Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2551139

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 16 maja 2018 r.
II SA/Rz 67/18
Przesłanki zobowiązujące organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Wykładnia pojęcia „inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania”.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Magdalena Józefczyk.

Sędziowie WSA: Krystyna Józefczyk Joanna Zdrzałka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) listopada 2017 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 21 czerwca 2017 r. JK zwrócił się do Wójta Gminy (...) o "usunięcie ZGKiM w (...)" ze stanowiącej jego własność działki.

Postanowieniem z dnia (...) października 2017 r. nr (...), Wójt Gminy (...), działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie usunięcia Z sp. z o.o. z/s w (...) z lokalu mieszczącego się w (...) przy ul. (...). Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że JK nie jest właścicielem lokalu położnego w (...), dlatego też nie może zostać uznany za stronę postępowania. Organ wskazał, że okoliczność ta, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. obligowała do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia wnioskowanego postępowania.

W zażaleniu na to postanowienie JK podniósł, że nie chodzi mu o wymeldowanie a "usunięcie" Spółki ze spornego lokalu. W ocenie odwołującego się, wydane postanowienie narusza jego prawa poprzez błędne uznanie, że nie przysługuje mu status strony we wnioskowanym postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) postanowieniem z dnia (...) 2017 r. nr (...) utrzymało w mocy opisane wyżej postanowienie Wójta Gminy (...) z dnia (...) października 2017 r. nr (...). Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w zażaleniu organ odwoławczy podał, ze są one niezrozumiałe, gdyż JK domaga się tylko realizacji złożonego wniosku, nie stawiając jednocześnie wydanemu rozstrzygnięciu innych zarzutów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, JK wniósł o poddanie kontroli Sądu zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący podniósł, że swoje żądanie wszczęcia postępowania opiera na prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2014 r. II SA/Rz 1347/13, zaś jak twierdził w zażaleniu - nie chodzi mu o wymeldowanie Spółki, a jej usunięcie z lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie zawiera wad ani uchybień o charakterze na tyle istotnym, by mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Postanowienie to zostało wydane w odpowiedzi na złożony przez skarżącego wniosek o usunięcie Z sp. z o.o. z/s w (...) z jego posesji. Organy obu instancji odmówiły wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie argumentując, że skarżący nie jest właścicielem spornego lokalu, a zatem stroną postępowania.

Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. We wskazanym przepisie zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną oraz istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., II OSK 330/17), a "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego - do sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (wyrok NSA z 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17).

Organ administracji publicznej jest w świetle przytoczonych regulacji zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o ile konieczność wstępnego badania i orzekania w drodze postanowienia przez właściwy organ, czy osoba, która złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, jest stroną, nie budzi żadnych wątpliwości, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (zob. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII. Wolters Kluwer, 2018, komentarz do art. 61a). Ponadto, w k.p.a. nie zostały skonkretyzowane "inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania", niemniej należy przyjąć, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, w tym okoliczność tego rodzaju, że sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji (P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany. System Informacji Prawnej LEX, 2018, komentarz do art. 61a).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zostało wydane zasadnie, mimo że zarówno organ I instancji, jak i rozpoznający zażalenie skarżącego organ odwoławczy nie wyjaśniły w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć w sposób wyczerpujący przesłanek, które legły u podstaw tych rozstrzygnięć. W tym zakresie naruszyły przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., jednakże naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy z przyczyn wywiedzionych poniżej, a zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonych rozstrzygnięć na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Jak wskazał sam skarżący, zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu na postanowienie organu I instancji, a także w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, istota jego żądania sprowadza się do podjęcia przez Wójta Gminy (...) działań mających na celu usunięcie Z sp. z o.o. z/s w (...) z lokalu mieszkalnego przy ul. (...). Jak wynika zaś z treści księgi wieczystej, sporny lokal nr 2 stanowi własność Z sp. z o.o. z/s w (...). Skarżący nie wskazał w jakiego rodzaju postępowaniu administracyjnym Spółka miałaby zostać "usunięta" ze spornego lokalu, a rolą organu administracji publicznej nie jest odczytywanie intencji żądania strony, względnie jej rzeczywistego zamiaru, jeżeli nie wynikają one z treści zgłoszonego żądania. Zdaniem Sądu, skarżący nie wskazał nawet potencjalnie przepisów prawa, w oparciu o które organ mógłby prowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie "usunięcia" Z sp. z o.o. z/s w (...). Jednocześnie też rozstrzygające sprawę organy, odmawiając wszczęcia postępowania nie wskazały w jakiego rodzaju postępowaniu administracyjnym JK nie posiada przymiotu strony postępowania.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy zachodzi wskazana w art. 61a § 1 k.p.a. przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem przepisów prawa administracyjnego, które uprawniałyby do żądania podjęcia czynności ze strony organu w przedmiocie usunięcia innego podmiotu ze stanowiącego jego własność lokalu lub nieruchomości i rozstrzygnięcia takiej sprawy decyzja administracyjną.

Należy przy tym podkreślić, że uprzednio skarżący składał już wniosek o "wymeldowanie" Z w (...) z lokalu mieszkalnego przy ul. (...). W tej sprawie postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2013 r. Wójt Gminy (...) odmówił wszczęcia postępowania o wymeldowanie Z. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody (...) z dnia (...) października 2013 r., które zostało uchylone wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 25 marca 2014 r., II SA/Rz 1347/13 z przyczyn formalnych. W dalszej kolejności zostało wydane postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) kwietnia 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy Bircza z dnia 1 sierpnia 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania o wymeldowanie. Skarga złożona do WSA w Rzeszowie na to postanowienie została oddalona wyrokiem z dnia 4 lutego 2015 r., II SA/Rz 920/14, a skarga kasacyjna od tego wyroku oddalona wyrokiem NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., II OSK 987/15.

W tym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że intencją wniosku skarżącego złożonego w niniejszej sprawie nie było "wymeldowanie" Z w (...) (co zresztą podkreślał w swoich pismach), ale podjęcie przez organy administracji publicznej innego, niesprecyzowanego rodzaju czynności. Ze skargi oraz pism składanych w organach administracji wynika, że skarżący JK nie akceptuje faktu, że Z sp. z o.o. prowadzi działalność w lokalu nr (...) mieszczącym się przy ul. (...).

Brak akceptacji tego faktu przez skarżącego nie daje jednak podstaw do działania organów administracji publicznej na gruncie administracyjnoprawnym. Brak regulacji administracyjnoprawnych powoduje z kolei, że nie może zostać wszczęte postępowanie administracyjne, a zatem wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia takiego postępowania znajduje oparcie w art. 61a § 1 k.p.a.

Z tych też względów skarga została oddalona, choć jak wskazano wcześniej zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które jednak w świetle poczynionych przez Sąd rozważań nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.