Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2220520

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 27 stycznia 2017 r.
II SA/Rz 743/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Marcin Kamiński.

Sędziowie WSA: Piotr Godlewski (spr.), Maciej Kobak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi A. S.A. Oddział w (...) na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie odszkodowania za utratę wartości nieruchomości-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi A S.A. Oddział w (...) jest decyzja Wojewody z dnia (...) kwietnia 2016 r. Nr (...) w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

wnioskiem z dnia (...) lutego 2015 r. K. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta (...) przyznanie jednorazowego odszkodowania w związku z obniżeniem wartości działki nr 109/1 w obr. (...) m. P. (przed modernizacją działka nr 18, obr. nr (....]) spowodowanym posadowieniem na niej w 1963 r. przez Zakłady (...) w (...) gazociągu wysokociśnieniowego DN 600.

Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia (...) maja 2015 r. ((...)) Prezydent M. (...) odmówił ustalenia odszkodowania uznając, że w sprawie brak jest podstaw do uznania żądania strony w oparciu o art. 128 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 581, dalej: u.g.n.) o przyznanie jednorazowego odszkodowania w zakresie strat i utraconych korzyści oraz odpowiadającego zmniejszeniu wartości działki nr 109/1 z tytułu wybudowania gazociągu, gdyż ówczesny właściciel działki S. P. (ojciec wnioskodawczyni) otrzymał odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), w tym za straty w zasiewach, uprawach i plonach. Organ wskazał także na brak podstaw do uwzględnienia żądania strony z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., gdyż strona otrzymała odszkodowanie, a wartość nieruchomości ze względu na jej stan i przeznaczenie nie uległa zmianie.

Wskutek odwołania K. S., decyzja ta została uchylona mocą decyzji Wojewody z dnia (...) lipca 2015 r. ((...)). W jej uzasadnieniu wskazano m.in. na naruszenie art. 7 i art. 130 ust. 2 u.g.n. wynikające z braku wykazania opinią rzeczoznawcy majątkowego poczynionych ustaleń, że z uwagi na rolnicze wykorzystanie nieruchomości przed i po wybudowaniu gazociągu, jej wartość nie uległa zmianie.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezydent M. (...) - działając na podstawie art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 130, art. 132 ust. 1a i 6 u.g.n. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) - decyzją z dnia (...) lutego 2016 r. Nr (...) ustalił na rzecz K. S. jednorazowe odszkodowanie w wysokości 57 zł z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oznaczonej jako działka nr 109/1 w obr. (...) m. P. - wskutek ograniczenia sposobu korzystania z tej działki w związku z posadowieniem na niej w 1963 r. przez Zakłady (...) w (...) gazociągu wysokociśnieniowego DN 600 na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. Wydział Spraw Wewnętrznych Nr (...) z dnia (...) maja 1963 r. Do wypłaty odszkodowania zobowiązano A S.A. Oddział w (...). Wartość odszkodowania określono na podstawie sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego.

Odwołania od tej decyzji złożyli K. S. oraz A S.A. w (...) - Oddział w (...).

K. S. zawnioskowała o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W obszernym uzasadnieniu zakwestionowała prawidłowość sporządzonego operatu szacunkowego oraz określenia wartości odszkodowania. Jej zdaniem organ winien powołać nowego biegłego - rzeczoznawcę majątkowego, który obiektywnie ustali wysokość należnego jednorazowego odszkodowania za trwałe i nieodwracalne zmniejszenie wartości działki wskutek posadowienia gazociągu.

Natomiast A S.A. w (...) - Oddział w (...) zawnioskował o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Zarzucił naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 233 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że przepis tej ustawy ma zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych przed jej wejściem w życie; naruszenie art. 132 ust. 6 tej ustawy poprzez błędne przyjęcie, że odwołujący jest obowiązany do zapłaty odszkodowania w sytuacji gdy nie jest osobą lub jednostką organizacyjną która uzyskała zezwolenie ani jego następcą prawnym oraz naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy poprzez błędne przyjęcie, że podmiotem posiadającym legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem jest każdoczesny właściciel nieruchomości, a nie wyłącznie "osoba wywłaszczona" w stosunku do której nastąpiło ograniczenie prawa korzystania z nieruchomości.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) kwietnia 2016 r. Nr (...) Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił w całości decyzję Prezydenta M. (...) i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W motywach rozstrzygnięcia podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że gazociąg wysokiego ciśnienia DN 600 usytuowany został na nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 109/1, obr. (...) m. P.

