceny wykonania obowiązku z nakazu inspektorskiego. W trakcie kontroli bramy te (rolety) takiej funkcji nie pełniły, zatem Inspektor Pracy nie miał podstaw do uznania przedmiotowych rolet jako właściwych zabezpieczeń w celu ochrony pracownika przed upadkiem do bunkra. W związku z tym, w świetle dokonanych ustaleń i możliwego zagrożenia dla życia i zdrowia pracownika, koniecznym stało się wydanie nakazu w zakresie zapewnienia ochrony pracującemu na wysokości, przy zsuwni odpadów z hali do bunkra.

Podobnie sytuacja wygląda z wprowadzeniem przez Prezesa Zarządu Spółki instrukcji BPH z dnia (...) sierpnia 2019 r. Jest to dokument utworzony już po wydaniu nakazu i ocena czy jest to wystarczające dla zapewnienia bezpieczeństwa na spornych stanowiskach pracy w tej części zakładu i czy stanowi wykonanie obowiązku z nakazu, może mieć miejsce przy kontroli wykonania nakazu.

Sąd zauważa nadto, że w projekcie wykonawczym zakładu, obok bram rolowanych i ochrony przeciwpożarowej, przewidziano tzw. bariery obrotowe, które miały pełnić wyłącznie funkcję zabezpieczenia otworów zasypowych, w celu uniknięcia ryzyka wpadnięcia ludzi do zsuwni bunkra przy otwartych bramach rolowanych. Z akt sprawy nie wynika aby takie bariery zostały zamontowane.

Dla weryfikacji zasadności nakazu Inspektora z punktu widzenia prawa pracy i zapewnienia właściwych warunków bezpieczeństwa pracy nie ma znaczenia kwestia zatwierdzenia projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na użytkowanie zakładu. Należy dodać, że art. 56 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego dotyczący opinii Inspekcji Pracy w zakresie pozwolenia na użytkowanie, na który powołuje się skarżąca, został uchylony z dnia 8 sierpnia 2011 r.

W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i nakaz z dnia (...) lipca 2019 r. odpowiadają prawu. Nie doszło do naruszenia przepisów procesowych wskazanych w skardze, a nakaz był zasadny z punku widzenia prawa materialnego i stwierdzonych, nieprawidłowości w zakresie zapewnienia pracowników bezpiecznych warunków pracy związanej z pracą na wysokości i związanych z tym zagrożeń.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postpowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, orzekł o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.