II SA/Rz 53/16, Przesłanki otrzymania stypendium. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2162531

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 października 2016 r. II SA/Rz 53/16 Przesłanki otrzymania stypendium.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Marcin Kamiński.

Sędziowie WSA: Joanna Zdrzałka (spr.), Piotr Godlewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu (...) z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 25 września 2015 r. studentka AS zwróciła się z wnioskiem do o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów wydziału Matematyczno-Przyrodniczego, na kierunku informatyka. Jako podstawę żądania wskazała średnią ocen zaliczonego w dniu 22 września 2015 r. roku studiów 2014/2015 oraz osiągnięcia naukowe - aktywną działalność o charakterze naukowym w Kole Naukowym Informatyków.

Decyzją z dnia (...) października 2015 r. nr (...) Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu (...) odmówiła przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", w związku z art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174, art. 175 ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181 ust. 1, 1a, 3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) - "P.s.w." oraz § 1, § 3, § 5, § 7, § 8 i § 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...) z dnia 22 maja 2015 r. z późn. zm., stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 59/2015 Rektora Uniwersytetu (...) z dnia 15 maja 2015 r.

W uzasadnieniu Komisja wskazała, że na podstawie art. 186 ust. 1 P.s.w. Rektor w porozumieniu z Zarządem Uczelnianej Rady Samorządu Studentów (...) ustalił szczegółowe kryteria przyznawania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, o których mowa w § 1, § 3, § 5, § 7, § 8 i § 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...). W myśl § 5 ust. 9 Regulaminu, stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymać nie więcej niż 9% wszystkich studentów danego kierunku studiów, a w przypadku gdy liczba studentów na kierunku jest mniejsza niż dziesięć, stypendium to może być przyznane jednemu studentowi.

Uwzględniając kryteria do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów określone ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...) (Załącznik nr 10), do oceny wniosku skarżącej zastosowano metodę punktową i za średnią ocen oraz przedstawione przez nią osiągnięcia naukowe przyznane jej zostało odpowiednio 50 punktów i 3 punkty.

Komisja wskazała, że na podstawie liczby uzyskanych punktów ustalono listy rankingowe studentów poszczególnych kierunków, zgodnie z § 5 ust. 91 Regulaminu.

Na podstawie zaś list rankingowych oraz liczby studentów poszczególnych kierunków studiów Komisja wyłoniła grupę 9% najlepszych studentów kierunku, działając w oparciu o § 5 ust. 9 oraz ust. 15 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...), zgodnie z którym "jeżeli ustalając liczbą 9% studentów danego kierunku celem sporządzenia listy osób uprawnionych do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, na liście rankingowej studentów danego kierunku znajdzie się grupa wnioskodawców z taką samą liczbą punktów, która spowodowałoby przekroczenie limitu, o którym mowa w ust. 9, wówczas żadna z tych osób nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia. Uprawnionymi do otrzymania świadczenia są wówczas osoby z liczbą punktów wyższą o co najmniej 0,1 pkt". W tym stanie rzeczy Komisja ustaliła, iż stypendium Rektora dla najlepszych studentów na kierunku Informatyka zostanie przyznane jednemu studentowi. Łączna liczba uzyskanych przez skarżącą punktów (53) plasuje ją na piątej pozycji na liście rankingowej, co w świetle powyższego obligowało Komisję do wydania decyzji odmownej, gdyż przedstawione we wniosku osiągnięcia oraz uzyskana liczba punktów nie kwalifikują skarżącej do grupy 9% najlepszych studentów kierunku.

AS zwróciła się do Komisji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podała, że ze względu na okres wakacyjny i natłok spraw do wniosku o przyznanie stypendium nie dołączyła dokumentów potwierdzających inne osiągnięcia, za które starała się otrzymać "Punkty Dziekana", a które umożliwiłyby zdobycie większej ilości punktów, skutkiem czego byłoby osiągnięcie pierwszej pozycji w liście rankingowej. Przez cały okres trwania studiów angażowała się bowiem w promowanie Uniwersytetu (...) poprzez udział w wielu konferencjach naukowych oraz kursach szkoleniowych. Od 2012 r. bierze zaś czynny udział w spotkaniach oraz angażuje się w prace nad projektami Koła Naukowego Informatyków, w tym reprezentowała Uniwersytet (...) na konferencji IBM. Skarżąca podała, że ze względu na okoliczność uwzględnienia jedynie ostatniego semestru edukacji przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie stypendium, może jedynie udokumentować osiągnięcia tylko z tego okresu - potwierdzenie udziału w wykładach organizowanych przez biuro projektu "Informatyka Twoją szansą" oraz certyfikat zaświadczający udział w "webinarium w firmie (...)" jako jego prelegent.

