Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2721296

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 27 sierpnia 2019 r.
II SA/Rz 629/19
Rodzic uprawniony do świadczenia wychowawczego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka.

Sędziowie WSA: Paweł Zaborniak Marcin Kamiński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...) w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia (...) marca 2019 r. nr (...).

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi M. S. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) (organ odwoławczy) z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta (...) (organ I instancji) z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) o uchyleniu decyzji o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego.

Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco:

Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, decyzją z dnia (...) października 2017 r. nr (...) organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko K. S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2017 r. do 30 września 2018 r.

Następnie decyzją z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) organ I instancji działając na podstawie art. 104, art. 107 § 1, art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10, art. 13, art. 16, art. 27, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.w.d.), uchylił w całości w okresie od dnia 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. decyzję z dnia (...) października 2017 r. nr (...).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że Wojewoda (...), który zgodnie z art. 11 u.p.p.w.d. pełni funkcję instytucji właściwej w związku z udziałem Polski w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej, pismem z dnia 4 lutego 2019 r. znak (...) poinformował, iż K. S. - były małżonek skarżącej oraz ojciec dziecka - jest zatrudniony na terenie Wielkiej Brytanii od dnia 21 czerwca 2018 r. i w związku z powyższym w niniejszej sprawie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w okresie od 1 czerwca 2018 r.

Organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., organ właściwy (...) może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. 

Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z ustaleniami Wojewody (...) o podjęciu legalnej pracy przez K. S., w dniu 11 lutego 2019 r. wszczął postępowanie administracyjne zmierzające do uchylenia w całości w okresie od dnia 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. decyzji własnej z dnia (...) października 2017 r. nr (...) o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. S., z powodu podlegania członka rodziny ustawodawstwu innego państwa w zakresie świadczeń rodzinnych, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zgodnie z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d., a następnie uchylił w całości od dnia 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. decyzję z dnia (...) października 2017 r. nr (...).

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji, zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa, t.j. art. 2 pkt 16 i art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 16 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez błędne przyjęcie, że K. S. jest osobą uprawnioną do świadczeń wychowawczych lub członkiem rodziny skarżącej, w sytuacji, gdy świadczenia wychowawcze przysługują wyłącznie temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje i u którego faktycznie zamieszkuje, zaś skarżąca i K. S. rozwiedli się w sierpniu 2011 r. i od tego czasu nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, skarżąca samotnie wychowuję córkę, a z byłym mężem nie utrzymuje żadnych kontaktów od orzeczenia rozwodu.

W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. zawierającym definicję legalną rodziny, oznacza ona odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Skarżąca wskazała, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż: "W przypadku rodziców rozwiedzionych pozostających w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ich wspólne dziecko, co do zasady, może być zaliczone tylko do jednej z rodzin. O tym, czy będzie to rodzina ojca, czy matki dziecka decyduje fakt, z którym z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje i na czyim pozostaje utrzymaniu. Jedynym wyjątkiem pozwalającym na zaliczenie dziecka do obu rodzin jest sytuacja, gdy na mocy orzeczenia sądu (bądź porozumienia zawartego między rodzicami co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej) dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 673/17).

Dalej skarżąca wskazała, że z kolei zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Zdaniem skarżącej na gruncie tego przepisu istotnym jest jednak, iż w orzecznictwie prezentowany jest jednolity pogląd, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej sprawowanej w porównywalnych i powtarzających się okresach w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Nie jest przy tym wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica zadecyduje data złożenia wniosku. Pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu.

W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że od blisko 8 lat nie stanowi już rodziny z K. S. Wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z dnia (...) sierpnia 2011 r., sygn. akt (...) został orzeczony rozwód małżeństwa. W wyroku ustalono także miejsce pobytu małoletniej córki przy skarżącej, oraz zobowiązano K. S. do uiszczania alimentów na rzecz dziecka w kwocie po 400 zł płatnych z góry do dnia 25-go każdego miesiąca do rąk skarżącej z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat. Nie została ustalona piecza naprzemienna. Skarżąca wyjaśniła, że od czasu rozwodu nie utrzymuje żadnych kontaktów z byłym mężem, nie mieszkają razem, skarżąca nie konsultuje się z nim w sprawach opieki nad córką, nie ma o nim żadnych informacji. To na skarżącej spoczywa w całości obowiązek pieczy nad dzieckiem. K. S. nigdy nie zajmował się córką, nieregularnie płacił alimenty, które były egzekwowane przez komornika. W chwili obecnej płaci on alimenty w ustalonej wysokości.

W ocenie skarżącej, w sprawie nie zachodzą zatem przesłanki do zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i nie ma podstaw do uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, gdyż K. S. nie jest członkiem rodziny w myśl przepisów u.p.p.w.d. oraz nie jest osobą uprawnioną do świadczeń wychowawczych, skoro nie sprawuje opieki na dzieckiem i nie mieszka z nim.

