Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 695094

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 21 lipca 2010 r.
II SA/Rz 568/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Zbigniew Czarnik.

Sędziowie: NSA Maria Piórkowska, WSA Magdalena Józefczyk (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi E. B. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Zarządzeniem zastępczym z dnia (...) kwietnia 2010 r. nr (...) Wojewoda działając na podstawie art. 85a ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.)

w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547/-zwanej dalej Ordynacją, stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Powiatu - E. B.

W jego uzasadnieniu podniósł, iż pismem z dnia (...) lutego 2010 r. Komisarz Wyborczy w K. poinformował Wojewodę, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia (...) czerwca 2009 r., sygn. akt (...) utrzymanym następnie w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) listopada 2009 r., sygn. akt (...) E. B. - radny Powiatu został skazany za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Wobec prawomocnego skazania go za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego utracił on jako radny prawo wybieralności, określone w art. 7 ust. 2 Ordynacji, a zatem stosownie do art. 190 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy nastąpiło wygaśnięcie mandatu radnego. Rada Powiatu winna zatem była w trybie art. 190 ust. 2 ww. ustawy podjąć uchwałę o wygaśnięciu mandatu radnego. Z uwagi na niepodjęcie stosownej uchwały Komisarz Wyborczy w K. wniósł o podjęcie przez Wojewodę działań w trybie art. 85a ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym.

W związku z powyższym organ nadzoru wszczynając procedurę przewidzianą w art. 85a ustawy o samorządzie powiatowym, pismem z dnia (...) lutego 2010 r. wezwał Radę Powiatu do usunięcia stanu niezgodnego z prawem i wykonania obowiązku wynikającego z art. 190 Ordynacji, poprzez podjęcie uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania.

Następnie wobec niepodjęcia stosownej uchwały w zakreślonym terminie, stosownie do zapisu art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze, po uprzednim powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wskazał, iż wydanie zarządzenia zastępczego odnośnie wygaśnięcia mandatu radnego E. B. było zasadne, wobec braku woli większości radnych do wykonania obowiązku wynikającego z art. 190 ust. 2 Ordynacji i podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu, podczas gdy taka uchwała winna być podjęta w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia.

Na powyższe zarządzenie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył E. B. i wniósł o jego uchylenie oraz o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpoznania przez Sąd Najwyższy kasacji wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w K. z (...).11.2009 r., sygn. (...).

W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, iż powyższej kasacji od wyroku skazującego został podniesiony zarzut orzeczenia środka karnego nieznanego w ustawie, a w konsekwencji nieważności postępowania. Zatem zasadnym było powstrzymywanie się przez Radę Powiatu z podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu do czasu rozpoznania kasacji od wyroku karnego. Jest to uzasadnione, gdyż w przypadku uwzględnienia kasacji, brak jest procedur umożliwiających przywrócenie mandatu radnego. Skarżący zawnioskował także o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego rozpoznania kasacji. E. B. wskazał, iż akta sprawy znajdują się w Sądzie Najwyższym od marca 2010 r. i nie ma wyznaczonego terminu rozprawy kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że zarzuty skarżącego są bezpodstawne i nie zasługują na uwzględnienie. Wskazał na brzmienie art. 190 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 7 ust. 2 Ordynacji, zgodnie z którymi prawomocne skazanie skarżącego powoduje utratę prawa wybieralności. Przepisy procedury karnej stanowią natomiast, iż kasacja jest ekstraordynaryjnym środkiem zaskarżenia prawomocnego wyroku Sądu (art. 519 k.p.k.). Zatem powyższe przepisy obligują Wojewodę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego co do którego została stwierdzona utrata prawa wybieralności, jeśli Rada Powiatu nie podejmie stosownej uchwały w przewidzianym terminie. Wojewoda podniósł także, iż przepisy Ordynacji wyborczej nie przewidują możliwości wstrzymania wykonania zarządzenia zastępczego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zadaniem sądów administracyjnych, realizowanym w oparciu o art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) jest kontrola działalności administracji publicznej sprawowana pod względem zgodności z prawem.

Kontrola ta, z mocy art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., obejmuje również akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Jednocześnie stosownie do art. 85 ust. 1 w zw. z art. 85 z ust. 3 ustawy o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące powiatu, w tym zarządzenia zastępcze, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem, w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest zarządzenie zastępcze Wojewody, którym organ ten działając na podstawie art. 85a ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, poz. 1547/ - zwanej dalej Ordynacją, stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Powiatu - E. B. Zarządzenie to zostało wydane w związku z utratą przez ww. radnego prawa wybieralności określonego w art. 7 ust. 2 Ordynacji, w związku z prawomocnym skazaniem go za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Dokonując oceny zaskarżonego zarządzenia w aspekcie jego legalności, tut. Sąd uznał, iż nie narusza ono prawa.

Zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji stanowi zaś, iż nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Wygaśnięcie mandatu radnego w ww. przypadku stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 190 ust. 2 Ordynacji).

