Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1734514

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 15 czerwca 2015 r.
II SA/Rz 549/15

UZASADNIENIE

Sentencja

St. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (...) z dnia (...) października 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówić przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem.

Uzasadnienie faktyczne

Wskazując na trudną sytuację finansową wynikającą z braku dochodów oraz na jedyne źródło utrzymania w postaci małego gospodarstwa rolnego, G. R. w treści wniesionej skargi zawarła wniosek o przyznanie pomocy prawnej z urzędu.

W złożonym następnie w wyniku wezwania urzędowym formularzu PPF jako zakres dochodzonego prawa pomocy wskazała zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Powołując się na ww. okoliczności wyjaśniła, że jest wdową i ma na utrzymaniu uczącą się 18-letnią córkę. Dochody w wysokości 523 zł (w tym 188 zł z gospodarstwa oraz 335 zł tytułem pobieranych świadczeń rodzinnych) nie pozwalają im na godne życie, a tym bardziej na dodatkowe wydatki związane z opłatami sądowymi i pomocą prawną. Jako posiadany majątek wykazała dom o pow. 60 m2 wraz z budynkami gospodarczymi (stajnia i stodoła) oraz grunty rolne o pow. 2,91 ha.

Ponieważ powyższe informacje nasuwały wątpliwości co do adekwatności wykazanych dochodów względem uzasadnionych potrzeb życiowych 2 osób, a ponadto w żaden sposób nie odnosiły się do wysokości ponoszonych przez skarżącą i jej córkę wydatków, wnioskodawczyni została wezwana do:

a)

wyjaśnienia, jakie niezbędne potrzeby życiowe jej i córki pozostałyby niezaspokojone w związku z koniecznością jednorazowego poniesienia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł,

b)

wskazania średniej wysokości wydatków przeznaczanych na zakup żywności, utrzymanie zajmowanego domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, wywóz śmieci, telefony, kosztów zakupu opału itp.), nakłady związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego oraz inne cele stanowiące istotne obciążenie finansowe, np. związane z edukacją córki,

c)

wykazania wszystkich posiadanych pojazdów mechanicznych - w tym związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, a także średnich miesięcznych wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją,

d)

wskazania rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, sposobu wykorzystania /zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej oraz faktycznie uzyskiwanych z gospodarstwa dochodów (korzyści), w tym dopłat do produkcji rolnej,

e)

przedłożenia, za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone wnioskodawczyni 26 maja 2015 r., lecz mimo zakreślonego w nim

7-dniowego terminu do jego wykonania (ostatni dzień terminu przypadał 2 czerwca 2015 r.) oraz wskazanego rygoru rozpoznania wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF, pozostało ono bez odpowiedzi. W dniu 29 maja 2015 r. G. R. tytułem kosztów sądowych wpłaciła kwotę 100 zł.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje:

Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zastępcy prawnego (adwokata, radcy prawnego) objęte jest całkowitym prawem pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie natomiast, że nie jest się w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny stanowi przesłankę do przyznania częściowego prawa pomocy (zwolnienia tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienia zastępcy prawnego).

Jak wynika z powyższego, ciężar wykazania powyższych przesłanek spoczywa na osobie wnioskującej, która powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2013 r. II OZ 351/13).

G. R. z wymogu tego się nie wywiązała. Wprawdzie wstępna ocena jej wniosku co do zasady mogłaby przemawiać za uznaniem jego zasadności, jednak równocześnie nasuwała wątpliwości, czy dane wykazane we wniosku PPF są zupełne i odpowiadają rzeczywistości. Wynikało to przede wszystkim z sygnalizowanej już powyżej nieadekwatności wykazywanych dochodów do przybliżonych, przeciętnych koszów niezbędnego utrzymania dwóch osób, zwłaszcza jeżeli oprócz typowych potrzeb życiowych (żywność, opłaty za tzw. media) wziąć pod uwagę wydatki związane z edukacją córki skarżącej (zakup pomocy szkolnych, dojazdy itp.). Nie sposób przy tym pominąć ewentualnych kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, na co chociażby rzutuje posiadanie własnego sprzętu rolniczego bądź jego brak, wymuszający korzystanie z najemnej siły roboczej, wysokość faktycznie uzyskiwanych z gospodarstwa dochodów oraz wysokość dopłat do produkcji rolnej. Nie bez znaczenia pozostawała też okoliczność posiadania innych pojazdów mechanicznych (samochodów), których koszty utrzymania nie są uznawane za korzystające z pierwszeństwa względem kosztów postępowania sądowego, czy wreszcie stan rachunku bankowego skarżącej, co zazwyczaj ma bezpośrednie przełożenie na zdolności płatnicze (w chwili rozpoznawania wniosku ma to jeszcze większe znaczenie z uwagi na opłacenie przez skarżącą wpisu od skargi).

W konsekwencji należy stwierdzić brak wykazania przez G. R. któregokolwiek z ustawowych kryteriów przyznawania prawa pomocy. Finansowanie tego prawa ze środków publicznych (Skarbu Państwa) powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, podlegają wyjaśnieniu z uwagi na brak możliwości ich interpretowania na korzyść osoby składającej wniosek. Odmowa lub faktyczny brak udzielenia tych informacji powoduje, że strona musi się liczyć z niekorzystnym dla siebie załatwieniem wniosku; zgodnie z postanowieniem NSA z dnia 6 czerwca 2011 r. II FZ 227/11, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego w oparciu o art. 255 p.p.s.a. wyklucza przyznanie prawa pomocy.

Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawczyni, że zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie jej przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw.

Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3, art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.