Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1401746

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 27 listopada 2013 r.
II SA/Rz 839/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Ewa Partyka.

Sędziowie WSA: Krystyna Józefczyk (spr.), Paweł Zaborniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego

I.

uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...);

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T. S. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi T.S. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej SKO lub Kolegium z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...), wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 związku z art. 144 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "k.p.a." utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia (...) kwietnia 2013 r., nr (...), którym odmówiono wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) wydaną w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r., nr (...) wydana została z rażącym naruszeniem prawa, przy czym nie było możliwe stwierdzenie jej nieważności z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

Wymienioną wyżej decyzją Urząd Rejonowy w N. po rozpatrzeniu wniosku E.S. z dnia (...) kwietnia 1991 r. decyzją z dnia (...) maja 1991 r., nr (...) zatwierdził podział działki nr 1884 położonej w R. na działki nr 1884/1, 1884/2, 1884/3, 1884/4. Decyzja podziałowa była niezbędna wnioskodawcy do przeniesienia prawa własności działek nr 1884/3 i 1884/4 na rzecz swoich dzieci, natomiast działka nr 1884/2 przeszła z mocy prawa na własność Gminy R. i miała zostać przeznaczona pod drogę. E.S. do wniosku o podział złożył oświadczenie, że rezygnuje z odszkodowania za działkę nr 1884/2.

Pismem z dnia (...) października 2012 r. E.S. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r., wskazując między innymi, że w momencie podziału działki nr 1884 nie obowiązywał już plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego Osiedla Budownictwa Jednorodzinnego R., dlatego decyzja ta wydana została niezgodnie z prawem. Celem skarżącego było wzruszenie decyzji podziałowej w trybie nadzwyczajnym dla odzyskania własności działki nr 1884/2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) stwierdziło, że decyzja Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, przy czym nie było możliwości stwierdzenia jej nieważności z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.

T.S. w piśmie z dnia (...) marca 2013 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, działając imieniem własnym, zażądał na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji Kolegium z dnia (...) listopad 2012 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że SKO wszczynając postępowanie pominęło dwóch właścicieli nowo powstałych działek tj. jego osobę oraz M.S.

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2013 r., wymienionym na wstępie SKO odmówiło wznowienia postępowania zakończonego własną decyzją z dnia (...) listopada 2012 r. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że T.S. nie był stroną w sprawie dotyczącej podziału pierwotnej działki nr 1884, której właścicielem był E.S., zakończonej decyzją Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r. Oznacza to, że nie jest również stroną w rozpatrywanej w trybie nadzwyczajnym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze sprawie z wniosku E.S. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji podziałowej.

T.S. złożył wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją wskazując, iż nie zgadza się z tym, że nie został uznany za stronę postępowania tzw. podziałowego. W oparciu o przepis art. 28 k.p.a. ma on interes prawny w postępowaniu, ponieważ na skutek podziału działki 1884 położonej w R. dokonanym przez jego ojca E.S. wnioskodawca stał się właścicielem jednej z działek. W chwili obecnej T.S. jako właściciel działki 1884/4 sąsiadującej z działką 1884/2 winien posiadać przymiot strony postępowania jak właściciel nieruchomości sąsiedniej, zgodnie z art. 140 k.c.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia (...) kwietnia 2013 r. W uzasadnieniu wskazało, że zasadniczym kryterium, wg którego następuje przyznanie jednostce przymiotu strony w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną jest interes prawny. Krąg podmiotów korzystających w postępowaniu o podział nieruchomości ze statusu strony ustala się wg kryteriów określonych we wskazywanym wcześniej przepisie art. 28 k.p.a., w ujęciu którego stroną jest każdy czyjego, interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Status strony postępowania administracyjnego wynikać musi z przepisu prawa materialnego, dającego określonemu podmiotowi uprawnienie lub nakładającego obowiązek. Interes prawny jest kategorią zobiektywizowaną i musi się łączyć z wykazaniem potrzeby realnie istniejącej w danej sprawie ochrony prawnej. Ponieważ wniosek dotyczy ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną wydaną w przedmiocie stwierdzenia, że decyzja Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r., nr (...) wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ustalenie kręgu podmiotów nie może odbiegać zatem od zakreślenia stron tejże decyzji.

Kolegium uznało iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stroną jest E. S. - właściciel nieruchomości objętej podziałem bowiem był on właścicielem nieruchomości. To że w skutek podziału nieruchomości powstały działki oznaczone innymi numerami, które zostały następnie zbyte nie ma wpływu na decyzję podziałową. Nadto T.S. nie stał się właścicielem nieruchomości o nr ew. 1884/4 na skutek podziału decyzją podziałową bowiem nie przenosi własności nieruchomości.

