II SA/Rz 548/16, Skutki orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdu mechanicznego. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2162532

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 września 2016 r. II SA/Rz 548/16 Skutki orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdu mechanicznego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Joanna Zdrzałka (spr.).

Sędziowie WSA: Krystyna Józefczyk Ewa Partyka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2016 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) marca 2016 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami i odmowy wydania prawa jazdy-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (.) marca 2016 r. nr (.), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) - dalej: "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (.) utrzymało w mocy decyzję Starosty Powiatu (.) z dnia (.) stycznia 2016 r. nr (.), o cofnięciu RD na okres od dnia 10 października 2015 r. do dnia 9 października 2018 r. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B1, B, B+E oraz o odmowie wydania mu prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień w zakresie kategorii C i CE.

Z uzasadnienia tej decyzji i akt administracyjnych sprawy, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w (.) z dnia (.) grudnia 2015 r. II K (.) /15 RD został uznany za winnego kierowania samochodem osobowym znajdując się stanie nietrzeźwości. Zgodnie z pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B i BE na okres 3 lat.

W dniu 7 stycznia 2016 r. RD zwrócił się do Starosty Powiatu (.) o wydanie dokumentu prawa jazdy z uwzględnieniem orzeczonego środka karnego, tj. "prawa jazdy kategorii C".

Decyzją z dnia (.) stycznia 2016 r. nr (.), Starosta Powiatu (.) cofnął RD na okres od dnia 10 października 2015 r. do dnia 9 października 2018 r. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B1, B, B+E, wykazane w prawie jazdy wydanym przez Starostę Powiatu (.) w dniu (.) grudnia 2011 r. nr dokumentu (.) nr druku (.), zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w (.) z dnia (.) grudnia 2015 r. II K (.) /15 i jednocześnie odmówił wydania mu prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień w zakresie kategorii C i CE.

W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 182 w zw. z art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm. - "k.k.w.") oraz art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm.).

W uzasadnieniu zaś naprowadził, że w świetle art. 182 § 2 k.k.w. i przesłanego odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w (.), zobowiązany był do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w orzeczonym przez Sąd zakresie. Odnosząc się zaś do wniosku skarżącego o wydanie prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień w zakresie kategorii C i CE wskazał, że w świetle art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami żądanie RD było niemożliwe do uwzględnienia. Opisany na wstępie prawomocny wyrok sądu powszechnego spowodował bowiem, że organ nie może wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B i BE, lecz również kategorii C i CE.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł RD zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez wejście w rolę sądu powszechnego i dokonanie nieuprawnionej korekty wydanego orzeczenia poprzez rozszerzenie środka karnego na te kategorie prawa jazdy, których zakaz zawarty w orzeczeniu nie obejmował. Skarżący nie jest bowiem osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C, gdyż w tym zakresie posiada już uprawnienia, a zatem winien z powrotem powinien otrzymać prawo jazdy. Odwołujący zarzucił ponadto wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób godzący w słuszny interes strony, gdyż odmowa wydania prawa jazdy kategorii C pozbawi go i jego rodzinę jedynego źródła utrzymania.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia (.) marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego, zaskarżona decyzja Starosty została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a. i po ustaleniu w sposób nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy. W brzmieniu obowiązującym od 25 października 2014 r. przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami odnosi się nie tylko do osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz również do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. W ocenie Kolegium celem ustawy o kierujących pojazdami jest bowiem zapobieganie sytuacjom zagrażającym bezpieczeństwu na drodze, a zatem skoro skarżący ma orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B i B+E, trudno uznać, że powinien mieć wydany dokument stwierdzający uprawnienia do prowadzenia pojazdów o większej masie całkowitej, których prowadzenie ze względu na gabaryty może zagrażać w większym stopniu bezpieczeństwu na drodze.

W skardze złożonej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, RD wniósł o jej uchylenie i powtarzając argumentację sformułowaną we wniesionym odwołaniu, zarzucił naruszenie:

I.

art. 107 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez zastosowanie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami pomimo, że skarżący nie jest adresatem ww. regulacji;

II.

art. 7 w zw. z art. 8 i art. 9, w zw. z art. 80, art. 81 i art. 107 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie słusznego interesu strony i pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy, że odmowa wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C pozbawi skarżącego i jego rodzinę jedynego źródła utrzymania;

III.

art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędne uznanie, że prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego w (.) stanowi przeszkodę do wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C i CE, podczas gdy Sąd orzekł wobec skarżącego jedynie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B i BE, a tym samym skarżący nie jest osobą, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, czyli osobą ubiegającą się o wydanie dokumentu prawa jazdy kategorii C, gdyż posiada już prawo jazdy tej kategorii.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (.) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje tylko wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. W sytuacji zaś występowania przesłanek przewidzianych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność takiej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził ww. wad i naruszeń, co skutkowało oddaleniem skargi.