Na podstawie zaś art. 85a ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym jeżeli właściwy organ powiatu, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 190 ust. 2 i 6 i art. 194 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 29 ust. 6, oraz art. 5 ust. 2, 3 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, obsadzenia mandatu radnego, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z członkiem zarządu powiatu, sekretarzem powiatu, skarbnikiem powiatu, kierownikiem jednostki organizacyjnej powiatu i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego powiatową osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska albo nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ powiatu do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.

W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatu). Zgodnie z ust. 3 tego artykułu przepis art. 85 ustawy o samorządzie powiatu stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.

Powyższy przepis stanowi podstawę do podjęcia przez organ nadzorczy odpowiednich działań w sytuacji gdy pomimo wynikającego z przepisu prawa obowiązku organ powiatu nie podejmuje czynności do których jest zobligowany (w niniejszym przypadku do podjęcia uchwały w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego). Przepis ten w przypadku zaistnienia zdarzenia uzasadniającego konieczność podjęcia przez właściwy organ powiatu przewidzianego prawem działania i pozostawania przez ten organ w bezczynności obliguje wojewodę, po uprzednim wezwaniu organu powiatu do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni i po jego bezskutecznym upływie oraz powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania zarządzenia zastępczego.

W przedmiotowej sprawie, jak wcześniej już wskazano Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze, działając w oparciu o art. 85a ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 Ordynacji wobec prawomocnego skazania radnego E. B. prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.

Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia (...) czerwca 2009 r., sygn. akt (...) utrzymanym następnie w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) listopada 2009 r., sygn. akt (...) E. B. - radny Powiatu został uznany za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. 231 § 1 k.k. i skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz uznany za winnego popełnienia dwukrotnie w warunkach ciągu przestępstw czynów z art. 231 § 2 k.k. w zbiegu z art. 271 § 3 k.k. w zbiegu z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to skazany na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz karę 50 stawek dziennych grzywny po 20 zł i w konsekwencji na podstawie art. 85 k.k. i 86 § 1 k.k. Sąd połączył kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Zatem wobec prawomocnego skazania E. B. za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego utracił on jako radny prawo wybieralności. Powyższe zdarzenie stanowiło podstawę do wygaśnięcia mandatu radnego i podjęcia przez Radę Powiatu w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku uchwały stwierdzającej wygaśnięcie tego mandatu.

Biorąc pod uwagę powyższe, tut. Sąd uznał, iż Wojewoda prawidłowo, w trybie art. 85a ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, wszczął procedurę zmierzającą do wygaśnięcia mandatu radnego E. B.

Rada Powiatu Krośnieńskiego, stosownie do treści art. 190 ust. 2 zobligowana była do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w K., czyli od dnia (...) listopada 2009 r., albowiem wyrok sądu odwoławczego (tj. wyrok wydany przez sąd w II instancji) staje się prawomocny od chwili jego wydania. Wobec faktu, iż Rada pozostawała w bezczynności, po uprzednim wezwaniu Rady Powiatu do podjęcia uchwały w terminie 30 i po jego bezskutecznym upływie oraz powiadomieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Wojewoda zasadnie wydał zarządzenie zastępcze. Bezskuteczny upływ terminu rodzi po stronie wojewody kompetencje do wydania zarządzenia zastępczego (wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1395/05).

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż przy wydawaniu przez Wojewodę zaskarżonego zarządzenia zastępczego nie doszło do naruszenia prawa. Podjęta przez organ procedura przewidziana przepisami prawa była prawidłowa, a terminy zachowane.

Za niezasadne należy uznać twierdzenie skarżącego odnośnie prawidowości powstrzymywania się przez Radę Powiatu od podjęcia uchwały wobec tego, iż od wyroku sądu okręgowego została wniesiona kasacja, a wobec tego koniecznym jest zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania kasacji.

Przepis art. 11 p.p.s.a. stanowi, iż ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zatem skład orzekający w niniejszej sprawie związany był ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym co do popełnienia przestępstwa. Bez wpływu na niniejszą sprawę pozostawał fakt, iż skarżący wniósł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) listopada 2009 r.

Słusznie zauważył organ, iż zgodnie z przepisami ustawy kodeks postępowania karnego kasacja stanowi ekstraordynaryjny środek zaskarżenia od prawomocnego wyroku sądu (art. 519 k.p.k.). Zatem w świetle ww. przepisów zwykłe postępowanie karne zakończyło się wydaniem prawomocnego wyroku skazującego. Wniesienie kasacji, mając na uwadze ww. art. 11 p.p.s.a. pozostaje bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Zatem wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozpoznania kasacji jawi się jako niezasadny i jako taki podlega oddaleniu.

W świetle powyższych ustaleń Sąd uznał, iż istniała podstawa do podjęcia przez Wojewodę zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego E. B. w trybie art. 85a ustawy o samorządzie powiatowym.

W tym stanie rzeczy skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.