T.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...) wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia tegoż organu z dnia (...) kwietnia 2013 r. oraz o zasądzenie do organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonym postanowieniom zarzucił naruszenie art. 145 ust. 1 pkt 4 oraz art. 28 k.p.a. poprzez dokonanie ich błędnej wykładni i uznaniu, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) w związku z odmową uznania go za stronę postępowania.

Wskazał, że postępowanie zakończone wydaniem przez zaskarżony organ decyzji z dnia (...) listopada 2012 r., nr (...) prowadzone było jedynie z udziałem E.S. z pominięciem pozostałych stron postępowania tj. skarżącego - T.S. oraz M. S. będących właścicielami działek powstałych w wyniku wydania decyzji podziałowej dnia (...) maja 1991 r. znak (...).

W uzasadnieniu wskazał, że argument, jakim Kolegium posłużyło się w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) kwietnia 2013 r. iż "decyzja ta nie odnosi skutku względem sytuacji faktycznej i prawnej podmiotów będących obecnymi właścicielami wydzielonych działek" pozwala przypuszczać, iż SKO dokonuje oceny przymiotu strony postępowania pod kątem treści ostatecznego rozstrzygnięcia w decyzji, a nie na etapie wszczęcia i prowadzenia postępowania, kiedy to strony powinny mieć prawo do reprezentowania i obrony swoich interesów. Mając na uwadze iż wniosek E.S. o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r. mógł prowadzić do odzyskania przez niego prawa własności powstałej w wyniku podziału działki nr 1884/2 - będącej aktualnie własnością Gminy i Miasta R., przyjąć należy, że wynik postępowania co do zasady mógł dotyczyć interesu skarżącego. Powstała w wyniku podziału działka nr 1884/2 znajduje się bowiem w sąsiedztwie będącej własnością skarżącego działki nr 1884/4 i zgodnie z treścią decyzji podziałowej miała stanowić drogę zapewniającą prawidłowe funkcjonowanie należącej do skarżącego działki. Na fakt posiadania interesu prawnego nabywcy własności nieruchomości powstałej w wyniku decyzji podziałowej wskazuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 września 2010 r. II SA/Po 228/10, w którym Sąd wprost stwierdził iż "Osoby, które nabyły własność nieruchomości powstałej w wyniku kwestionowanej decyzji podziałowej, mają interes prawny do uznania za strony postępowania administracyjnego, w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, a co za tym idzie posiadają legitymację skargową do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego."

W ocenie skarżącego należy uznać go za stronę postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia (...) listopada 2012 r. znak (...) i uznać że bez własnej winy został pominięty w przedmiotowym postępowaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego i wykładni norm prawa materialnego.

Sad rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 p.p.s.a. Ustalenia stanu faktycznego są bezsporne i nadają się do wyrokowania.

Pismem z dnia (...) października 2012 r. E.S. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej Urzędu Rejonowego w N. z dnia (...) maja 1991 r., celem wzruszenia decyzji podziałowej w trybie nadzwyczajnym dla odzyskania własności działki powstałej z podziału działki nr 1884. W toczącym się postępowaniu o unieważnienie brał udział jedynie E.S., czyli osoba składająca wniosek o wydanie decyzji o podział działki. Przepis art. 147 k.p.a. stanowi, iż "wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony" wg art. 28 k.p.a "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".

Legitymację zatem do złożenia podania o wznowienie postępowania ma każdy, kto twierdzi, że decyzja dotyczy jego interesu prawnego (patrz: Komentarz kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak i J. Borkowski, str. 575).

Należy podkreślić, że przepis art. 28 k.p.a. definiując pojęcie strony nie wprowadza przesłanki faktycznego uczestnictwa w postępowaniu od której byłoby uzależnione przyznanie jej statusu strony.

Jednostka jest stroną jeżeli decyzja ostateczna dotyczy jej interesu prawnego.

Zdaniem Sądu interes prawny zawsze winien łączyć się z realnie istniejącą potrzebą ochrony prawnej danej jednostki, w konkretnej sprawie.

Sąd uznał, że skarżący miał interes prawny składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w której nie brał udziału, ponieważ w wyniku wydania decyzji podziałowej stał się właścicielem jednej z powstałej w wyniku podziału działek.

Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględniając stanowisko Sądu ustali czy spełniona została przesłanka o której mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Z tych względów na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) w związku z art. 147 oraz 28 k.p.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na zasadzie przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Sąd nie orzekał o ochronie tymczasowej ze względu na charakter rozstrzygnięcia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.