Decyzją z dnia (...) listopada 2015 r. nr (...), Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu (...) utrzymała w mocy decyzję z dnia (...) października 2015 r. o odmowie przyznania AS stypendium rektora dla najlepszych studentów.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 174, art. 175 ust. 2-4, art. 177 ust. 1, 3-5, art. 181 ust. 1, 3-6, art. 184, art. 186 i art. 207 ust. 1, 2 i 4 P.s.w. oraz § 1, § 2, § 5, § 7, § 8 i § 9 Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...) z dnia 22 maja 2015 r. z późn. zm. stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 59/2015 Rektora Uniwersytetu (...) z dnia 15 maja 2015 r.

Uzasadniając swoje stanowisko Komisja podała, że po ponownej analizie wniosku dotyczącego przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów, dokonanej z uwzględnieniem wymogów określonych ustawą P.s.w. i Regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...), stwierdzono, iż brak było przesłanek do wezwania skarżącej do uzupełnienia dokumentów, gdyż "nie wykazano braku kompletności wniosku w postaci braku dokumentu potwierdzającego spełnienie któregokolwiek z kryterium oceny wniosku". Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a ponadto Komisja podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, opierając swoje działania na złożonym przez studenta wniosku, który stanowił - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - całokształt dokumentacji poświadczającej spełnienie kryteriów oceny wniosku. Prawidłowo również przyznano wnioskodawczyni liczbę punktów za poszczególne osiągnięcia oraz za średnią ocen. na podstawie Załącznika nr 10 Regulaminu Odnosząc się do zarzutów sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja podała, że udział w wykładach oraz w webinarium nie mógł zostać uwzględniony jako osiągnięcia naukowe. Potwierdzeniem czynnego udziału studenta w konferencji naukowej powinien być bowiem dokument wystawiony przez organizatora zawierający nazwisko autora, tytuł prezentowanego wykładu, komunikatu, posteru, nazwa i termin konferencji, zaś webinarium to rodzaj internetowego seminarium prowadzonego i realizowanego za pomocą technologii webcast, która umożliwia obustronną komunikację między prowadzącym spotkanie a uczestnikami, z wykorzystaniem wirtualnych narzędzi, wykorzystywane głównie jako narzędzia szkoleniowe i marketingowe.

W skardze złożonej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie AS wniosła o jej uchylenie, zarzucając "naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego", nie wskazując jednakże konkretnie przepisów prawa oraz sposobu ich naruszenia.

Podniosła, że wobec liczby uzyskanych punktów za średnią ocen oraz dodatkowe osiągnięcia znalazła się na drugiej pozycji listy rankingowej. Lista ta została opublikowana na stronie Uniwersytetu (...) z informacją, że stypendium otrzymał tylko jeden student i taka informacja znalazła się również w treści decyzji pierwszoinstancyjnej. Skarżąca podała, że analizując wspomnianą listę zauważyła, iż faktycznie liczba osób mająca tyle samo punktów przekracza ustalone 9% i zgodnie z regulaminem przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...), nikt z osób znajdujących się na drugiej pozycji nie otrzymał stypendium. W toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji, skarżącej nie udostępniono już żadnej listy rankingowej z ponownego posiedzenia komisji, zaś w treści decyzji brakuje informacji o liczbie studentów, którzy z ponownego posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej otrzymali lub nie - stypendium. W ocenie skarżącej Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała jedynie z jakich powodów nie doliczono jej punktów za dodatkowe osiągnięcia załączone do odwołania, wobec czego nie jest wiadome, czy środki finansowe zostały już rozdysponowane wśród studentów tego kierunku, a co za tym idzie czy faktycznie liczba uzyskanych przez skarżącą punktów nie kwalifikuje jej do grupy 10% najlepszych studentów kierunku.

