Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1390292

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 16 października 2013 r.
II SA/Rz 707/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: NSA Małgorzata Wolska (spr.).

Sędziowie WSA: Magdalena Józefczyk Joanna Zdrzałka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi Gminy (...) na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) maja 2013 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) maja 2013 r. Nr (...) Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. N., S. N., R. P. i A. P. - reprezentowanych przez radcę prawnego R. K., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 141, art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 11d ust. 9 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 z późn. zm.), uchylił w całości decyzję Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2010 r., Nr (...) i orzekł:

w pkt 1 o zwrocie nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działka nr 705/1 o pow. 0,0416 ha i działka nr 706/2 o pow. 0,0400 ha, obj. Kw Nr (...), na rzecz: M. N. w 5/8 części, R. P. w 1/8 części, A. P. w 1/8 części, S. N. w 1/8 części;

w pkt 2 o zwrocie na rzecz Gminy Miasta (...) zwaloryzowanego odszkodowania za zwróconą nieruchomość w wysokości 35.965,54 zł (słownie złotych: trzydzieści pięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt pięć 54/100). Należność ta płatna będzie przez okres 10 lat w ratach rocznych w wysokości 3.596,56 zł (słownie złotych: trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt sześć 55/100), każda, w tym:

- M. N. w 5/8 cz., tj. po 2.247,85 zł (słownie złotych: dwa tysiące dwieście czterdzieści siedem 85/100);

- R. P. w 1/8 cz., tj. po 449,57 zł (słownie złotych: czterysta czterdzieści dziewięć 57/100),

- A. P. w 1/8 cz., tj. po 449,57 zł (słownie złotych: czterysta czterdzieści dziewięć 57/100),

- S. N. w 1/8 cz., tj. po 449,57 zł (słownie złotych: czterysta czterdzieści dziewięć 57/100). Przy czym: I ratę należy wpłacić w terminie, kiedy niniejsza decyzja stanie się wykonalna, raty II do X płatne będą odpowiednio do 31 marca kolejnego roku kalendarzowego począwszy od roku następującego po roku, w którym nastąpiła wpłata pierwszej raty. Raty od II do X podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski;

w pkt 3 o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działka nr 705/2 o pow.0,0112 ha i działka nr 706/1 pow. 0,0417 ha, obj. KwNr (...).

w pkt 4 wskazano, że decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia (...) lipca 2008 r. (uzupełnionym następnie pismem z dnia (...) lutego 2009 r.) M. N., R. P., A. P. i S. N. reprezentowani przez radcę prawnego R. K. wystąpili do Prezydenta Miasta (...) o zwrot nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działka nr 114/2 i nr 114/3, stanowiącej własność Gminy Miasta (...). Ustalono, że w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów dawna działka ewidencyjna nr 114/2 obr. 4 zmieniła oznaczenie na działkę ewidencyjną nr 706 obr. (...) (...), natomiast działka ewidencyjna nr 114/3 obr. 4 zmieniła oznaczenie na działki ewidencyjne nr 705/1 i nr 705/2 obr. (...) (...).

Postanowieniem z dnia (...) marca 2009 r. ((...)) Wojewoda (...), po wyłączeniu Prezydenta Miasta (...), wyznaczył do załatwienia sprawy Starostę (...).

W dalszej kolejności Starosta (...) decyzją z dnia (...) sierpnia 2010 r. nr (...) orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w R. obr. (...) (...), oznaczonej jako działki nr nr: 705/1, 705/2 i 706 objęte KW Nr (...) stanowiącej własność Gminy Miasta (...) na rzecz: M. N. w 5/8 części, R. P. w 1/8 części, A. P. w 1/8 części i S. N. w 1/8 części (pkt 1), ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania za grunt i składniki budowlane tytułem zwrotu odszkodowania na łączną kwotę 36.029,84 zł, którą to ww. osoby w określonych częściach zostały zobowiązane do zapłaty na rzecz Gminy Miasta (...) (pkt 2), ustalił wysokość nakładów poniesionych na działkach nr 705/2 i nr 706 będących przedmiotem zwrotu, wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu na łączną kwotę: 73.140,00 zł, którą to ww. osoby w ustalonych częściach zobowiązane są wpłacić na rzecz Gminy Miasta (...) (pkt 3); rozłożył należność określoną w punkcie 2 i 3 na 10 równych rat po 10.916,98 zł płatnych przez ww. osoby w ustalonych częściach w terminie do 30 czerwca każdego kolejnego roku kalendarzowego, z wyjątkiem pierwszej raty opłaty, którą należało uiścić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, oprocentowanych przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez NBP, z ustawowymi odsetkami w razie zwłoki lub opóźnienia w uiszczeniu którejkolwiek z rat, przy czym M. N. obciążały raty w kwocie 6.823,12 zł a pozostałych wnioskodawców w kwotach po 1.364,62 zł (pkt 4), orzekł, że wierzytelność Gminy Miasto (...) opisana w pkt 2 i 3 wraz z odsetkami podlega zabezpieczeniu polegającym na ustanowieniu na nieruchomości opisanej w pkt 1. decyzji hipoteki na rzecz Gminy Miasto (...) (pkt 5), orzekł, że nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu zwrotu (pkt 6), orzekł, że decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisów prawa własności i hipoteki w księgach wieczystych (pkt 7) oraz orzekł, że koszty postępowania ponosi Gmina Miasto (...) (pkt 8).

