Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 8 kwietnia 2008 r.
II SA/Rz 81/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Ewa Wojtyna.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) listopada 2007 r. znak: (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego gnojownika - postanawia -

I.

zwolnić skarżącą A. T. od uiszczenia wpisu od skargi,

II.

oddalić wniosek w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

W sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) listopada 2007 r., znak: (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego gnojownika, A. T. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podniosła, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem oraz trójką synów (7, 10 i 12 lat). Na posiadany przez nią majątek składa się dom o powierzchni 80 m. kw., samochód osobowy marki Opel Vectra oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 1,68 ha. Środki pochodzące z jego prowadzenia oraz otrzymywane świadczenia rodzinne w wysokości 272 zł brutto stanowią jedyny dochód rodziny, gdyż małżonek jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. i oczekuje na podjęcie decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni podała, że opłaty z tytułu dostarczanych mediów, a także te związane z opłacaniem składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, pochłaniają całość uzyskiwanych przez nią dochodów. Dlatego też, w ocenie składającej wniosek, uiszczenie kwoty wpisu w wysokości 500 zł nie pozostanie bez uszczerbku dla jej budżetu domowego, "a wręcz będzie w sposób znaczący go obciążać". Skarżąca dodała, iż przed uzyskaniem przez męża statusu osoby bezrobotnej, jego miesięcznie wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia wynosiło 950 zł miesięcznie brutto.

W tym stanie rzeczy Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem wydanym w dniu 4 marca 2008 r., uwzględnił wniosek A. T. w części tj. zwolnił ją od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, natomiast w pozostałym zakresie oddalił wniosek. Przesłanką podjęcia rozstrzygnięcia przedstawionej treści było stwierdzenie po stronie wnioskodawczyni braku dochodów, które mogłyby stanowić pokrycie dla obowiązującego w niniejszej sprawie wpisu sądowego o znacznej wysokości (500 zł). W odniesieniu do pozostałych - mogących powstać w sprawie kosztów sądowych (opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w razie oddalenia skargi oraz wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej), Referendarz sądowy stwierdził przedwczesność uwzględnienia wniosku w tym zakresie. Podkreślił przy tym, iż w związku z trudną sytuacją materialną skarżącej prawdopodobna jest jej zmiana, polegająca na podjęciu pracy zarobkowej przez męża wyżej wymienionej.

Od powyższego postanowienia A. T. złożyła sprzeciw, w którym wskazała, iż jej sytuacja finansowa nie uległa zmianie pomimo tego, iż jej małżonek podjął pracę, bowiem zarobki jakie będzie pobierał z tytułu jej wykonywania nie będą przekraczały "najniższej krajowej". Podniosła, że część tych zarobków przeznaczona zostanie na spłatę pożyczki zaciągniętej na zakup samochodu. Ponadto ze sprzeciwu wynika, iż wnioskodawczyni planuje zakup nawozów i środków ochrony roślin, jak również gruntowny remont budynków gospodarczych znajdujących się na jej posesji, a to związane będzie z poniesieniem wysokich kosztów. Reasumując, A. T. wniosła o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, które mogą wystąpić w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniesienie sprzeciwu, który nie został odrzucony skutkuje tym, iż postanowienie, przeciwko któremu sprzeciw został skierowany traci moc, natomiast sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu na nowo przez sąd, o czym stanowi art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1253, poz. 12770 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.

Po analizie wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd stwierdza, że wniosek ten podlega uwzględnieniu w części.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia kosztów tego postępowania, związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Odstąpienie od niej możliwe jest tylko wówczas, gdy przepis szczególny na to zezwala. Zasada ta w sposób jednoznaczny wskazuje na wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, która powinna mieć zastosowanie do osób o naprawdę ciężkiej sytuacji materialno-bytowej.

Niniejszy wniosek dotyczy częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. może obejmować zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków bądź też tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie uzależnione jest od spełnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. od sytuacji, gdy wnioskujący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Przy czym inicjatywa w przedmiocie wykazania cytowanej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek o prawo pomocy.

W ocenie Sądu, przy wzięciu pod uwagę sytuacji strony skarżącej, adekwatnym jest zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu, który w niniejszej sprawie jest wysoki, bowiem wynosi 500 zł. Nie zostało natomiast wykazane, według Sądu, aby A. T. nie była w stanie ponieść ewentualnych następnych kosztów postępowania, których obowiązek poniesienia może w sprawie z jej skargi powstać w przyszłości. Niewątpliwie skarżąca nie jest w stanie pokryć kwoty wpisu sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu tak jej, jak też jej rodziny. Świadczenia rodzinne, które wnioskodawczyni otrzymuje są bardzo niskie w kontekście zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych pięcioosobowej rodziny. Należy jednakże mieć na uwadze także zarobki, które będzie otrzymywał jej mąż, który niedawno podjął pracę. A. T. nie wskazała ich wysokości. Przyjmując jednak, że comiesięczny dochód uzyskiwany z tytułu stosunku pracy będzie należał do najniższych zarobków należy stwierdzić, iż pomimo tego z całą pewnością musi mieć on wpływ na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej w kontekście przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie. Poza tym należy podkreślić, że rodzina wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (dom o powierzchni 80 m.kw.).

Zdaniem Sądu, o możliwości wygospodarowania przez skarżącą pewnych środków finansowych świadczy jej zamiar zakupu nawozów, środków ochrony roślin oraz chęć dokonania remontu.

Na uwagę zasługuje także fakt, iż wnioskodawczyni dopiero w sprzeciwie podniosła powyższe okoliczności, jak też okoliczność spłacania pożyczki na zakup samochodu. Oznacza to w ocenie Sądu, iż przedstawienie tychże okoliczności nastąpiło wyłącznie na użytek postępowania w przedmiocie niniejszego wniosku.

Podsumowując należy uznać, iż skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki umożliwiającej przyznanie jej prawa pomocy w pełnym, wnioskowanym zakresie.

Sytuacja materialna wnioskodawczyni i pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osób nie jest na tyle zła, aby uzasadniała zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż koszty te mogą, lecz nie muszą zaistnieć w niniejszej sprawie. Na obecnym etapie postępowania skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, bowiem przedmiotowym postanowieniem zostaje z tego obowiązku zwolniona. Dopiero w sytuacji, gdyby skarga A. T. została oddalona, a skarżąca powzięłaby zamiar uruchomienia postępowania kontrolnego w drodze wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, musiałaby uiścić kwotę 100 zł stanowiącą opłatę kancelaryjną za wydanie odpisu orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem. Ponadto, skarżąc wyrok tut. Sądu wnioskodawczyni obowiązana byłaby do uiszczenia kwoty 250 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej.

W oparciu o powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a.