Kontrowersje w tej sprawie koncentrują się wokół art. 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 600, z późn. zm.- "u.k.p."). W ust. 1 wymienia on sytuacje, w których nie może być wydane prawo jazdy. W myśl pkt 2 tego przepisu prawo jazdy nie może zostać wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu.

W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w (.) z dnia (.) grudnia 2015 r. II K (...)/15, którym Sąd uznał RD za winnego kierowania samochodem osobowym znajdując się stanie nietrzeźwości i orzekł wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B i BE na okres 3 lat.

Mając ten wyrok na względzie organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że przy ocenie wniosku skarżącego z 7 stycznia 2016 r. o wydanie (zwrócenie) dokumentu prawa jazdy kategorii C zastosowanie znajduje art. 12 ust. 2 u.k.p. W przepisie tym zamieszczono zakaz wydawania prawa jazdy innych kategorii niż ta kategoria, której dotyczy sądowy zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B oraz kategorii B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy odpowiednio kategorii B lub C1, C, D1, D.

W konsekwencji, jeżeli osoba w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, zwróci się o wydanie (zwrot) prawa jazdy kategorii C, to organ związany treścią art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. obowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie o odmowie wydania (zwrotu) prawa jazdy kategorii C.

W istocie zatem z wyroku Sądu Rejonowego w (.) z dnia (.) grudnia 2015 r. wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio poprzez treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., także zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C. Decyzja Starosty jedynie konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec strony zakazy.

W rozpoznawanej sprawie decyzja Starosty Powiatu (.) z dnia (.) stycznia 2016 r. oparta została na art. 182 k.k.w., który w § 2 zobowiązuje organ, któremu sąd przesłał orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, do cofnięcia uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz do zakazu wydawania tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu, a także na art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r.u.k.p. Należy przy tym podkreślić, że interpretacja art. 12 ust. 2 u.k.p. dokonana przez organ jest zgodna z założeniami i celami ustawodawcy, który w 2014 r. znowelizował ww. przepis poprzez dodanie w nim wyrażenia "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy a także o przywrócenie uprawnienia". Celem tego przepisu jest bowiem niedopuszczenie do ruchu drogowego osób, które w znaczący sposób zagroziły bezpieczeństwu komunikacji, a w szczególności osób prowadzących pojazd w stanie nietrzeźwości.

Prawidłowość takiego rozumienia przepisu potwierdza bogate orzecznictwo, ukształtowane nawet jeszcze przed wymienioną nowelizacją (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14, Lex Nr 1985918, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 11 września 2013 r., II SA/Rz 530/13, Lex Nr 1370952 i z dnia 27 marca 2014 r., II SA/Rz 136/14, Lex Nr 1474211, wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 marca 2016 r., II SA/Lu 917/15, Lex Nr 2075422). NSA w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14, Lex nr 1988146, wyraźnie stwierdził, że "użyte w art. 12 ust. 2 ustawy słowo "wyda" jako pojęcie pojemne odnosi się także do osób, które ubiegają się o zwrot odebranego im prawa jazdy na mocy wyroku zapadłego w sprawie karnej. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji w której brak by było w ustawie regulacji dotyczącej kwestii zwrotu (wydania) prawa jazdy po zakończenia okresu wyznaczonego wyrokiem karnym. Ustawodawca wychodząc naprzeciw rozbieżnościom w wykładni znowelizował ten przepis z dniem 25 października 2014 r. przez wprowadzenie do art. 12 ust. 2 dodatkowo słów "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy". W dalszej części uzasadnienia tego wyroku NSA wyjaśnił, że za przyjętą interpretacją omawianego przepisu "przemawia wykładnia nie tylko językowa, która ma pierwszeństwo przed innymi metodami interpretowania przepisów prawa, bowiem wynika z treści samej normy prawnej, lecz także wykładnia celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E)". Na ten aspekt zwrócił też uwagę WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23 lipca 2014 r., II SA/Wr 265/14, Lex Nr 1495497, stwierdzając, że "nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości".

W kontekście rozpoznawanej sprawy warto też zauważyć, że skarżący już poprzednio kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, za co również orzeczono wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i B na okres 2 lat, wyrokiem Sądu rejonowego w (...) z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt VIK (...)/06.

Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.