Biorąc pod uwagę, że z pierwszego posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej, stypendium otrzymał tylko jeden student, a liczba wszystkich studentów na kierunku studiów skarżącej na dzień 1 października 2015 r. to 26 osób, zdaniem skarżącej liczba studentów uprawnionych do otrzymania stypendium wynosi trzy osoby, co jej zdaniem wynika z art. 5 ust. 9 Regulaminu. Podała, że skoro na drugim miejscu na liście rankingowej z dnia 30 października 2015 r. z taką samą liczbą punktów znalazły się 4 osoby - taką informację opublikowano na stronie internetowej Uniwersytetu (...) - zgodnie z art. 5 ust. 15 regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...), nikt z tych osób nie otrzymał stypendium. Tym samym zdaniem skarżącej, podczas pierwszego posiedzenia Odwoławczej Komisji Stypendialnej środki finansowe nie zostały w pełni rozdysponowane, niemniej nie jest to możliwe do ustalenia na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Decyzja nie zawiera także jakiejkolwiek informacji o liczbie studentów, którzy składali odwołanie o ponowne rozpatrzenie wniosku oraz o liczbie studentów, którzy otrzymali stypendium po ponownym rozpatrzeniu ich wniosku. Zdaniem skarżącej, bez takich informacji można założyć, że tylko ona złożyła odwołanie od decyzji, "a więc brak takich informacji stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania".

W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu (...) wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga dotyczy decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu (...) orzekającej o odmowie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów i z mocy art. 207 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) - "P.s.w." i art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.)- zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., podlega kognicji Sądu. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.)- zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje tylko wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. W sytuacji zaś występowania przesłanek przewidzianych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność takiej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń, co przesadziło o oddaleniu skargi.

Stypendium rektora dla najlepszych studentów jest formą pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, o która student może się ubiegać na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3 P.s.w. Materialnoprawną podstawę przyznania stypendium dla najlepszych studentów stanowi art. 181 ust. 1 i art. 186 ust. 1 P.s.w. Stosownie do tych przepisów stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Z przepisów P.s.w. wynika również, że pomoc materialna dla studentów jest realizowana ze środków uzyskanych przez uczelnie z budżetu państwa (w formie dotacji), przy czym środki przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi, o czym stanowi art. 174 ust. 4 P.s.w.

Oznacza to, że z jednej strony środki przeznaczone na stypendia dla najlepszych studentów są limitowane z woli ustawodawcy, a z kolei wyrazem zagwarantowanej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomii szkół wyższych jest uprawnienie rektora (zawarte w art. 186 ust. 1 P.s.w.) do ustalenia szczegółowego regulaminu, które daje możliwość skonkretyzowania kryteriów przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, np. poprzez określenie dolnego progu średniej ocen, który trzeba osiągnąć, aby spełnić ustawową przesłankę "uzyskania za rok studiów wysokiej średniej ocen". W orzecznictwie podkreśla się, ze nie jest to uprawnienie do pominięcia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 181 ust. 1 P.s.w., a zatem ubiegający się o stypendium student musi spełniać zarówno przesłanki ustawowe, jak i kryteria ustalone w regulaminie.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca uzyskała za średnią ocen 50 punktów, a za przedstawione osiągnięcia naukowe 3 punkty - w sumie 53 punkty, zgodnie z załącznikiem nr 10 do Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...), który to załącznik określa zasady merytorycznej oceny wniosków. Z taką ilością punktów została umieszczona na liście rankingowej. Biorąc pod uwagę zapis § 5 ust. 9 Regulaminu, że stypendium dla najlepszych studentów może otrzymać nie więcej niż 9% wszystkich studentów danego kierunku studiów oraz liczbę studentów na kierunku Informatyka (studia II stopnia) na dzień 1 marca 2015 r. - 31 osób, ustalono liczbę studentów uprawnionych do stypendium - 3 osoby.