Zdaniem skarżącej w przeciwnym wypadku mielibyśmy do czynienia z sytuacją, w której skarżąca sprawując samotnie bezpośrednią pieczę nad córką jest pozbawiona prawa do świadczenia wychowawczego, natomiast jej były mąż, z którym nie utrzymuje kontaktów będzie miał prawo do dodatkowych środków, które przeznaczy wyłącznie na własne potrzeby, gdyż jak wynika z niniejszej sprawy, przebywa na stałe poza granicami kraju i w ogóle nie interesuje się córką.

Z ostrożności procesowej skarżąca podniosła, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji od dnia 1 czerwca 2018 r., w sytuacji, gdy z akt sprawy wynika, że K. S. jest zatrudniony w Wielkiej Brytanii od 21 czerwca 2018 r. a nie od 1 czerwca 2018 r.

Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ odwoławczy decyzją z dnia (...) kwietnia 2019 r. nr (...), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy u.p.p.w.d., natomiast kwestie procesowe rozstrzygają przepisy k.p.a.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy podkreślił, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz.UE.L 166, 30 kwietnia 2004 r.), a także przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz.UE.L 284, 30 października 2009 r.), jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Akty te zawierają reguły pozwalające na unikanie negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw w sytuacji, gdy osoby uprawnione do świadczeń objętych przepisami o koordynacji podejmują pracę w jednym lub w kilku państwach członkowskich Unii. Pozwalają one ustalić, ustawodawstwu którego państwa podlega osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą.

Organ odwoławczy zaakcentował, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają pierwszeństwo przed wewnętrznymi przepisami państw członkowskich Unii. Zgodnie bowiem ze sformułowaną w art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/04 ogólną zasadą podlegania ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego oraz stosownie do art. 68 rozporządzenia nr 883/04, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym jako mające pierwszeństwo (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 541/16)

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 16 ust. 1 u.p.p.w.d., w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami właściwemu wojewodzie (przed dniem 1 stycznia 2018 r. - marszałkowi województwa).

W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d.).

Natomiast w myśl art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d., w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Przywołany zaś w podstawie prawnej decyzji art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. stanowi, że w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Organ odwoławczy stwierdził, że z powołanych przepisów wynika zatem, iż to wojewoda jest organem właściwym do ustalenia czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy maja zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 4 u.p.p.w.d.). Ustalenie przez wojewodę, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń wojewoda orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 16 ust. 4-10 u.p.p.w.d.).

Organ odwoławczy stwierdził, że z poczynionych (na podstawie ujawnionego w aktach sprawy materiału dowodowego) ustaleń faktycznych wynika, że organ I instancji wystąpił do Wojewody (...) o ustalenie czy w przypadku skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, uzyskując odpowiedź, że tak (od dnia 1 czerwca 2018 r.).

Organ odwoławczy stwierdził więc, że przywołane przez organ I instancji stanowisko, przy uwzględnieniu zamieszczonej w nim argumentacji stanowiło wystarczającą przesłankę do wydania kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji, gdyż uwzględnia ono obowiązujące rozwiązania prawa materialnego, jak i przepisy procedury administracyjnej. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu, nie zasługują na uwzględnienie podniesione przez skarżącą zarzuty.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że w wyniku wydania przedmiotowej decyzji sprawa zostanie przekazane Wojewodzie (...), który w myśl art. 16 ust. 7 u.p.p.w.d. wyda decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 11 od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń na rodzinę w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na tym też etapie postępowania skarżąca winna przedstawić argumentację zawartą w treści odwołania.

W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając, że jest ona niezgodna z prawem.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga została uwzględniona, albowiem Sąd działając z urzędu - niezależnie od granic skargi i podniesionych zarzutów (art. 134 § 1 p.p.s.a.) - stwierdził, że skarżony organ oraz poddany kontroli organ pierwszej instancji dokonały błędnej wykładni prawa materialnego w zakresie art. 2 pkt 12 i 16, art. 4 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 2 i 6, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (u.p.p.w.d.) oraz jego niewłaściwego zastosowania na tle ustalonego stanu faktycznego.

