Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720632

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 18 września 2019 r.
II SA/Rz 642/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Józefczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi JB na oświadczenie Rady Gminy (...) z dnia (...) kwietnia 2019 r. w przedmiocie ważności wyborów sołtysa w sołectwie (...) - postanawia -

I. odrzucić skargę;

II. zwrócić JB kwotę 300 zł (słownie: trzystu złotych), tytułem wpisu od odrzuconej skargi.

Uzasadnienie faktyczne

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, JB jako przedmiot zaskarżenia wskazał "uchwałę (oświadczenie)" Rady Gminy (...) z dnia (...) kwietnia 2019 r., w przedmiocie ważności wyborów sołtysa w sołectwie (...). W ocenie skarżącego, Rada Gminy w sposób nieuzasadniony nie uwzględniła złożonego przez niego protestu wyborczego, czym naruszyła jego interes prawny jako wyborcy. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy (...) wniosła o jej oddalenie, jako wniesioną na akt nie wydany w postępowaniu administracyjnym.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 184 Konstytucji RP, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że kognicja sądów administracyjnych została wyznaczona przepisami ustaw i aby sąd mógł rozpoznać merytorycznie skargę na zaskarżony akt (lub bezczynność), akt ten musi posiadać określone cechy, pozwalające na zakwalifikowanie go do katalogu aktów podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W obowiązującym systemie prawa istnieje bowiem domniemanie właściwości sądów powszechnych (art. 177 Konstytucji RP).

Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim określone. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.) oraz na akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia można również uczynić akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że określony przez skarżącego przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.) - dalej: "u.s.g.", mieszkańcy gminy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (poprzez wybory i referendum) lub za pośrednictwem organów gminy. Stosownie zaś do art. 11a ust. 1 pkt 1 i 2 u.s.g., organami gminy są: rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta). Wymaga wskazania, że gmina może na swoim terytorium tworzyć tzw. jednostki pomocnicze. Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g., organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Organem uchwałodawczym w sołectwie, będącym jednostką pomocniczą gminy, jest zebrane wiejskie, a organem wykonawczym - sołtys, którego działalność wspomaga rada sołecka (art. 36 ust. 1 u.s.g.). W myśl art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania.

Jak wynika z treści skargi oraz odpowiedzi na skargę, zarządzeniem z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) Wójt Gminy (...) zarządził termin przeprowadzenia wyborów sołtysów i rad sołeckich na terenie Gminy Fredropol, w tym w sołect (...) wie (...), na dzień 7 kwietnia 2019 r. Stosownie do § 33 ust. 1 Statusu Sołectwa (...), stanowiącego załącznik nr 13 do uchwały Rady Gminy (...) z dnia (...) lutego 2015 r. nr (...), w ciągu 7 dni od dnia wyborów, wyborca może wnieść protest przeciwko ważności wyborów, na piśmie do Przewodniczego Rady Gminy. Zgodnie zaś z § 33 ust. 2 Statutu, Rada Gminy rozpatruje protest, a jej decyzja jest ostateczna.

W świetle powyższego zaskarżone oświadczenie Rady Gminy (...) nie mogło zostać uznane za decyzję administracyjną, postanowienie, względnie akt lub czynność, podlegające z mocy art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 p.p.s.a. kognicji sądu administracyjnego. Rozpatrzenie protestu przeciwko ważności wyborów w sołectwie nie stanowi bowiem sprawy z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.". Rozpatrzenie protestu wyborczego nie stanowi bowiem załatwienia indywidualnej sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej albo załatwianej milcząco. Nie jest również aktem lub czynnością podjętą z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Protest wyborczy jest skargą przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu lub przeciwko wyborowi określonej osoby i co do zasady może być wniesiony wyłącznie z powodów wskazanych w Kodeksie wyborczym. Wprawdzie wybory do jednostek pomocniczych gminy nie są normowane we wskazanej regulacji, jednakże nie jest to przesłanka do uznania, że stanowią one, względnie sam fakt złożenia protestu wyborczego, sprawę z zakresu administracji publicznej. Z tych przyczyn nie sposób uznać też zaskarżonego "oświadczenia" za akt organu jednostki samorządu terytorialnego, podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Nie wymaga przy tym szerszego wyjaśnienia, że rozstrzygnięcie w sprawie protestu wyborczego do jednostki pomocniczej gminy nie jest aktem prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

Wskazać należy, że właściwość rzeczowa sądów administracyjnych nie zamyka się jedynie w katalogu zawartym w art. 3 § 2 p.p.s.a., gdyż zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Skoro jednak zaskarżony akt Rady Gminy (...), co wykazano wyżej, nie został podjęty w sprawie z zakresu administracji publicznej, to nawet przy uznaniu go za uchwałę organu, również nie podlegałby kognicji sądu administracyjnego. Brak jest natomiast innych przepisów szczególnych, które przewidywałyby możliwość objęcia skargą sądowoadministracyjną rozstrzygnięcia organu gminy wydanego po rozparzeniu protesty wyborczego złożonego w odniesieniu do wyborów przeprowadzanych w jednostkach pomocniczych gminy.

Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.