53 punkty, podobnie jak skarżąca, uzyskało w sumie 4 studentów z kierunku Informatyka, a zatem w świetle postanowień § 5 ust. 15 Regulaminu, który reguluje sytuację, gdy na liście rankingowej studentów danego kierunku znajdzie się grupa wnioskodawców z taką samą liczbą punktów, która spowodowałoby przekroczenie limitu z ust. 9, żadna z tych 4 osób nie była uprawniona do otrzymania świadczenia (uprawnioną byłaby osoba z liczbą punktów wyższą o co najmniej 0,1 pkt). Odmowa przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów była zatem zasadna.

Wbrew zarzutom skargi Sąd nie dopatrzył się również uchybień w zakresie postępowania odwoławczego.

W zaskarżonej decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna odniosła się do nieuwzględnienia przesłanych przez skarżącą wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentów, które miały potwierdzać jej osiągnięcia naukowe. W decyzji tej wskazano, że udział w wykładach oraz w webinarium, które jest rodzajem internetowego seminarium prowadzonego z wykorzystaniem wirtualnych narzędzi, nie mogą być uznane za osiągnięcia naukowe. Trafnie zdaniem Sądu nawiązano przy tym do wspomnianego już załącznika nr 10 do Regulaminu, w którym za osiągnięcia naukowe uznany został czynny udział w konferencjach naukowych, sympozjach, sesjach naukowych w formie wystąpienia ustnego lub też przygotowania posteru, komunikatu czy prezentacji multimedialnej. Jako potwierdzenie udziału przewidziano dokument wystawiony przez organizatora zawierający nazwisko autora, tytuł prezentowanego wykładu, komunikatu, posteru oraz nazwę i termin konferencji.

W kontekście tego uregulowania podzielić należy pogląd organu, że przedstawione przez skarżącą dokumenty nie mogą być uznane za potwierdzenie osiągnięć naukowych.

W ocenie Sądu nie są również zasadne zarzuty braku udostępnienia skarżącej listy rankingowej z ponownego posiedzenia Komisji.

Z Regulaminu przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu (...) z dnia 22 maja 2015 r. nie wynika, by w przypadku rozpatrywania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy istniał obowiązek sporządzenia ponownie takiej listy. Z treści § 5 ust. 12 pkt a) Regulaminu wynika, że Odwoławcza Komisja Stypendialna na pierwszym posiedzeniu w danym semestrze ustala listy rankingowe studentów poszczególnych kierunków studiów ubiegających się o przyznanie świadczenia na podstawie listy przyznanych punktów, a listy te przekazywane są do wiadomości studentów w terminie 7 dni od daty posiedzenia OKS. Zasady rozpoznawania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalone zostały natomiast w § 15 ust. 16a, w którym wskazano, że Komisja rozpatruje je na kolejnych posiedzeniach w danym semestrze oraz przyznaje świadczenie w liczbie nie powodującej przekroczenia 10% najlepszych studentów danego kierunku tylko w uzasadnionych przypadkach, za które uznaje się wyłącznie błędy w ocenie wniosku będące po stronie Komisji. W przypadku gdy student dołączy dokumenty potwierdzając osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe, które nie zostały przedstawione we wniosku pierwotnym o przyznanie świadczenia, Komisja może przyznać świadczenie tylko w przypadku uzyskania minimalnej liczny punktów ustalonej zgodnie z listą rankingową, o której mowa w ust. 12, o ile nie zostały jeszcze wykorzystane środki przeznaczone na ten cel dla 9% studentów danego kierunku.

Z treści powołanych przepisów wyraźnie wynika, że ewentualne dodatkowe punkty za osiągnięcia naukowe, artystyczne lub sportowe dolicza się do poprzednio wyliczonych punktów, natomiast niezmienna pozostaje minimalna liczba punktów ustalona zgodnie z listą rankingową. Stypendium po ponownym rozpatrzeniu sprawy otrzymuje wówczas student, który osiągnął minimalny pułap punktów ustalony uprzednio w liście rankingowej, o ile nie zostały jeszcze wykorzystane środki na ten cel dla 9% studentów danego kierunku.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uzyskała jednak w postępowaniu odwoławczym żadnych dodatkowych punktów, a zatem nie miała znaczenia przywoływana w skardze okoliczność czy wykorzystano środki dla 9% studentów danego kierunku.

Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 p.p.s.a., a zatem skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.