w 1963 r. na podstawie decyzji Prezydium MRN w (...) z dnia (...) maja 1963 r. Nr (...) zezwalającej Zakładom (...) w (...) na przeprowadzenie na obszarze miasta P. (P., S., K.) gazociągu oraz urządzeń technicznych podziemnych i nadziemnych niezbędnych do korzystania z niego, w tym m.in. na działce stanowiącej własność S. P. - poprzednika prawnego wnioskodawczyni. Jak ustalono, nieruchomość ta zlokalizowana jest obecnie w obszarze nie objętym ustaleniami żadnego z obowiązujących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta P., zatwierdzonym uchwałą nr (...) Rady Miejskiej w (...) z dnia 23 lutego 2006 r., wschodnia część tej działki położona jest w jednostce przestrzennej "III-Ogólnomiejskiej", obejmującej istniejące zurbanizowane tereny o funkcjach: mieszkaniowych, usługowych, przemysłowych i innych o charakterze miejskim. Pozostała zachodnia część działki zlokalizowana jest w terenie oznaczonym symbolem "III/MN-15" - obszary o dominującej funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej "Przekopana". Zgodnie natomiast z nieobowiązującym już planem miejscowym (zatwierdzonym uchwałą nr (...) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia (...) grudnia 1970 r.), nieruchomość ta usytuowana była w obszarze istniejących upraw polowych, z dopuszczeniem strefy ochrony gazociągów i odwiertów. Jak ustalił organ I instancji, wnioskodawczyni nie ubiegała się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla działki nr 109/1.

Wojewoda podał, że powyższe ustalenia w zakresie przeznaczenia nieruchomości powielone zostały w operacie szacunkowym, wykonanym dla potrzeb określenia zmniejszenia jej wartości. Dokonane w tym zakresie ustalenia organu I instancji są jednak niezrozumiałe. Nie wyjaśniono bowiem związku pomiędzy istniejącym przeznaczeniem przedmiotowej nieruchomości w latach 1970-2016, a zmniejszeniem się jej wartości na skutek wybudowania na niej w 1963 r. gazociągu wysokiego ciśnienia. Obowiązkiem organu I instancji oraz rzeczoznawcy, stosownie do art. 130 ust. 1 u.g.n., było ustalenie przeznaczenia tej nieruchomości na dzień w którym nastąpiło ograniczenie w sposobie jej korzystania, tj. według stanu obowiązującego w 1963 r. Z akt sprawy nie wynika natomiast, czy w 1963 r. nieruchomość była objęta planem i jakie było jej przeznaczenie wynikające z tego planu. W przypadku natomiast braku planu, przeznaczenie nieruchomości winno zostać ustalone na podstawie art. 154 ust. 2 i 3 u.g.n.

Wojewoda wskazał, że głównym powodem uchylenia decyzji była wadliwość operatu szacunkowego, który sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego niezgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), tj. z pominięciem kwestii określonych w § 43 ust. 3 tego rozporządzenia, które to należy uwzględnić przy określeniu zmniejszenia wartości nieruchomości. W tym zakresie operat wymaga poprawienia.

Z uwagi na wadliwość operatu szacunkowego Wojewoda odstąpił od odniesienia się do zarzutów K. S. Natomiast odpowiadając na zarzuty A S.A. z/s w (...) podał, że S. P. (poprzedni właściciel) po wybudowaniu gazociągu otrzymał stosowne odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach, za drzewa i krzewy oraz za zniszczenie warstwy orno-akumulacyjnej i struktury roli w łącznej wysokości 1 744,70 ówczesnych złotych. Potwierdza to wydana na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1964 r. Nr (...). Odszkodowanie to dotyczy jednakże tylko części szkody związanej z realizacją na nieruchomości gazociągu. Były właściciel nie otrzymał odszkodowania za szkody powstałe na skutek samego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, zaistniałe po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, w tym za ewentualne zmniejszenie się jej wartości. Podstawę do przyznania takiego odszkodowania stanowi art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Wojewoda nie podzielił także zarzutu, że A S.A. nie jest następcą prawnym Zakładów (...) w (...) Wskazując na przekształcenia tego Zakładu uznał, że z akt sprawy bezspornie wynika, że odwołująca Spółka jest następcą prawnym Zakładów (...) w (...) i nabyła własność gazociągu DN600. Ponadto wskazał, że K. S., jako spadkobierczyni S. P., posiada legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, co wynika z art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Wojewody z dnia (...) kwietnia 2016 r. A S.A. w (...) Oddział w (...) - reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. - wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 129 ust. 5 pkt 3 wz. z art. 233 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że ma on zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, tj. dotyczy spraw, w których przez 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia odszkodowania,

- art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża skarżącą Spółkę, mimo, że nie jest podmiotem który uzyskał zezwolenie, ani jego następcą prawnym,

- art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podmiotem posiadającym legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem jest każdoczesny właściciel nieruchomości a nie tylko osoba "wywłaszczona",

- art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach sprawy powstał obowiązek zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, mimo że w istocie nie doszło do szkody w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości, gdyż w chwili budowy gazociągu miała ona charakter rolny a jego lokalizacja nie miała wpływu na zmianę przeznaczenia tegoż gruntu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd opisanych naruszeń prawa nie stwierdził.

Przedmiotem kontroli Sądu jest kasacyjna decyzja Wojewody z dnia (...) kwietnia 2016 r., którą uchylił on decyzję Prezydenta M. (...) z dnia (...) lutego 2016 r. i przekazał mu sprawę zainicjowaną wnioskiem K. S. o przyznanie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek posadowienia na niej gazociągu do ponownego rozpatrzenia.