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. N., S. N., R. P. i A. P. wnosząc o jej uchylenie w pkt 2, 3 i 4 i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji ustalającej wysokość odszkodowania podlegającego zwrotowi przez skarżących w kwocie 52.312,84 zł lub uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołujący zarzucili naruszenie art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. oraz art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podnieśli, że kwota waloryzowanego odszkodowania, jaką winni uiścić na rzecz Gminy Miasto (...) (36.029,84 zł) podlega podwyższeniu o różnicę między wartością nieruchomości na dzień zwrotu (240.412,00 zł) a wartością nieruchomości na dzień wywłaszczenia (224.129,00 zł). W ich ocenie obciążenie obowiązkiem zwrotu wartości nakładów nie znajduje uzasadnienia w przepisach ww. ustawy.

Po rozpoznaniu ww. odwołania Wojewoda decyzją z dnia (...) października 2010 r. Nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję a sprawę przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Na skutek skargi Gminy Miasto (...) na powyższą decyzję Wojewody, sprawa była przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1194/10, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody. Następnie wskutek złożonej skargi kasacyjnej Gminy Miasto (...) od ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1246/11 oddalił skargę kasacyjną.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda opisaną na wstępie decyzją z dnia (...) maja 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2010 r. i orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w obr. (...) (...) oznaczonej jako działka nr 705/1 o pow. 0,0416 ha i nr 706/2 o pow. 0,0400 ha i rozliczeniach z tym związanych oraz o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr (...) (...) oznaczonej jako działka nr 705/2 o pow. 0,0112 ha i działka nr 706/1 o pow. 0,0417 ha.

W uzasadnieniu organ podał, że zakwestionowana decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Cytując treść art. 136 ust. 3, art. 137 i art. 216 ust. 2 pkt 3 tej ustawy podał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że E. N. i M. N. aktem notarialnym Rep. (...) z dnia (...) marca 1988 r. zbyli - w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) - na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w R. w obr. (...) oznaczoną jako działki nr 114/2 i nr 114/3 o łącznej powierzchni 0,1325 ha, która była niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego (...) i za którą wypłacono odszkodowanie w kwocie 885.694 zł.

Na podstawie ugody zawartej w grudniu 1985 r., na podstawie operatów szacunkowych ustalono wysokość odszkodowania za składniki roślinne i budowlane znajdujące się na ww. nieruchomości na łączną kwotę 1.336.125,00 zł. Organ podał, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że nieruchomość objęta postępowaniem jest nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu ww. przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ze zgromadzonej dokumentacji geodezyjno - prawnej wynika, że dawna działka ewidencyjna nr 114/2 obr. (...) zmieniła oznaczenie na działkę ewidencyjną nr 706 obr. (...) (...), natomiast działka ewidencyjna nr 114/3 obr. (...) zmieniła oznaczenie na działki ewidencyjne nr 705/1 i nr 705/2 obr. (...) (...).

