Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2201160

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 11 stycznia 2017 r.
II SA/Rz 561/16
Przyczyna zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Magdalena Józefczyk (spr.).

Sędziowie WSA: Joanna Zdrzałka Piotr Godlewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zezwolenia na usunięcie drzew

I.

uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy (...) z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...);

II.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M. N. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Podaniem z dnia 5 października 2015 r. MN i WN zwrócili się do Wójt Gminy (.) o zgodę na wycięcie 7 drzew gatunku dąb rosnących na działce nr ewid. 570 w (.).

Po przeprowadzeniu oględzin terenu decyzją z dnia (.) listopada 2015 r. nr (.) 5, Wójt Gminy (.), działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, odmówił wyrażenia zgody na wycięcie drzew: 7 sztuk gatunku dąb szypułkowy oraz 6 sztuk gatunku czeremcha pospolita.

W uzasadnieniu podano, że drzewa rosną przy granicy nieruchomości i stanowią typowe zadrzewienie śródpolne. Wszystkie są okazami średnich rozmiarów, w bardzo dobrej kondycji biologicznej. Nie stanowią żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa i nie powodują żadnych utrudnień, a linia energetyczna przebiega w bezpiecznej odległości od nich. Wnioskodawcy nie wykazali zaś istnienia po ich stronie ważnego i uzasadnionego interesu w usunięciu drzew. Ochrona terenów zieleni i zadrzewień sprzeciwiała się uwzględnieniu podania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (.) po rozpatrzeniu odwołania MN, decyzją z dnia (.) marca 2016 r. nr (.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ pierwszej instancji.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy ustawy o ochronie przyrody nie określają wprost przesłanek zgody na wycięcie drzew. Rozstrzygnięcie podejmowane jest w granicach tzw. uznania administracyjnego wymagającego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. W rozumieniu ustawy o ochronie przyrody, ochrona ta polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień. Obowiązkiem każdego, w tym organów i osób fizycznych, jest zaś dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Ochrona drzew przewidziana w ustawie o ochronie przyrody jest ukierunkowana na zachowanie tego elementu przyrody, m.in. poprzez procedurę zgody administracyjnej na usunięcie drzewa, warunku jego przesadzenia lub zastąpienia innym, jak też paletę opłat i sankcji za naruszenie zakazu usunięcia drzewa. Zezwolenie na wycięcie drzew jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew jako podlegającego ochronie prawnej elementu przyrody. Wnioskodawcy jako przyczynę zamierzonego usunięcia drzew podali, że są one za wysokie i przeszkadzają, a także wyrazili obawę o "liny" (uwaga Sądu: przewody napowietrznej linii energetycznej). Okoliczności tych nie potwierdziły jednak przeprowadzone oględziny.

Skargę na powyższą decyzję wniosła MN, domagając się udzielenia jej zgody na wycięcie drzew.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwana dalej w skrócie p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Poddawszy zaskarżoną decyzję kontroli legalności w zakresie wyżej opisanym, Sąd doszedł do przekonania, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem MN z dnia (.) października 2015 r. o wycięcie drzew na działce nr 570 o częściowo nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w miejscowości (.). W wykonaniu wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia (.) października 2015 r. skarżąca na mapie ewidencyjnej przy pomocy znaków graficznych, to jest kropek i "x", oznaczyła w przybliżeniu płożenie drzew, przy czym Sąd zauważa, że ilość znaków graficznych nie jest zbieżna z ilością wnioskowanych drzew do wycinki. Okoliczność lokalizacji drzew wnioskowanych do wycinki nie została wyjaśniona również w trakcie przeprowadzonej w terenie rozprawy administracyjnej. W protokole rozprawy administracyjnej zawarto stwierdzenie: "w obrębie drzew bez jakichkolwiek obiektów budowlanych" oraz, że "drzewa nie stanowią żadnego zagrożenia dla bezpieczeństwa (...). Linia energetyczna przebiega w bezpiecznej odległości". Skarżąca do protokołu oświadczyła, że "usunięcie drzew nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej". Dodać trzeba, że również do skargi skarżąca dołączyła kopię mapy ewidencyjnej, na której niebieskim kolorem zaznaczono drzewa do wycięcia, a trzy sztuki zlokalizowane są obok zabudowań mieszkalno - gospodarczych. Ustalenia powyższe stały się podstawą do wydania decyzji o odmowie wydania zezwolenia na wycięcie drzew, a następnie dla organu II instancji, który zaakceptował ustalony stan faktyczny podtrzymując decyzję I instancji.