W sprawie nie budzi wątpliwości, że do posadowienia gazociągu na przedmiotowej nieruchomości doszło na podstawie decyzji Prezydium MRN

w (...) z dnia (...) maja 1963 r. Nr (...), mocą której zezwolono Zakładom (...) w (...) na przeprowadzenie na obszarze m. P. gazociągu oraz urządzeń technicznych podziemnych i nadziemnych niezbędnych do korzystania z niego. Decyzją tą objęta została m.in. stanowiąca własność S. P. (poprzednika prawnego wnioskodawczyni) działka nr 18 w obr. (...) (wg ówczesnej numeracji), za co - tytułem zniszczonych zasiewów i plonów, drzew i krzewów owocowych oraz warstwy orno - akumulacyjnej i struktury roli - na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - otrzymał on odszkodowanie w kwocie 1744,70 zł (orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) października 1964 r. (...) o przyznaniu odszkodowania za poniesione straty na skutek budowy rurociągu gazowego - k. 29-35 akt sprawy organu I instancji, teczka nr 1)

W okolicznościach sprawy, kwestią pierwotną wobec samego przyznania odszkodowania i jego wysokości za zmniejszenie wartości działki nr 109/1 spowodowane ograniczeniem możliwości korzystania z niej wskutek posadowienia gazociągu stało się uprzednie ustalenie w toku postępowania, czy takie roszczenie K. S. w ogóle przysługuje, czy podstawę do jego przyznania - w sytuacji, gdy do ograniczenia prawa własności nieruchomości doszło pod rządami ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczanie nieruchomości - może stanowić art. 129 ust. 5 pkt 3 obowiązującej obecnie u.g.n. oraz czy obowiązek wypłaty odszkodowania mógł zostać nałożony na skarżącego - tj. A S.A. - jako obecnego właściciela gazociągu, który nie był adresatem decyzji z 1963 r. i jak twierdzi pełnomocnik Spółki, nie jest jego następcą prawnym.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia zezwalającego Zakładom (...) w (...) na budowę gazociągu stanowił przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zgodnie z którym organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogły za zezwoleniem naczelnika gminy - a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach - zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową - ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ponadto, stosownie do ust. 2 tego artykułu, osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługiwało prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją.

Z regulacją przewidzianą w art. 35 pozostawał w związku art. 36 tej ustawy. Zgodnie z jego ust. 1, odszkodowanie za straty wynikłe z działań przewidzianych w art. 35 ust. 1 i 2 strony ustalały na podstawie wzajemnego porozumienia, a w razie sporu jego wysokość ustalał na wniosek zainteresowanej strony naczelnik gminy, a w miastach prezydent lub naczelnik miasta (dzielnicy). Ust. 2 tego artykułu wskazywał przy tym, że odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach powinno być ustalone w przeciągu 30 dni od daty zgłoszenia wniosku o odszkodowanie; roszczenie o takie odszkodowanie przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody.

W ocenie Sądu, z przepisów tych wynika jednoznacznie, że odszkodowanie o jakim mowa w art. 36 ust. 1 nie ograniczało się wyłącznie do strat w zasiewach, uprawach i plonach, a wyodrębnienie dokonane w ust. 2 podyktowane było zamiarem oddzielnego uregulowania kwestii ustalenia odszkodowania i przedawnienia roszczenia wyłącznie tej kategorii szkód. Prowadzi to do wniosku, że odszkodowanie o jakim mowa w art. 36 ust. 1 odnosiło się do wszelkich strat związanych z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń wymienionych w art. 35 ust. 1 ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości na których zostały posadowione; stanowisko to znajduje potwierdzenie m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2016 r.

I ACa 1233/15 (LEX nr 2044391), zgodnie z którym wszelkie szkody związane z ograniczeniem własności na podstawie art. 35 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości mieszczą się w odszkodowaniu zakreślonym przez jej art. 36. Regulując w ust. 1 tego artykułu odszkodowanie należne właścicielowi nieruchomości objęto nim więc wszelkie straty związane z założeniem i przeprowadzeniem przewodów lub urządzeń, o czym mowa w art. 35 powyższej ustawy, włącznie ze zmniejszeniem wartości nieruchomości.

Pojęcie "straty" o którym mowa w art. 36 ustawy z 1958 r. powinno być przy tym interpretowane poprzez pryzmat art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, co oznacza m.in. zmniejszenie aktywów poszkodowanego właściciela, a zmniejszenie wartości nieruchomości jest właśnie zmniejszeniem jednego z jego aktywów. Tym samym strata rozumiana jako zmniejszenie aktywów może polegać także na pogorszeniu nieruchomości, w szczególności na zmniejszeniu jej wartości (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt III CZP 116/09, LEX nr 537076).