Wojewoda podał, że na podstawie protokołu z dnia (...) marca 2009 r., ustalono, że część wnioskowanej do zwrotu działki nr 706 znajduje się w ogrodzeniu posiadłości M. N. Część działki 706 jest położona w części nowobudowanej ulicy (w trakcie budowy). Działki nr 705/1 i 705/2 są niezagospodarowane. Część działki nr 706 znajdującej się w pasie drogi będącej w budowie jest utwardzona tłuczniem i obudowana krawężnikami. Z zebranego materiału dowodowego wynika również, że pierwsze czynności związane z wykonywaniem prac zmierzających do budowy drogi zostały podjęte dopiero (...) sierpnia 2008 r. Inwestor Gmina Miasto (...) przekazała plac budowy wykonawcy A Sp. z o.o. w R. - tj. po dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Dnia (...) sierpnia 2008 r. została wytyczona oś główna ulicy oraz przebieg kanalizacji deszczowej wraz ze studniami. W dniu (...) lipca 2008 r. rozpoczęto roboty ziemne pod kanalizację - dziennik budowy nr (...) wydany dnia (...) sierpnia 2008 r. Organ zaznaczył, że wprawdzie Gmina Miasto (...) (inwestor) przed złożeniem wniosku o zwrot posiadała pozwolenie na budowę przedmiotowej drogi (decyzja z dnia (...) października 2006 r. nr (...)), jednak rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu, o którym mowa w treści art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym przypadku budową ulicy, musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie takiego obiektu budowlanego.

Nadto jak wskazano w piśmie A w R. znak: (...) z dnia (...) marca 2010 r. ulica K. położona na działce 706 nie została zaliczona do kategorii dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych z dnia 21 marca 1985 r.

Biorąc powyższy tak ustalony stan faktyczny sprawy Wojewoda uznał, że organ prawidłowo orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców całej nieruchomości objętej wnioskiem, tj. działki nr: 705/1, 705/2 i 706 obr. (...) (...).

Jednak organ odwoławczy wskazał, że rozpatrując ponownie odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, na skutek prawomocnego od dnia 19 października 2012 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1194/10, zobowiązany jest uwzględnić aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem. Aktualnie działka nr 705/2 i działka nr 706/1 położone w obr. (...) (...) objęte są ostateczną decyzją Nr (...) Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn: "Rozbudowa publicznej drogi powiatowej - ul. K." w ramach zadania inwestycyjnego "Rozbudowa ul. K." w R.". Z treści tej decyzji wynika, że postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) maja 2012 r. i stosownie do treści art. 11d ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194) o wszczęciu postępowania zawiadomiono wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem, tj. w stosunku do działki nr 705/2 i nr 706/1 położonych w obr. (...) (...) zgodnie z odpisem Kw (...) - Gminę Miasto (...). Decyzja Prezydenta Miasta (...) Nr (...) z (...) lipca 2012 r. zatwierdza jednocześnie - na podstawie art. 12 ust. 1 wyżej powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. - podział nieruchomości, w tym m.in. działki nr 706 obr. (...) (...) na działki nr 706/1 o pow. 0,0417 ha i działkę 706/2 o pow. 0,0400 ha.

Powołując się na art. 11d ust. 9, ust. 10 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji. Wojewoda wskazał, że należało odmówić zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 705/2 o pow.0,0112 ha i działka nr 706/1 pow. 0,0417 ha, położonej w obr. (...) (...). Wskazując na art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda podał, że wymienione tamże akty prawne stanowią lex specialis w stosunku do ustawy o gospodarce nieruchomościami i mają pierwszeństwo w stosowaniu w zakresie dotyczącym gospodarowania nieruchomościami. Takim aktem jest m.in. ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Zatem, że z dniem wydania zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, działka nr 705/2 o pow. 0,0112 ha i działka nr 706/1 pow. 0,0417 ha, położone w obr. (...) (...), objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nie mogły być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami, w tym także nie mogły być zwrócone byłym właścicielom. Decyzja Nr (...) Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) o zezwoleniu na realizację inwestycji w dniu zwrotu była ostateczna. Zwrócono również uwagę, że drogi publiczne traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu, własność tych dróg może być przenoszona tylko pomiędzy podmiotami publicznoprawnymi - Skarbem Państwa i jednostkami samorządu terytorialnego.

Natomiast odnośnie nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działki nr 705/1 i nr 706/2 Wojewoda podał, że w związku z wystąpieniem ustawowych przesłanek uznających ww. nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia oraz brakiem przeszkód pozwalających na orzeczenie o zwrocie na rzecz byłych właścicieli bądź ich spadkobierców - orzeczono o jej zwrocie na rzecz M. N., R. P., A. P. i S. N.

