Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 15 kwietnia 2009 r.
II SA/Rz 792/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Piotr Godlewski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. F. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) października 2008 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF H. F. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego, wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w dniu 5 marca 2009 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyroku oddalającego jego skargę.

W uzasadnieniu tego wniosku powołał się na swoje niewielkie dochody, z których nie jest w stanie sam opłacić takiego pełnomocnika (jego brak uniemożliwi mu obronę słusznych racji przed NSA).

Według zawartego we wniosku oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach:

-

skarżący zamieszkuje sam,

-

nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych,

-

jedynym źródłem jego dochodów jest pobierana emerytura; jej wysokość netto wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym wynosi 1.070,51 zł,

-

wykazane miesięczne wydatki obejmują zakup leków (140 zł.) oraz opłaty za gaz, prąd i telefon (200 zł.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:

Z uwagi na okoliczność, iż skarżący z uwagi na przedmiot sprawy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jego wniosek o ustanowienie radcy prawnego dotyczy przyznania mu częściowego prawa pomocy. Warunkiem tego w przypadku osoby fizycznej jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Dokonana na podstawie informacji zawartych w formularzu PPF ocena sytuacji finansowej H. F. nie daje wbrew jego twierdzeniu podstaw do przyjęcia, iż ustanowienie radcy prawnego z wyboru będzie wiązało się dla niego z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu.

Wobec braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych oraz składników majątku które mogłyby być spieniężone z przeznaczeniem na ten cel, zasadniczym punktem odniesienia dla dokonania takiego stwierdzenia jest analiza możliwości płatniczych skarżącego w kontekście uzyskiwanych przez niego dochodów i ponoszonych wydatków. Jedyne, chociaż stałe źródło tych dochodów stanowi emerytura, której wysokość nie odbiega od średniej tego typu świadczeń i sama w sobie nie może być uznana za niską, zwłaszcza że skarżący przy zabezpieczonych potrzebach mieszkaniowych (jak wynika z akt sprawy zamieszkuje w domu będącym własnością jego syna) oraz braku innych osób na jego utrzymaniu może w całości przeznaczyć ją na zaspokojenie swoich osobistych potrzeb. Odliczenie od kwoty emerytury (1.070 zł.) średniej wysokości wymienionych przez wnioskodawcę wydatków przeznaczanych w ciągu miesiąca na zakup leków i opłaty (łącznie ok. 340 zł.) daje kwotę ok. 730 zł. Przy odpowiednim gospodarowaniu bez wątpienia pozwoli ona skarżącemu oprócz koniecznych wydatków na zakup żywności poczynić pewne oszczędności z przeznaczeniem na skuteczne wniesienie środka zaskarżenia od zapadłego wyroku (obowiązujące przepisy ustanawiają jedynie wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną - w niniejszej sprawie przez adwokata lub radcę prawnego, bez konieczności reprezentowania przez nich skarżącego; wpływa to na ograniczenie ponoszonych przez strony wydatków).

W związku z powyższym podkreślenia wymaga również to, iż przesłanka przyznania częściowego prawa pomocy, tj. uszczerbek w koniecznym utrzymaniu odnosi się wyłącznie do podstawowych potrzeb życiowych (w przypadku skarżącego są nimi koszty leczenia, zakupu żywności i niezbędnych opłat za gaz i energię elektryczną). Wydatki, którym nie można przypisać tych cech (za takie co do zasady nie mogą być chociażby uznane wydatki na rozmowy telefoniczne), a także wydatki niezbędne, lecz wykraczające poza wymagane minimum, należy uznać za potencjalne źródła umożliwiające wygospodarowanie potrzebnych środków finansowych.

Bez znaczenia pozostaje przy tym, że na pokrycie wymaganych wydatków nie są wystarczające oszczędności, które wnioskodawca jest w stanie poczynić niejako "na bieżąco", czy w skali jednego miesiąca. Istotne jest samo posiadanie takiej możliwości, która tak jak jest to najbardziej prawdopodobne w przypadku H. F. może być rozciągnięta w czasie (np. 2-3 miesiące). Warto przy tym zaznaczyć, że wynagrodzenie zastępcy prawnego z wyboru jest kształtowane w drodze wzajemnej umowy między nim a klientem (jego zapłata może być również odroczona w czasie), na co niewątpliwy wpływ na także stopień zaawansowania sprawy i poziom jej trudności (w niniejszej sprawie nie jest on znaczny).

Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy; zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), który obejmuje wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek składniki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04); skarżący do takich osób bez wątpienia się kwalifikuje, mimo dopuszczalności doznawania przez niego przejściowych trudności finansowych Nie bez znaczenia pozostaje również korzystanie przez niego w sprawie objętej skargą z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co także stanowi wymierną formę wsparcia; środki zaoszczędzone w ten sposób mogą być przeznaczone na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Istotna jest także wynikająca z akt sprawy informacja, że możliwość pomocy skarżącemu deklarują jego dzieci, chociaż jak się wydaje on sam z tego wsparcia nie chce skorzystać.

Z tego też względu brak jest uzasadnionych przesłanek do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pozytywne dla niego rozpoznanie wniosku stanowiłoby nadużycie tej instytucji, zwłaszcza że mimo ciążącego na nim obowiązku nie wykazał on, czym miałby się objawić dla niego uszczerbek w koniecznym utrzymaniu i jakie jego uzasadnione potrzeby życiowe mogłyby być w związku z koniecznością opłacenia pełnomocnika z wyboru zagrożone. Wystarczające w tym względzie nie jest uzasadnienie wniosku PPF,

w którym skarżący powołuje się wyłącznie na swoje niewielkie dochody (jak wykazano, każdorazowo muszą być one odnoszone do ponoszonych wydatków na zaspokojenie koniecznych potrzeb życiowych).

W tej sytuacji należy stwierdzić, że H. F. nie spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie objętym złożonym wnioskiem.

Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.