Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 28 stycznia 2009 r.
II SA/Rz 768/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Piotr Godlewski (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia (...) września 2008 r. Nr (...) w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

R. J. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od wniesionej przez siebie skargi, w terminie do jego opłacenia zwrócił się o zwolnienie od niego argumentując to ciężką sytuacją rodzinną i materialną.

W złożonym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, powołując się na te same okoliczności wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, na których poniesienie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny nie pozwalają mu niskie dochody.

Wg zawartego we wniosku PPF oświadczenia R. J.:

-

pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz 3 dzieci (10, 13 i 17 lat),

-

ich majątek obejmuje 45-arową działkę,

-

jako źródła dochodów (brutto) został wykazany zasiłek przedemerytalny skarżącego w kwocie 600 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony (1.400 zł.),

-

średnie miesięczne wydatki na energię elektrycz. i gaz wynoszą 300 zł. media - 100 zł. zakup leków - 200 zł. Oprócz tego wnioskodawca wskazał na ponoszone wydatki związane z zakupem opału - 2.000 zł. nauką dzieci - 1.000 zł oraz na zadłużenie kredytowe w kwocie 4.000 zł.

Ponieważ formularz PPF dotknięty był brakiem formalnym w postaci niewypełnionej rubryki 7.1. dot. wykazania posiadanego domu, skarżący został wezwany do jego usunięcia. Jednocześnie wezwano go do:

1. Złożenia dodatkowego oświadczenia w zakresie:

a)

wskazanie średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych na zakup żywności,

b)

wskazanie sposobu zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej,

c)

potwierdzenie, czy podane we wniosku kwoty dochodów są zgodnie z opisem rubryki kwotami brutto, a jeżeli tak, do wskazania ich dokładnej wysokości netto (kwota po odliczeniu obciążeń podatkowych),

d)

wykazanie posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych,

e)

wyjaśnienie, jakie konkretnie wydatki "związane z nauką dzieci" składają się na podaną kwotę 1.000 zł i z jaką częstotliwością jest ona ponoszona,

f)

korzystanie ze wsparcia pomocy społecznej; jeżeli tak, to w jakiej formie i wysokości,

2. Przedłożenia:

a)

wyciągów z posiadanych przez siebie i członków rodziny rachunków bankowych za okres od 1 listopada 2008 r. do dnia wykonania wezwania,

b)

dokumentów potwierdzających wysokość rat przypadających do spłaty z tytułu zaciągniętego kredytu.

W wezwaniu zostało zawarte pouczenie, iż nieuzupełnienie braku formalnego wniosku będzie skutkowało jego pozostawieniem bez rozpoznania, zaś w przypadku gdy brak ten zostanie usunięty bez złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów, wniosek zostanie rozpoznany wyłącznie w oparciu o informacje w nim zawarte.

W wyznaczonym terminie, którego ostatnim dniem był 16 styczeń 2009 r., R. J. uzupełnił jedynie brak formalny wniosku, wykazując na przesłanej i podpisanej przez siebie 2-ej stronie formularza PPF posiadanie domu o pow. 120 m-.

W związku z powyższym stwierdzono, co następuje:

Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialno - bytowej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów, przy czym to właśnie osobę wnioskującą obciąża wykazanie spełnienia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy.

Informacje podane przez skarżącego we wniosku PPF - mimo odwoływania się przez niego w uzasadnieniu na związany z poniesieniem kosztów sądowych uszczerbek dla koniecznego utrzymania jego i rodziny - nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie, że poniesienie tych kosztów przekracza jego możliwości finansowe, a także czy ewentualny brak możliwości ich poniesienia dotyczy ich całości czy części. Za niewystarczające w tym względzie uznano powołanie się wyłącznie na ciężką sytuację materialną i rodzinną, bez konkretnego wskazania i wyjaśnienia, czym się ona dla skarżącego i członków jego rodziny objawia. Na samodzielne poczynienie takich ustaleń nie pozwalały też w szczególności dane świadczące o tym, że R. J. ma wraz z domownikami zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, uzyskując równocześnie wraz z żoną stałe dochody w wysokości 2 tys. zł miesięcznie (prawdopodobnie brutto, chociaż wątpliwości w tym zakresie może budzić analiza wymienionych we wniosku wydatków i obciążeń finansowych, dla pokrycia których wynikająca z niej kwota ok. 1.400 zł netto miesięcznie wydaje się nieadekwatna).

Z tej przyczyny informacje te okazały się niewystarczające dla dokonania pełnej oceny stanu majątkowego i rzeczywistych możliwości płatniczych R. J., a do ich dokładnego wyjaśnienia miało przyczynić się skierowane do niego wezwanie do złożenia w wyżej opisanym zakresie dodatkowego oświadczenia i dokumentów. Miało to przede wszystkim pozwolić na porównanie dochodów skarżącego i jego żony z ponoszonymi przez nich wydatkami, co stanowi główny czynnik decydujący o uznaniu zasadności wniosku (podstawą prawną dla takich wezwań jest art. 255 P.p.s.a, zgodnie z którym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające (...) lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego).

Rygoryzm postępowania o przyznanie prawa pomocy podyktowany jest wyjątkowym charakterem tej instytucji, wynikającym z obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Co do zasady dotyczy to każdej osoby posiadającej jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a więc także skarżącego, który wnioskując o przyznanie prawa pomocy musiał się liczyć z określonym, prawnie uregulowanym stopniu, ingerowaniem w sferę swojej prywatności. Podyktowane jest to wyjątkowym charakterem prawa pomocy, które jest finansowane ze środków publicznych. Okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą więc budzić jakichkolwiek wątpliwości, w tym nie mogą być interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej.

Nie kwestionując możliwych trudności finansowych skarżącego należy stwierdzić, iż nieustosunkowanie się przez niego do wezwania skutkuje brakiem uzasadnionych podstaw do uznania, iż spełnia on niezbędne warunki do przyznania mu prawa pomocy. Niewykonanie wezwania nasuwa przy tym uzasadnione przypuszczenie co do braku po jego stronie zamiaru ujawnienia swojej prawdziwej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, poddając tym samym w wątpliwość wiarygodność już udzielonych informacji. W świetle powyższego zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych wiązałoby się również z jego priorytetowym traktowaniem względem innych stron w postępowaniach toczących się przed sądem administracyjnym w sytuacjach, w których uzyskałyby one prawo pomocy po uprzednim wykonaniu skierowanego do nich wezwania i złożyły dodatkowe oświadczenie (dokumenty); wiązałoby się to z naruszeniem ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy. Sam wnioskodawca nie udzielając w sposób świadomy wymaganych informacji (uzupełniając tylko brak formalny wniosku PPF) musiał się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku.

Skoro zatem R. J. nie wykazał spełnienia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy, brak jest podstaw do pozytywnego rozpoznania złożonego wniosku.

W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.