Skoro zatem na mocy przepisu szczegółowego tylko roszczenie o odszkodowanie za straty w zasiewach, uprawach i plonach podlegało przedawnieniu (które de facto zostało właścicielowi nieruchomości wypłacone), należy uznać, że dochodzenie odszkodowania w pozostałej części na podstawie art. 36 ust. 1 wskazanej ustawy nie zostało ograniczone w czasie (zgodnie z ust. 3 tego artykułu, odszkodowanie to nie przysługiwało jedynie w przypadku, jeżeli właściciel pomimo ograniczenia nie poniósł szkody).

Ponieważ jednak ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości utraciła moc z dniem 1 sierpnia 1985 r. a wniosek K. S. został złożony w czasie obowiązywania aktualnej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, należało zatem ustalić, czy jej przepisy stwarzają materialnoprawną podstawę do uwzględnienia jej żądania.

W u.g.n. kwestie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania na nich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, uregulowane są w art. 124 ust. 1 i 4 u.g.n., które nakazują też odpowiednie stosowanie art. 128 ust. 4 u.g.n. w przypadkach, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty. Zgodnie zaś z art. 128 ust. 4 u.g.n. "odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu". Analiza tych przepisów wskazuje na analogiczne uregulowanie kwestii odszkodowawczych za ograniczenie własności nieruchomości jak w ustawie wywłaszczeniowej z 1958 r.

Sytuacja, w której nastąpiło ograniczenie własności nieruchomości z przyczyn wskazanych w art. 124 u.g.n., bez odszkodowania przewidzianego w art. 128 ust. 4, wypełnia hipotezę art. 129 ust. 5 pkt 3 tej ustawy. Stanowi on, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji publicznej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie; zgodnie z ukształtowanym orzecznictwem sądowym, przepis ten dotyczy również sytuacji w których doszło do ograniczenia prawa własności nieruchomości bez ustalenia należnego odszkodowania (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2012 r. II SA/Gl 582/12, LEX nr 1248878, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 listopada 2015 r. II SA/Ol 1005/15, LEX nr 1946698). Tym samym, skoro odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości zajętej pod budowę gazociągu nie zostało dotychczas w pełnym wymiarze przyznane, brak jest przeszkód, aby mimo stosownego wniosku, nadal nie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Wyraźnego podkreślenia wymaga przy tym, że w treści samej decyzji z dnia (...) maja 1963 r. zawarta jest informacja (akapit drugi od dołu), że właścicielom nieruchomości na których przeprowadzony będzie gazociąg, na ich żądanie, stosownie do art. 36 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przysługuje odszkodowanie za wszelkie wynikłe z tego szkody (a nie tylko za straty w zasiewach, uprawach i plonach o którym mowa w ust. 2 tego artykułu i które przedawniało się z upływem 3 lat od powstania szkody).

W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że ma świadomość rozbieżności, jakie dotyczyły możliwości zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie (22 kwietnia 2004 r.), czy wręcz przed wejściem w życie u.g.n. (1 stycznia 1998 r.). Zgodnie z pierwotną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, art. 129 ust. 5 u.g.n. znajdował zastosowanie wyłącznie do stanów faktycznych zaistniałych pod rządami tej ustawy lub takich, w których sprawa odszkodowania została wszczęta i niezakończona przed wejściem jej w życie

(art. 233 u.g.n.). Podkreślano brak przepisów przejściowych pozwalających rozszerzyć stosowanie tej regulacji i jej zasad na przypadki wywłaszczeń (ograniczeń) dokonywanych w przeszłości na podstawie innych aktów prawnych, o ile sprawa odszkodowania nie została wszczęta przed wejściem u.g.n. w życie.

Zgodnie jednak z prezentowanym w aktualnym orzecznictwie sądowym stanowiskiem, przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie także do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie u.g.n., czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu, ograniczeniu prawa własności bez ustalenia należnego właścicielowi odszkodowania, które nie ulega przedawnieniu.

Skoro bowiem zarówno poprzednia ustawa, pod rządami której ograniczono prawo własności, jak i obecna ustawa przewidują odszkodowanie z tego tytułu, to niepodobna bronić poglądu o jego nieprzysługiwaniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 września 2015 r. I OSK 90/14, z dnia 16 kwietnia 2015 r. I OSK 2035/13, z dnia 19 listopada 2014 r. I OSK 713/13, z dnia 26 sierpnia 2014 r. I OSK 147/13 i z dnia 6 marca 2012 r. I OSK 397/11; wyroki: WSA

w Gliwicach z dnia 7 listopada 2014 r. II SA/Gl 484/14, z dnia 17 stycznia 2013 r.

II SA/Gl 938/12 i z dnia 19 listopada 2012 r. II SA/Gl 582/12, WSA w Gdańsku z dnia 23 marca 2016 r. II SA/Gd 648/15 i z dnia 25 lutego 2015 r. II SA/Gd 659/14, WSA

w Krakowie z dnia 15 czerwca 2011 r. II SA/Kr 513/11 - dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poglądy wyrażone w tych orzeczeniach Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całości, oceniając tym samym jako niezasadny sformułowany w skardze zarzut naruszenia przez organy administracji art. 129 ust. 5 pkt 3 wz. z art. 233 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że ma on zastosowanie do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie tej ustawy, tj. dotyczy spraw, w których przed 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu lub ograniczeniu prawa własności bez ustalenia odszkodowania. Skoro bowiem przysługujące na gruncie ustawy z 1958 r. uprawnienie do odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nie zostało w pełni zrealizowane a przepisy u.g.n. przewidują analogiczne uprawnienie, brak jest przeszkód do skorzystania z jej przepisów i ich zastosowania do stanu faktycznego zaistniałego przed jej wejściem w życie. Przyjęcie odmiennej interpretacji art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stałaby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 Konstytucji) oraz wyrażoną w jej art. 21 ust. 2 zasadą gwarantującą prawo do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia.