Jednocześnie wskazano, że wydanie decyzji o zwrocie pociąga za sobą obowiązek zwrotu uprzednio otrzymanego odszkodowania. Obowiązek ten unormowany został w art. 140 ust. 1 oraz art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś zasady ustalania zwrotu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oraz zasady określenia jego wysokości w art. 140 ust. 2-6 oraz art. 217 ust. 2 tej ustawy. Cytują treść ww. przepisów Wojewoda podał, że w celu ustalenia wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, a także określenia wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości, tj. działek nr 705/1 i nr 706/2 obr. (...) (...) zwrócono się do rzeczoznawcy majątkowego o wykonanie operatu szacunkowego. Zgodnie z operatem szacunkowym, aktualnym na dzień (...) kwietnia 2013 r., wartość nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działki nr 705/1 i nr 706/2 wg. stanu z dnia zwrotu wynosi 97.542 zł (słownie złotych: dziewięćdziesiąt siedem pięćset czterdzieści dwa). Zwaloryzowana kwota odszkodowania po uwzględnieniu zmniejszenia wartości nieruchomości wynosi 35.965,54 zł (słownie złotych: trzydzieści pięć tysięcy dziewięćset sześćdziesiąt pięć 54/100).

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) Wojewoda (...) z urzędu wstrzymał wykonanie decyzji z dnia (...) maja 2013 r.

Skargę na powyżej opisaną decyzję Wojewody (...) z dnia (...) maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła Gmina Miasto (...) w części dotyczącej jej pkt 1 i 2 i w tym zakresie wniosła o jej uchylenie. Zawnioskowała również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzuciła, że organ nie zbadał, co przewidywał plan realizacyjny na zwracanych działkach. Nadto w decyzji nie orzeczono o formie zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwracanego odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Odnośnie zarzutów skargi podał, że sama decyzja o zwrocie nieruchomości jest podstawą do ustanowienia zabezpieczenia. Z treści art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika jednoznacznie obowiązek zamieszczenia rozstrzygnięcia co do zabezpieczenie wierzytelności w sentencji decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W świetle brzmienia przepisów art. 145 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badając, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu.

Oceniając w tym kontekście decyzję Wojewody z dnia (...) maja 2012 r., uchylającą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. rozstrzygnięcie Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2010 r. i orzekającą co do istoty sprawy, tj. o zwrocie nieruchomości położonej w obr. (...) (...), oznaczonej jako działka nr 705/1 o pow. 0,0416 ha i działka nr 706/2 o pow. 0,0400 ha na rzecz M. N. (5/8 części), A. P. (1/8 części) R. P. (1/8 części), S. N. (1/8 części) i rozliczeniach z tym związanych oraz o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obr. jak wyżej, oznaczonej jako działka nr 705/2 o pow. 0,0112 ha i działka nr 706/1 o pow. 0,0417 ha. Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.

Kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości regulują przepisy art. 136 -142 zawarte w Dziale III Rozdziała 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), zwaną dalej "ustawą". Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną precyzuje art. 137 ust. 1 ustawy stanowiąc, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu, pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym skutecznego żądania przez poprzedniego właściciela lub następcę prawnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest uznanie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Bezsporne jest, że zawartą w formie aktu notarialnego umową z dnia (...) marca 1988 r. Rep. (...) E. N. i M. N. zbyli, na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w R. w obr. (...) oznaczoną jako działki nr 114/2 i 114/3, o łącznej powierzchni 0,1325 ha. W umowie tej wskazano, że nieruchomość ta jest niezbędna pod budowę osiedla mieszkalnego (...) i na ten cel może być wywłaszczona. Skoro więc przepis art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy nakazuje stosować przepisy tej ustawy o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa (albo gminy) na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to nie ulega wątpliwości, że nieruchomość objęta postępowaniem jest nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów ustawy (czyli z dnia 21 sierpnia 1997 r.); podkreślił to już zresztą wcześniej tut. Sąd w wyroku z dnia 16 lutego 2011 r., II SA/Rz 1194/10, co również trafnie zostało wyeksponowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W toku postępowania - na podstawie dokumentacji geodezyjno-prawnej - ustalono, że wymienione w akcie notarialnym z dnia (...) marca 1988 r. działki zmieniły oznaczenie - działka nr 114/2 obr. (...) na działkę ewidencyjną nr 706 obr 216 (...), zaś działka nr 114/3 obr (...) na działkę ewidencyjną nr 705/1 i 705/2 obr. (...) (...). Z kolei z protokołu spisanego w dniu (...) marca 2009 r., z wizji w terenie w sprawie zagospodarowania działek objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości wynika, że część działki nr 706 znajduje się w ogrodzeniu posiadłości M. N., część zaś tej działki położona jest w części ulicy nowobudowanej (w trakcie budowy i jest utwardzona tłuczniem i obudowana krawężnikiem - ten pas w ulicy ma szerokość ok. 8m). Działki nr 705/1 i 705/2 są niezagospodarowane. Z ustaleń dokonanych zaskarżoną decyzją, znajdujących potwierdzenie w zebranym w spawie materiale dowodowym wynika, że pierwsze prace zmierzające do budowy drogi (ul. (...)) zostały podjęte w dniu (...) sierpnia 2008 r. (wówczas inwestor przekazał plac budowy wykonawcy), tj. po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Słusznie więc zauważył organ odwoławczy, że w takiej sytuacji i przy uwzględnieniu normy prawnej art. 137 ustawy orzeczenie przez organ I instancji w dniu (...) sierpnia 2010 r. o zwrocie całej nieruchomości objętej wnioskiem tj. działki nr 705/1, 705/2 i 706 obr (...) (...), było prawidłowe.

