Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1395525

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 września 2013 r.
II SA/Rz 728/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Krystyna Józefczyk.

Sędziowie WSA: Zbigniew Czarnik Joanna Zdrzałka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto (...) na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

I.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r. nr (...);

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

III.

zasądza od Wojewody (...) na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto (...) kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda (...), decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasto (...), utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r. nr (...) orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w obr. (...), oznaczonej jako działka nr 1081/79 o pow. 0,0109 ha na rzecz H. W., E. S. i K. W.

W podstawie prawnej Wojewoda wskazał art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej w skrócie "k.p.a." w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) - powoływanej dalej również w skrócie "ugn".

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na wniosek wymienionych na wstępie osób, spadkobierców J. W. - właściciela nieruchomości oznaczonej jako pgr 1021/2, która została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych (...) z dnia (...) grudnia 1967 r. znak (...) z przeznaczeniem na poszerzenie ulicy, w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Za wywłaszczoną nieruchomość nie przyznano odszkodowania, zgodnie z art. 8 ust. 7 wskazanej ustawy, bowiem była ona przeznaczona na poszerzenie ulicy, a jej powierzchnia nie przekraczała 25% całego obszaru pozostającego przy dotychczasowym właścicielu. Pgr 1021/2 zmieniła później oznaczenie na działkę nr 36/5 obr. (...), ta z kolei na dz. 1081/41 obr (...), która podzieliła się na działki nr 1081/79 i 1081/80.

Po wyłączeniu Prezydenta Miasta (...) od załatwienia sprawy i wyznaczeniu Starosty Powiatu (...) do jej załatwienia, organ ten, decyzją z dnia (...) kwietnia 2013 r. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. (...), oznaczonej jako działka nr 1081/79 o pow. 0,0109 ha na rzecz H. W., E. S. i K. W., wskazując, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu zwrotu.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że działka nr 1081/79 zabudowana jest budynkiem stacji trafo, która jest własnością zakładu energetycznego w (...). Na nieruchomości tej nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, a zatem uznać ją należy za zbędną na ten cel w rozumieniu art. 137 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji nieruchomość ta podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela.

Od decyzji tej odwołała się Gmina Miasto (...), wnosząc o jej uchylnie i orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej działki.

Wojewoda (...) nie uwzględnił tego odwołania i powołaną na wstępie decyzją z dnia (...) czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W jej uzasadnieniu wskazał na treść art. 136 ust. 3 ugn, zgodnie z którym, nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stałą się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność taka powstaje, gdy:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub

- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W ocenie Wojewody działka nr ewid. 1081/79 (powstała z podziału działki nr 1081/41) obr. (...) nie jest zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, gdyż posadowiona jest na niej stacja trafo.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, złożyła Gmina Miasto (...), wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania i zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 141 ust. 4 ugn oraz art. 7 i art. 77 k.p.a.

W ocenie strony skarżącej zabudowanie działki stacją trafo jest nakładem trwałym, co wyklucza możliwość zwrotu. Nawet jeśli jednak uznać, że nieruchomość podlega zwrotowi, to budowa stacji trafo zwiększyła wartość nieruchomości. Poprzedni właściciel, zgodnie z art. 141 ust. 4 ugn (powinno być art. 140 ust. 40) winien zatem zapłacić gminie kwotę stanowiącą równowartość tego zwiększenia. Nie jest przy tym wymagane, aby nakład poczyniony był dla realizacji celu wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż zwiększenie wartości nieruchomości an skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców może obejmować tylko te nakłady, które poczynione zostały dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu, jednakże z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania był zwrot części nieruchomości, oznaczonej pierwotnie jako pgr 1021/2, o pow. 0,0669 ha wywłaszczonej orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia (...) grudnia 1967 r., wydanym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), z przeznaczeniem na poszerzenie ulicy. Wniosek o zwrot złożyli spadkobiercy J. W. - właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że objęta wnioskiem o zwrot część nieruchomości oznaczona jest obecnie nr ewid. 1081/79, posiada powierzchnię 0,0109 ha i jest zabudowana stacją trafo. Organy uznały jednocześnie, że stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, bowiem nie została przeznaczona na cel określony w akcie wywłaszczenia z (...).12.1967 r. - poszerzenie ulicy i w związku z tym orzekły o jej zwrocie.

W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wskazano, że budynek stacji trafo jest własnością "zakładu energetycznego" w (...). Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka nr 1081/79 jest własnością Gminy Miasto (...), w zarządzie Miejskiego Zarządu Dróg (...), zabudowana jest budynkiem murowanym o powierzchni 14 m2.

Organy orzekające w sprawie nie ustaliły nazwy podmiotu, który jest właścicielem stacji trafo, nie wyjaśniły też na jakiej zasadzie korzysta on z gruntu, który zabudował i czy istotnie jest właścicielem naniesień budowlanych. Należy przypomnieć, że w świetle art. 138 ugn trwały zarządca, użytkownik, najemca i dzierżawca zwracanej nieruchomości mają przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, taki status ma też właściciel naniesień budowlanych.

Brak wyjaśnienia wątpliwości w tym zakresie jest uchybieniem procesowym o charakterze istotnym, bowiem niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu stanowi naruszenie zasady czynnego w nim udziału - art. 10 § 1 k.p.a. i niezależnie od tego, czy dotyczy całego postępowania administracyjnego, czy poszczególnych jego etapów, czy też wreszcie konkretnych czynności procesowych - jest przesłanką do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód do wznowienia, a przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nie żąda stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony lub stwierdzenia, że udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck W-wa 1996).

Tym samym organy naruszyły wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadę, nakazującą organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Należało wskazane wyżej okoliczności ustalić, a następnie dopuścić do udziału w postępowaniu wszystkie strony.

Wobec zatem stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także innego naruszenia przepisów postępowania - art. 7 i art. 10 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) p.p.s.a.

Jednocześnie Sąd nie odniósł się do zarzutów podnoszonych w skardze, jako że kontrola merytoryczna sprawy w sytuacji, gdy postępowanie prowadzone było bez udziału wszystkich stron, jest przedwczesna.

Sąd zwraca również uwagę, że dołączona do akt sprawy kserokopia aktu wywłaszczenia - orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia (...) grudnia 1967 r. jest w znacznej mierze nieczytelna, dodatkowo brakuje kserokopii strony nr 10 tegoż orzeczenia, co dodatkowo uniemożliwia kontrolę sądową.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 w zw. z art. 209 p.p.s.a., uwzględniając w tym zakresie wniosek strony skarżącej.

W postępowaniu ponownym organ uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.