Sąd zauważa przy tym, mimo że nie zostało to objęte zarzutami skargi, że bez znaczenia w sprawie pozostaje upływ czasu od wydania decyzji z dnia (...) maja 1963 r. Zgodnie z utrwalonymi w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądami, stosunek prawny odszkodowania nie ma charakteru stosunku administracyjnoprawnego, lecz cywilnoprawny (por. postanowienia SN z dnia 22 kwietnia 1998 r. I CKN 1000/97 i z dnia 10 marca 1999 r. II CKN 34/98, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r. SK 12/99, wyrok NSA z 15 czerwca 1993 r. IV SA 1667/92, wyrok WSA w Krakowie z 16 kwietnia 2013 r., II SA/Kr 194/13). Konsekwencją cywilnoprawnego charakteru roszczenia odszkodowawczego jest możliwość jego przedawnienia na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (zgodnie z art. 118 k.c., roszczenie odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia przedawnia się z upływem 10 lat; bieg przedawnienia - stosownie do art. 120 § 1 k.c. - rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne). Podkreślić jednak wyraźnie należy, że w świetle obecnie obowiązujących przepisów, przedawnieniu ulega wyłącznie odszkodowanie które zostało już wcześniej ustalone, natomiast przedawnieniu nie podlega samo ustalenie odszkodowania, gdyż z woli ustawodawcy następuje to w formie decyzji administracyjnej. Prawo administracyjne generalnie nie przewiduje instytucji przedawnienia, jakie jest zasadą w prawie cywilnym. Przedawnienie na gruncie prawa administracyjnego istnieje tylko wówczas, gdy przepisy wyraźnie to przewidują. Odmiennie zatem niż w przypadku przewidzianym w art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., brak jest podstaw do wywodzenia przedawnienia roszczenia wynikającego z ust. 1 tego artykułu, o ile tylko nie doszło do wydania w tym zakresie decyzji administracyjnej.

W konsekwencji, skoro prawo do odszkodowania przewidzianego w art. 36 ust. 1 tej ustawy nie ulega przedawnieniu i może być skutecznie dochodzone nawet w znacznej odległości czasowej od powstania roszczenia, brak jest również uzasadnionych podstaw, aby uprawnienie do jego dochodzenia - zgodnie z treścią tego przepisu oraz przepisu art. 128 ust. 1 u.g.n. - wiązać wyłącznie z osobą właściciela nieruchomości (użytkownika wieczystego), których ograniczono w korzystaniu z ich nieruchomości. Odmienne uznanie stanowiłoby w istocie dodatkową barierę ograniczającą możliwość ubiegania się o wypłatę należnego odszkodowania, którą trudno byłoby pogodzić z powołanym wyżej art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i szczególnie trudno zaakceptować w sytuacji, w której - niezależnie od zmiany stanu prawnego regulującego kwestię odszkodowania - z przyczyn losowych dochodziłoby do przejścia prawa własności na następców prawnych. Istota roszczenia odszkodowawczego nie może zatem niweczyć prawa następców prawnych poprzedniego właściciela nieruchomości do skutecznego ubiegania się o jego przyznanie, analogicznie jak ma to miejsce w przypadku ubiegania się o zwrot wywłaszczonych nieruchomości przez spadkobierców osoby wywłaszczonej, którym obowiązujące obecnie przepisy u.g.n. (art. 136) wprost dają takie uprawnienie.

Wykładnia ta znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Krakowie z dnia 15 czerwca 2011 r. II SA/Kr 513/11 (LEX nr 993331), zgodnie z którym jeśli odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną w 1951 r. nie zostało przyznane osobom uprawnionym, tj. właścicielom lub ich następcom prawnym, to nic nie stoi na przeszkodzie aby w oparciu o art. 129 ust. 5 ust. 3 u.g.n. odszkodowanie takie zostało przyznane.

W kwestii podmiotów którym przysługują roszczenia odszkodowawcze za wywłaszczoną nieruchomość wypowiedział się również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r. IV SA/Po 551/14; "zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 u.g.n., roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone. Zaspokojenie tych osób wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. Jeżeli jednak roszczenia nie zostały dotychczas zgłoszone, a nieruchomość została zbyta na rzecz kogoś innego, to następca prawny może zgłosić takie roszczenie".