Kontrolowane organy działając na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d., dokonały uchylenia ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji z dnia (...) października 2017 r. o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. Organy obydwu instancji przyjęły, że w niniejszej sprawie zrealizowane zostały przesłanki z art. 16 ust. 2 w zw. z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. polegające na przebywaniu po dniu wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego rodzinnych (ojca dziecka) poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej), oraz - co najmniej w sposób dorozumiany - nabyciu przez osobę uprawnioną prawa do tego rodzaju świadczenia na terytorium państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Założenia przyjęte przez kontrolowane organy okazały się jednak błędne, co uzasadniało wzruszenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

W przedmiotowej sprawie należało uwzględnić, że ojciec dziecka (K. S.) w uchylonej decyzji ostatecznej z dnia (...) października 2017 r. nie został uznany za osobę uprawnioną do świadczenia wychowawczego na dziecko (K. S.), jak również nie został zaliczony do członków rodziny dziecka. Z akt sprawy wynika, że organy, opierając się na wyroku Sądu Okręgowego w (...) z dnia (...) sierpnia 2011 r. orzekającym rozwiązanie związku małżeńskiego skarżącej oraz K. S. oraz oświadczeniach skarżącej, przyjęły, iż skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a były mąż skarżącej i ojciec dziecka jako osoba niezamieszkująca wspólnie z dzieckiem nie wchodzi w skład rodziny (art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.). Takie założenie skutkowało wyłączeniem dochodów osiąganych przez ojca dziecka do sumy dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 2 i pkt 4 u.p.p.w.d.). Powyższe przesłanki nie zostały zakwestionowane przez organy i jako wynikające z ostatecznej decyzji z dnia (...) października 2017 r. były wiążące dla organów uprawnionych do wzruszenia decyzji w trybie art. 16 ust. 6 w zw. z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że założenia przyjęte przez organy w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia (...) października 2017 r. okazały się w pełni prawidłowe.

Były mąż skarżącej i ojciec dziecka nie jest osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego, albowiem jakkolwiek ojciec dziecka jest co do zasady uprawniony do świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d.), to jednak nie można pominąć, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze ma na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie to przysługuje zatem tylko temu z rodziców, który faktycznie wychowuje dziecko, sprawuje nad nim realną opiekę oraz zaspokaja jego potrzeby życiowe. Odrębnie należy stwierdzić, że ojciec lub matka dziecka, którzy nie zamieszkują wspólnie z dzieckiem i nie łączą wszystkich swoich dochodów z dochodami innych członków rodziny w celu utrzymania dziecka, nie mogą być w świetle art. 2 pkt 16 w zw. z art. 2 pkt 12 u.p.p.w.d. uznani za członków rodziny dziecka. Przepis art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. wyraźnie nakazuje, aby za członka rodziny uznawać jedynie tego z rodziców dziecka, który wspólnie zamieszkuje z tym dzieckiem i na którego utrzymaniu dziecko to pozostaje. Definicja legalna "rodziny" zawarta w powyższym przepisie różni się zatem zasadniczo od definicji z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wymagając wspólnego zamieszkiwania rodzica z dzieckiem. Jest to logiczne rozwiązanie, które nawiązuje do treści art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. (świadczenie wychowawcze - zgodnie ze swoją nazwą - jest przeznaczone jako pomoc Państwa dla osób wychowujących dzieci, a nie jedynie dla podmiotów złączonych z nimi więzami rodzicielstwa). Oznacza to, że rodzic dziecka, który nie uczestniczy w procesie jego wychowywania, nie sprawuje nad nim opieki i nie zamieszkuje z nim wspólnie, nie tylko nie jest uprawniony do uzyskania świadczenia wychowawczego, lecz dodatkowo nie może być uznany za członka rodziny dziecka w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. Dodatkowo warunkiem uznania rodzica dziecka za członka jego rodziny w rozumieniu powyższego przepisu jest - jak już wskazano - przesłanka tworzenia z tym dzieckiem (o którym mowa w art. 2 pkt 16) u.p.p.w.d.) wspólnoty dochodów, zgodnie z art. 2 pkt 12 u.p.p.w.d. Ten ostatni przepis wymaga, aby uznawać, że "osobą pozostającą na utrzymaniu" jest tylko ta osoba, która utrzymuje się z połączonych dochodów wszystkich członków rodziny. Jeżeli rodzic dziecka nie łączy swoich dochodów z dochodami wszystkich członków rodziny dziecka, to nie jest on członkiem rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Wobec powyższego, skoro zgodnie z poddaną weryfikacji decyzją z dnia (...) października 2017 r. oraz stojącymi u jej podstaw przesłankami (w tym wynikającymi z wyroku rozwodowego z dnia (...) sierpnia 2011 r. oraz oświadczeń skarżącej złożonych w toku postępowania zakończonego wzruszoną decyzją), ojciec dziecka i były mąż skarżącej nie zamieszkiwał wspólnie z dzieckiem, nie uczestniczył w procesie jego wychowywania oraz nie tworzył - z dzieckiem oraz zamieszkującą z nim wspólnie i wychowującą go matką - wspólnoty dochodowej w rozumieniu art. 2 pkt 12) u.p.p.w.d., to nie ulega wątpliwości, że nie był on osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego (art. 4 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 i art. 2 pkt 16) u.p.p.w.d.) oraz członkiem rodziny dziecka w rozumieniu art. 2 pkt 16) u.p.p.w.d. Tym samym w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d. obligująca właściwy organ do wystąpienia do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w związku ze stwierdzeniem, że ojciec dziecka po dniu wydania ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego (a więc po dniu (...) października 2017 r.) zaczął przebywać (od czerwca 2018 r.) poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej). W konsekwencji należy stwierdzić, że właściwe organy nie były uprawnione do wystąpienia do wojewody o przesłanie informacji ustalającej, o której mowa w art. 16 ust. 4 w zw. z art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d., a tym samym uzyskana od wojewody informacja pozytywna z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d. nie mogła stanowić podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji o nabyciu prawa do świadczenia wychowawczego w okresie w niej wskazanym.

