Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 11 lutego 2009 r.
II SA/Rz 866/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Piotr Godlewski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2008 r. Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

K. S. we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) października 2008 r. Nr (...) wskazał na brak możliwości poniesienia opłaty od niej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny.

W złożonym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych argumentując, iż ma na utrzymaniu żonę i 2 córki (jedna z nich studiuje, druga jest uczennicą gimnazjum). Ponadto choruje na oczy.

Wg zawartego we wniosku oświadczenia posiadany przez skarżącego i członków jego rodziny majątek obejmuje dom o pow. 80 m-oraz nieruchomość rolną o pow. 0,96 ha, zaś jako źródła dochodów zostały wykazane wynagrodzenia za pracę jego i żony w wysokości odpowiednio 1800 i 1.000 zł. (brutto)

Ponieważ powyższe informacje okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do złożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania dodatkowego oświadczenia i dokumentów. Wezwanie to dotyczyło:

a)

wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności, leczenie (zakup lekarstw), utrzymanie domu (opłaty), edukację dzieci oraz ewentualnie inne, jeżeli w istotny sposób wpływają na obciążenie domowego budżetu,

b)

wskazania sposobu zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej oraz uzyskiwanych z niej dochodów i/lub pożytków,

c)

potwierdzenia, że podane we wniosku kwoty dochodów są zgodnie z opisem rubryki kwotami brutto z równoczesnym wskazaniem ich dokładnej wysokości netto,

d)

wyjaśnienia, czy córka studiuje w systemie dziennym czy zaocznym i czy uzyskuje jakieś dochody,

e)

wykazania posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych,

f)

korzystania ze wsparcia pomocy społecznej,

g)

przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i członków rodziny rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2008 r. do dnia wykonania wezwania,

h)

przedłożenia dokumentów (bądź ich kserokopii) potwierdzających okoliczność bezrobocia studiującej córki w przypadku, jeżeli uczy się ona w systemie zaocznym i nie pracuje zarobkowo.

Mimo upływu wyznaczonego terminu (ostatnim jego dniem był 26 styczeń 2009 r.) i wskazanego w wezwaniu rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF), nie zostało ono przez skarżącego wykonane.

W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:

Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno - bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.

Informacje podane przez K. S. we wniosku PPF - mimo wcześniejszego wskazywania przez niego w skardze, iż nie jest w stanie ponieść opłaty od niej bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny - nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie, że poniesienie związanych ze sprawą kosztów sądowych będzie przekraczać jego możliwości finansowe, zwłaszcza że nie wskazał on wprost z jakim uszczerbkiem i dla jakich uzasadnionych potrzeb jego i rodziny wiązałoby się ich opłacenie. Na takie stwierdzenie nie pozwalał też wzgląd na ich sytuację majątkową, tj. zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz posiadanie nieruchomości rolnej jako potencjalnego źródła dodatkowych dochodów i/lub korzyści w naturze, ograniczających np. wydatki na zakup żywności. W tym zakresie najistotniejsze jednak znaczenie miało posiadanie przez wnioskodawcę i jego żonę stałych dochodów, których łączna kwota 2.800 zł brutto sama w sobie nie mogła być uznana za niską jak na potrzeby 4-osobowej rodziny.

Do dokładnego zobrazowania sytuacji materialnej skarżącego miało przyczynić się skierowane do niego wezwanie do złożenia w wyżej opisanym zakresie dodatkowego oświadczenia i dokumentów (podstawą prawną dla takich wezwań jest art. 255 P.p.s.a, zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające (...) lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego). Porównanie dochodów skarżącego i jego żony z ponoszonymi przez nich wydatkami na utrzymanie, leczenie czy kształcenie dzieci oraz wyjaśnienie pozostałych kwestii objętych wezwaniem pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić zasadność wniosku i ewentualnie zwolnić go od kosztów sądowych (w całości, lub w części).

Nieustosunkowanie się przez niego do wezwania poddaje równocześnie w wątpliwość wiarygodność już udzielonych informacji i skutkuje uzasadnionych przypuszczeniem co do braku po jego stronie zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych (brak danych nt. sposobu wykorzystania nieruchomości rolnej i uzyskiwanych z niej korzyści, uzyskiwania dochodów przez studiująca córkę, posiadania pojazdów mechanicznych czy środków zgromadzonych na rachunkach bankowych).

Rygoryzm postępowania o przyznanie prawa pomocy podyktowany jest wyjątkowym charakterem tej instytucji finansowanej ze środków publicznych oraz obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.); wynikający z tego przepisu obowiązek generalnie dotyczy każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody. Okoliczności decydujące o przyznaniu prawa pomocy nie mogą więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, w tym nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej. Osoba taka zaś składając stosowny wniosek musi się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności.

K. S. nie udzielając wymaganych informacji (do czego zresztą posiada pełne prawo) musiał się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku. Odmienne uznanie skutkujące przyznaniem mu chociażby częściowego zwolnienia od kosztów sądowych wiązałoby się w takiej sytuacji z naruszeniem ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy i priorytetowym traktowaniem względem niego innych stron, którym odmówiono lub przyznano by prawo pomocy po uprzednim wykonaniu przez nie skierowanego do nich wezwania.

Skoro zatem K. S. nie wykazał spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.