W kontekście powyższego, wyłącznie zaspokojenie właścicieli nieruchomości których prawa podlegają ograniczeniu, wyklucza dopuszczalność zgłoszenia w przyszłości roszczenia o odszkodowanie przez następców prawnych. Jeżeli jednak roszczenia te nie zostały dotychczas zgłoszone, a nieruchomość została zbyta na rzecz kogoś innego, to następca prawny może zgłosić takie roszczenie. Wbrew zatem zarzutowi skargi podnoszącemu naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że podmiotem posiadającym legitymację prawną do wystąpienia z roszczeniem jest każdoczesny właściciel nieruchomości a nie tylko osoba "wywłaszczona", K. S. uprawniona była do ubiegania się o przyznanie odszkodowania w zakresie, w jakim nie zostało ono ustalone i wypłacone stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 132 ust. 6 u.g.n. "poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że obowiązek zapłaty odszkodowania obciąża skarżącą Spółkę, mimo, że nie jest podmiotem który uzyskał zezwolenie, ani jego następcą prawnym". Sąd co do zasady podziela ustalenia zaskarżonej decyzji, że obowiązek zapłaty odszkodowania skierowany został do podmiotu właściwego. W okolicznościach sprawy nie budzi zastrzeżeń, że skarżąca Spółka stała się właścicielem gazociągu DN 600 przebiegającego przez działkę nr 109/1 na podstawie aktu notarialnego z dnia (...) lipca 2005 r. Rep. A Nr (...) (wynika to zarówno z treści odwołania od decyzji Prezydenta M. (...) z dnia (...) lutego 2016 r. - k. 12 akt administracyjnych sprawy organu II instancji, jak i wniesionej skargi - k. 5 akt sądowych). W treści zaskarżonej decyzji, powołując się na akta administracyjne sprawy, szczegółowo opisano proces przekształceń jakim ulegały Zakłady (...) w T. oraz powstanie A S.A. Mimo że w aktach sprawy dotyczących tego dokumentów nie stwierdzono, nie miało to żadnego wpływu na treść decyzji i zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z racji bowiem wcześniejszego rozpatrywania wniesionej w tym samym przedmiocie skargi A S.A. na analogiczną decyzję Wojewody z dnia (...) kwietnia 2016 r. - uchylającą decyzję Prezydenta M. (...) z dnia (...) lutego 2016 r. o ustaleniu na rzecz M. S. jednorazowego odszkodowania za obniżenie wartości sąsiedniej nieruchomości nr 109/2 (sygn. akt II SA/Rz 712/16) Sądowi z urzędu było wiadomo, że w aktach tej sprawy - toczącej się równolegle ze sprawą K. S. - znajduje się wydruk ze strony internetowej (...) Sp. z o.o. z dnia (...) października 2014 r. (...)). Jak wynika z jego treści, w 1950 r. w wyniku zmiany nazwy przedsiębiorstwa (...) w (...) powstały Zakłady (...) w (...), na rzecz których wydana została (...) maja 1963 r. decyzja zezwalająca na przeprowadzenie na obszarze miasta (...) (w tym działce S. P.) gazociągu z którym związane jest niniejsze postępowanie. W 1966 r. na jego bazie utworzono (...) Okręgowy (...) w (...) ((...) O (...), który z kolei w 1976 r. zmienił nazwę na (...) ((...)). W 1982 r. utworzono przedsiębiorstwo państwowe (...) ((...)) z/s w (...), a w ramach jego struktur - w miejsce (...) - (...) Okręgowy (...) ((...) O (...)) w T., który w wyniku przekształcenia w 1996 r. (...) w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, zmienił nazwę na A S.A. Oddział (...) ((...) O (...)). W 2000 r., w wyniku rozdzielenia przesyłu od dystrybucji gazu, w miejsce (...) O (...) w T. powstaje Oddział (...) ((...)) - zajmujący się dystrybucją gazu oraz Regionalny Oddział Przesyłu - obsługujący gazociągi na obszarze byłego (..]O (...), a w 2003 r., w ramach restrukturyzacji i prywatyzacji (...) S.A., w T. w zakresie dystrybucji rozpoczęła działalność (...) Spółka (...) ((...) S (...)) Sp. z o.o.

Wg informacji widniejących na stronie internetowej (...) S.A. (...)) - co Sąd także wziął pod uwagę z urzędu - wynika z kolei, że (...) kwietnia 2004 r. powstała Sp. z o.o. (...) (100% udziałów w niej objęło (...) S.A.), która przejęła nadzór oraz odpowiedzialność za transport gazu ziemnego strategicznymi gazociągami w Polsce. (...) kwietnia 2005 r. (...) przekazał Skarbowi Państwa wszystkie udziały w (...) S.A., zaś (...) czerwca 2005 r. Zgromadzenie Wspólników zadecydowało o zmianie nazwy spółki z (...) Sp. z o.o. na (...) Sp. z o.o.