Trzeba jednakże podkreślić, że organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę - na skutek wyroku tut. Sądu z dnia 16 lutego 2011 r., II SA/Rz 1194/10, prawomocnego od 19 października 2012 r. - zobligowany był uwzględnić aktualny stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem z dnia (...) lipca 2008 r., a więc w szczególności zbadać, czy nie zaistniały przeszkody do zwrotu nieruchomości. Ustalając zatem, że działka nr 705/2 i 706/1 poł. w obr. (...) (...) objęte zostały decyzją Nr (...) Prezydenta Miasta (...) dnia (...) lipca 2012 r. ((...)) o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej p.n. "Rozbudowa publicznej drogi powiatowej - ul. (...)" w ramach zadania inwestycyjnego "Rozbudowa ul. (...) w R." - a którą zatwierdzony został jednocześnie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194), podział działki nr 706 obr. (...) na działki nr 706/1 o pow. 0,0417 ha i 706/2 o pow. 0,0400 ha. - trafnie odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr 705/2 o pow. 0,0112 ha i nr 706/1 o pow. 0,0417 ha, poł. w obr. (...) (...). Sąd akceptuje w pełni argumenty natury prawnej zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mające przemawiać za odmową zwrotu działek ww.; rozstrzygnięcie organu odwoławczego w tym zakresie nie jest również kwestionowane przez stronę skarżącą.

Nie jest natomiast trafny zarzut skargi, jakoby kwestionowana nią decyzja w pkt 1, tj. rozstrzygająca o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka nr 705/1 o pow. 0,0416 ha i nr 706/2 o pow. 0,0400 ha, poł. w obr. (...) (...), na rzecz M. N., R. P., A. P. i S. N., została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. Materiał zebrany w sprawie nie daje żadnych podstaw do przypisania organowi odwoławczemu zaniedbania obowiązków proceduralnych w prawidłowym wyjaśnieniu przesłanki materialnoprawnej (zwrotu wywłaszczonej nieruchomości).

Sąd nie podziela także zarzutu skargi, że decyzja Wojewody narusza art. 141 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami "w takim zakresie w jakim nie orzekła o formie zabezpieczenia wierzytelności Gminy z tytułu zwracanego odszkodowania". Przepis ten stanowi, że: "Wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej".

Zdaniem Sądu, sposób zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, która to wierzytelność wynika z decyzji orzekającej o zwrocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zależy od uznania organu. Z treści art. 141 ust. 2, ani też treści pozostałych przepisów ustawy nie wynika bowiem obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki. Skoro więc orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności gminy nie stanowi obligatoryjnego składnika decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie tej decyzji nie może stanowić naruszenia prawa, w konsekwencji więc nie może stanowić podstawy do uchylenia takiej decyzji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 223/11, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2006 r., II SA/Gd 4005/05). Zasadne jest więc stanowisko organu odwoławczego, iż art. 141 ust. 2 ustawy nie obligował go do ustanowienia w decyzji z dnia (...) maja 2013 r. zabezpieczenia wierzytelności Gminy. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 141 ust. 2, jak również wniosek skargi dotyczący uchylenia zaskarżonej w pkt 1 i 2 decyzji z dnia (...) maja 2013 r.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.