Powyższa wykładnia oraz wskazany sposób zastosowania przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pozostają w zgodzie z relewantnym prawodawstwem Unii Europejskiej.

Zgodnie z art. 1 lit. i pkt 1i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co do zasady, termin "członek rodziny" oznacza "każdą osobę określoną lub uznaną za członka rodziny lub określoną jako członek gospodarstwa domowego przez ustawodawstwo, na mocy którego przyznawane są świadczenia". W zakresie zatem definiowania powyższego pojęcia regulacje unijne odsyłają do prawa krajowego (w tym przypadku - polskiego). Ponadto art. 67 cyt. rozporządzenia wyraźnie stanowi, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Z przepisu tego wynika zatem, że przebywający na terytorium innego państwa członkowskiego obywatel własnego państwa członkowskiego może być uprawniony do świadczeń rodzinnych (do których zgodnie z szeroką definicją z art. 1 lit. z) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. należy zaliczyć także świadczenie wychowawcze) na terytorium tego pierwszego państwa tylko pod warunkiem, że na terytorium własnego państwa jest on uznawany za członka rodziny beneficjentów świadczeń. Dodatkowej wskazówki interpretacyjnej dostarcza art. 68a rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy świadczenia rodzinne nie są wykorzystywane przez osobę, której powinny zostać udzielone na utrzymanie członków rodziny, właściwa instytucja wywiązuje się ze swoich prawnych obowiązków poprzez udzielenie tych świadczeń osobie fizycznej lub prawnej, która rzeczywiście utrzymuje członków rodziny, na wniosek i za pośrednictwem agencji instytucji w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, lub instytucji wyznaczonej lub organu powołanego w tym celu przez właściwą władzę w państwie członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania. Istotnym zatem warunkiem udzielenia świadczeń rodzinnych jest faktyczne i realne utrzymywanie członków rodziny przez osobę, której świadczenia mają zostać udzielone.

W ostatniej kolejności należy zwrócić uwagę właściwym organom, że jeśli w ramach podstawy prawnej decyzji uchylającej decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powiązano art. 16 ust. 6 z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. - co jest uzasadnionym podejściem - to warunkiem zastosowania kompetencji wynikającej z powyższych przepisów jest uzyskanie od wojewody informacji ustalającej (art. 16 ust. 6 w zw. z art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d.) nie tylko, że podmiot, o którym mowa w art. 16 ust. 2 u.p.p.w.d., podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego (a więc w sprawie mają potencjalnie zastosowanie przepisy Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), lecz dodatkowo, że potencjalnie uprawniony nabył w innym państwie prawo do świadczenia wychowawczego (szeroko rozumianego świadczenia rodzinnego) w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Takie podejście jest jedynie prawidłowym rozwiązaniem spornej korelacji pomiędzy przepisami art. 16 ust. 6 i art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. O ile bowiem przepis art. 16 ust. 6 cyt. ustawy wymaga jedynie ustalenia przez wojewodę - jako przesłanki uchylenia przez właściwy organ decyzji o nabyciu prawa do świadczenia wychowawczego - że w sprawie mają zastosowanie (choćby potencjalne, gdyż do sytuacji kolizji regulacji krajowych lub kumulacji wypłaty świadczeń może nie dojść) przepisy Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, o tyle art. 27 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przesłanką uchylenia decyzji jest ustalenie, że członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wojewoda powinien zatem w takiej sytuacji ustalić nie tylko, czy i w jakim zakresie w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lecz dodatkowo - czy, kiedy i w jakim zakresie członek rodziny nabył prawo do świadczenia w innym państwie, w którym stosuje się antykolizyjne przepisy prawa Unii Europejskiej o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dopiero na podstawie tego rodzaju pełnej informacji wojewody dopuszczalne jest wzruszenie przez właściwy organ decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 6 u.p.p.w.d.

Mając na względzie powyższe argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.