Jak wynika przy tym ze znajdującego się w aktach sądowych odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców, (...) września 2006 r. (...) Sp. z o.o. przekształciła się w A S.A., której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa. Obecny na rozprawie sądowej radca prawny reprezentujący stronę skarżącą (A S.A. Oddział w (...)) dodatkowo podniósł, że Spółka będąc dysponentem gazociągu, nie jest następcą prawnym podmiotu, na rzecz którego została wydana decyzja z dnia (...) maja 1963 r.; została utworzona jako Spółka "córka" (...), a własność gazociągu nabyła tytułem jego wniesienia jako aportu przez Skarb Państwa.

Odnosząc się do powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na wielokrotne i złożone przekształcenia, skarżąca Spółka wprawdzie nie jest bezpośrednim następcą prawnym podmiotu na rzecz którego nastąpiło ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, gdyż powstała w 2004 r. jako nowy podmiot zajmujący się transportem gazu ziemnego w Polsce, niemniej doszło do tego na bazie majątku i wielokrotnie przekształcanych struktur Zakładów (...) w (...)

W posiadaniu Spółki znajduje się też dokumentacja dotycząca ograniczenia korzystania z przedmiotowej nieruchomości (decyzja Prezydium MRN w (...) z dnia (...) maja 1963 r. Nr (...) zezwalająca na budowę gazociągu, pismo z dnia (...) czerwca 1964 r. w sprawie rozpoczęcia prac przez Komisję do spraw odszkodowań za zniszczenia w uprawach, zasiewach i plonach, pismo Zakładów (...) w (...) z dnia (...) czerwca 1964 r. w sprawie zlecenia oszacowania szkód biegłemu S. P., orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) października 1964 r. Nr (...) o odszkodowaniu za straty wynikłe z budowy gazociągu; k. 25-35 akt administracyjnych sprawy organu I instancji, teczka nr 1). W aktach tych (k. 36-37) znajduje się również pismo z dnia (...) października 2014 r. stanowiące odpowiedź A S.A. na wniosek K. S. o zawezwanie do próby ugodowej w związku z toczącym się przed SR w (...) postępowaniem w sprawie (...); w piśmie tym skarżąca Spółka nie zanegowała swej właściwości, lecz stwierdziła brak podstaw do zapłaty za bezumowne korzystanie z działki nr 109/1 oraz ustanowienia odpłatnej służebności przesyłu, ze wskazaniem, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości "kompleksowo i wyczerpująco regulowała roszczenia za niedogodności i ograniczenia wiążące się z obecnością urządzeń przesyłowych, przysługujące właścicielowi nieruchomości, przez którą przeprowadzono inwestycję. Roszczenia te przedawniały się z upływem 3 lat od powstania szkody".

Powyższe, wobec nie budzącego wątpliwości faktu przysługiwania skarżącej Spółce prawa własności przedmiotowego gazociągu, pozwala na przypisanie w zakresie prowadzonej przez nią działalności następstwa prawnego po Zakładach (...) w T., na rzecz których doszło do wydania w 1963 r. decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu oraz odpowiedzialności za ewentualnie wynikające z tego obniżenie jej wartości. Tym samym nie jest zasadne uznanie za podmiot zobowiązany do wypłaty ewentualnego odszkodowania (...) S.A., skoro to ze struktur tej Spółki doszło do wydzielenia majątku i zadań, przekazanych do realizacji nowo utworzonemu podmiotowi, którym po przekształceniach dotyczących nazwy i formy prawnej działalności jest aktualny właściciel gazociągu, tj. A S.A.

Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem (por.m.in. wyroki NSA z dnia 5 lutego 2015 r. I OSK 1224/13 i z dnia 10 lipca 2015 r. I OSK 2546/13), operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalistycznych odnośnie szacowania nieruchomości i jest on dowodem w sprawie i jako taki podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie a także sąd nie mogą wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Sąd powinien dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane prawem elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane czy uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową.

Zgodnie z powyższym, w aktualnym stanie sprawy niemożliwe jest przesądzenie, czy K. S. przysługuje prawo do wnioskowanego odszkodowania za utratę wartości nieruchomości, ani tym bardziej wypowiadanie się nt. prawidłowości ustalania jego wysokości. Sąd w tym zakresie podzielił bowiem zawarte w zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody, że okoliczności utraty wartości działki nr 109/1 nie zostały dostatecznie wyjaśnione, przede wszystkim w związku z uchybieniami, jakie organ ten dostrzegł w sporządzonym na zlecenie organu I instancji, a stanowiącym podstawę ustalenia odszkodowania operacie szacunkowym. Wg art. 130 ust. 1 u.g.n., wysokość odszkodowania w przypadku wydawania odrębnej decyzji o odszkodowaniu ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw. Stosownie do art. 154 u.g.n., przeznaczenie to determinowane jest planem miejscowym, a dopiero w sytuacji jego braku, określa się je na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zaś dopiero w ostatniej kolejności zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania nieruchomości.