Powyższe uprawnia do wniosku, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób określony w art. 7 i art. 77 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Skład orzekający podziela tezę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zasady ogólne postępowania administracyjnego stanowią integralną część przepisów regulujących procedurę administracyjną i są dla organów wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym zasada prawdy obiektywnej jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący organy do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 553/14; LEX nr 2094153).

Odnosząc powyższe do przeprowadzonego przez organy orzekające postępowania wyjaśniającego Sąd stwierdził, że nie doszło do ustalenia stanu faktycznego w sposób niewątpliwy, który pozwalałby na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego. W szczególności nie wykazano umiejscowienia objętych winsokiem skarżącej drzew do wycinki, a stanowi ono istotny element stanu faktycznego ze względu na możliwą treść rozpatrzenia wniosku. Przyjęte rozstrzygniecie ze względu na braki stanu faktycznego wymyka się spod kontroli przepisów prawa, które stosowały organy. Z treści wyżej powołanego protokołu rozprawy nie wynika, na jakiej podstawie organ przyjadł, że drzewa nie powodują zagrożenia dla istniejącej linii napowietrznej. Kwestia ta nie została rozwinięta w uzasadnieniu decyzji organów orzekających w niniejszej sprawie, a jako zasadniczą przyczynę odmowy wydania zezwolenia na wycięcie drzew podano tylko ich dobrą kondycję zdrowotną.

Zgodnie z art. 83b ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody wniosek ma zawierać określenie miejsca, przyczyny, termin zamierzonego usunięcia drzewa lub krzewu, oraz wskazanie czy usunięcie wynika z celu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i organu I instancji znalazło się stwierdzenie, że przepisy ustawy dopuszczają udzielenie przez organ administracji zezwolenia na usunięcie drzew w sytuacjach wyjątkowych, a w przedmiotowej sprawie strony zasadniczo nie wskazały żadnej przyczyny uzasadniającej bezwzględną konieczność usunięcia drzew.

Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że z art. 83 ustawy o ochronie przyrody nie wynika, aby podstawą do podjęcia decyzji o wycięciu drzewa stanowiła wyjątkowa sytuacją. Wyjątkowa sytuacja wiąże się, co do zasady z siłą wyższą, czyli takim zdarzeniem, którego zaistnienia nawet przy dołożeniu należytej staranności trudno się spodziewać. Jak już wyżej zostało wskazane, organy za przyczynę odmowy podały dobry stan drzew, o wycięcie których wnioskowała skarżąca. Nie budzi wątpliwości, że we wniosku należy podać przyczynę, ale brak podania przyczyny nie zwalnia organów od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, na co jednoznacznie wskazuje art. 7 i art. 77 k.p.a. Skarżąca w toku postępowania może w sposób nieudolny, ale starała się wskazać przyczyny leżące u podstaw wniosku polegające na uregulowaniu stanu własnościowego nieruchomości. W przypadku, gdy strona działa sama, bez pomocy fachowego pełnomocnika, to rzeczą organu jest działanie w zgodzie z art. 9 k.p.a. poprzez należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych prawnych, które mają wpływ na ustalanie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzone naruszenia stanowiły podstawę do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. i uchylenia decyzji obydwu instancji.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie ocenę prawną wyrażoną w przedmiotowym uzasadnieniu, a także uwzględni postanowienia ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r. poz. 2249), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. Nowa treść art. 83f ustawy o ochronie przyrody rozszerzyła bowiem katalog przypadków, gdy na wycięcie drzewa nie jest konieczne uzyskanie zezwolenia. W tym zakresie należy również ocenić, czy treść wniosku i oświadczenie skarżącej złożone do protokołu z rozprawy administracyjnej w aktualnym porządku prawnym mogą skutkować bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.