Jak wskazano w treści operatu (s. 3), zakresem wyceny objęto określenie wartości rynkowej nieruchomości przed wybudowaniem na niej urządzeń sieci gazowej oraz po ich wybudowaniu. Rzeczoznawca powołując się na przeznaczenie wycenianej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta P. z dnia 30 grudnia 1970 r. oraz jej aktualne przeznaczenie w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego z dnia 23 lutego 2006 r. (s. 7 operatu), kolejno wskazał (s. 12 operatu) na zgodność przeznaczenia nieruchomości z dnia ograniczenia praw z aktualnym sposobem jej użytkowania (tereny rolne). Jak podkreślił organ odwoławczy, ani rzeczoznawca ani organ I instancji nie wyjaśnili, jaki jest związek między przeznaczeniem nieruchomości w latach 1970 - 2016 a zmniejszeniem się wartości nieruchomości na skutek wybudowania na niej w 1963 r. gazociągu.

Co więcej, Sąd zauważa, że w żaden sposób nie zostało wyjaśnione, na jakiej podstawie ustalono to przeznaczenie w dacie ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, zwłaszcza że w operacie jednocześnie wskazano, że "nieruchomość od dnia zajęcia przez Zakłady (...) w (...) (...) wykorzystywana jest na cele rolne", co zasadniczo wzajemnie się wyklucza.

Między przeznaczeniem nieruchomości w dacie ograniczenia korzystania z niej a faktycznym sposobem jej wykorzystania w tym czasie, który zdaje się przyjął dla potrzeb wyceny rzeczoznawca, niekoniecznie musi zachodzić tożsamość. W tym celu - jak wskazał organ administracji II instancji - niezbędne jest poczynienie ustaleń co do przeznaczenia nieruchomości wg stanu obowiązującego w 1963 r. Jakkolwiek w toku postępowania I-instancyjnego uzyskano informację z Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru, że Biuro Rozwoju Miasta (...) nie posiada dokumentacji planistycznej z 1963 r. (k. 73 akt sprawy organu I instancji, teczka nr 1), nie oznacza to definitywnie, że takiej w ogóle nie było. Zarówno ze strony organu jak i rzeczoznawcy nie zostały podjęte żadne próby jej uzyskania z innych źródeł, chociażby takie, jak podjęto względem dokumentacji związanej z samym lokowaniem gazociągu, tj. poprzez jej poszukiwanie w zasobach Archiwum Państwowego.

Niezależnie od powyższego, trudno też nie podzielić pozostałych wskazanych przez Wojewodę argumentów co do uznania wadliwości operatu szacunkowego, jakie w konsekwencji zadecydowały o uchyleniu decyzji organu I instancji. Przy określaniu utraty wartości nieruchomości jako różnicy pomiędzy jej wartością bez urządzeń sieci gazowej a wartością nieruchomości z przeprowadzonym gazociągiem nie sposób pominąć bowiem braku odniesienia się przez rzeczoznawcę do kwestii wskazanych w § 43 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U.

Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią, przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art. 128 ust. 4 ustawy, uwzględnia się:

1)

zmianę warunków korzystania z nieruchomości; 2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości; 3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;

4)

skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.

Zgodnie z postanowieniem SN z dnia 22 kwietnia 2015 r. I CSK 717/14 (LEX nr 1678063), wydanie decyzji mającej podstawę w art. 35 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości prowadzi do trwałego ograniczenia prawa własności nieruchomości, gdyż sprawia, że właściciel ma obowiązek znoszenia stanu faktycznego ukształtowanego przebiegiem urządzeń przez strefę, w której było lub mogło być wykonywane jego prawo.

Brak ustosunkowania się w operacie do okoliczności o których mowa w § 43 ust. 3 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. należy uznać tym bardziej za istotny, że jak wskazał sam rzeczoznawca w jego treści, w związku z przebiegiem linii przesyłowej gazu o średnicy 600 mm i długości 39,706 m, na działce istnieją "ograniczenia zagospodarowania" (s. 6) oraz "ograniczenia budowlane" (s. 22). Brak jest przy tym wyjaśnienia, z czego one wynikają i na czym polegają (czy mają związek z istniejącą na działce zabudową gospodarczą lub ograniczają powstanie nowej, wg jakiego przeznaczenia działki i na jaką datę są wywodzone itp.). Jak można bowiem domniemywać, ograniczenia te nie są podyktowane aktualną funkcją rolną działki, skoro jak wskazano w operacie (s. 6), w taki sposób była też użytkowana na dzień (...) maja 1963 r.

W tej sytuacji przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do ostatniego zarzutu skargi, a dotyczącego naruszenia art. 132 ust. 6 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach sprawy powstał obowiązek zapłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji i co znalazło odzwierciedlenie w niniejszym uzasadnieniu, prawidłowe i nie budzące wątpliwości wyjaśnienie tej kwestii wymaga przede wszystkim ustalenia przeznaczenia nieruchomości na dzień wydawania decyzji ograniczającej sposób korzystania z działki nr 109/1 oraz sporządzenia operatu szacunkowego odpowiadającego w objętym nim zakresie obowiązującym przepisom. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy będzie mógł stanowić podstawę do właściwego ustosunkowania się organu I instancji do złożonego przez K. S. wniosku i wydania stosownej decyzji.

Aprobując zatem stanowisko Wojewody i uznając, że wydana przez niego decyzja kasacyjna odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.