II SA/Rz 486/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2531263

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2018 r. II SA/Rz 486/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski.

Sędziowie WSA: Magdalena Józefczyk Joanna Zdrzałka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) kwietnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) zawiesiło postępowanie w sprawie zainicjowanej odwołaniem P.K. od decyzji Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) sierpnia 2012 r., nr (...) w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jako przyczynę zawieszenia postępowania organ wskazał fakt, że w obrocie prawnym funkcjonowały dwie decyzje o uznaniu PZ za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) kwietnia 2013 r. o uznaniu P.K. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wobec powyższego organ uznał, że przyczyna zawieszenia opisywanego postępowania ustąpiła i postanowieniem z dnia (.) lutego 2017 r. nr (.), działając na podstawie art. 97 § 2 pkt 4 i art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - dalej: "k.p.a.", podjął postępowanie administracyjne zawieszone opisanym na wstępie postanowieniem. W pouczeniu organ wskazał, że na postanowienie przysługuje stronie prawo wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

P.K., zgodnie z pouczeniem, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentując, że nie ponosi winy w niewywiązywaniu się ze zobowiązań alimentacyjnych. Leczy się bowiem na przewlekłą chorobę, utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej, a zatem nie jest w stanie na bieżąco regulować zobowiązań.

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2017 r. nr (...), działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 i art. 101 § 3 k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia stronie służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Stosownie do art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Zdaniem Kolegium istotą art. 101 § 3 k.p.a. było dopuszczenie środka zaskarżenia wyłącznie na postanowienia tamujące postępowania administracyjne i wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania administracyjnego, a więc na postanowienia o odmowie zawieszenia oraz o podjęciu zawieszonego postępowania. Powyższa okoliczność - w ocenie organu odwoławczego - obligowała do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego. Kolegium wskazało przy tym, że bez wpływu na treść rozstrzygnięcia opisywanej sprawy pozostaje fakt nieprawidłowego pouczenia co do możliwości i trybu zaskarżenia postanowienia o podjęciu postępowania odwoławczego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, P.K. wniósł o poddanie kontroli Sądu zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podniósł, że nie uchyla się od płacenia alimentów, lecz znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i sam wymaga pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko.

Postanowieniem z dnia 12 września 2017 r. II SA/Rz 632/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę P.K. uznając, że przedmiot zaskarżenia nie mieści się w zamkniętym katalogu aktów, które mogą stanowić samoistną podstawę do wniesienia skargi. Sąd wskazał, że na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania nie przysługuje zażalenie. Nie jest to też postanowienie, które kończy postępowanie, ani postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Wobec powyższego, skoro zaskarżone postanowienie nie należy do żadnej z kategorii aktów określonych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - dalej: "p.p.s.a.", a brak jest regulacji szczegółowej w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. dopuszczającej możliwość wniesienia na nie skargi do sądu administracyjnego, skargę uznać należało za niedopuszczalną.

Uwzględniając skargę kasacyjną skarżącego, postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. I OSK 573/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd kasacyjny wskazał, że podstawą prawną postanowienia SKO w (...) z dnia (...) kwietnia 2017 r. był art. 134 k.p.a. Zdaniem NSA, słusznie w skardze kasacyjnej podniesiono, że postanowienie o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z powołanym art. 134 k.p.a., jest ostateczne, a więc kończy postępowanie. Tym samym więc służy na nie skarga do sądu administracyjnego

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

W realiach opisywanej sprawy zastosowanie znajduje ponadto art. 153 p.p.s.a., w myśl którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stosownie zaś do treści art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie nie zawiera wad ani uchybień, które w myśl przytoczonych wyżej regulacji obligowałyby Sąd do jego uchylenia, a zatem skarga P.K. podlega oddaleniu.

Postanowienie to stwierdzające niedopuszczalność złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od postanowienia wydanego w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a.

Przepis ten dotyczy pierwszego etapu postępowania odwoławczego, w którym następuje badanie wniesionego środka odwoławczego pod względem formalnym. Na tym etapie organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie (zażalenie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie. Negatywny wynik badania wstępnego skutkuje wydaniem jednego z 2 wymienionych w art. 134 k.p.a. rozstrzygnięć - stwierdzenia niedopuszczalności środka odwoławczego lub stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia.

Przepis art. 134 k.p.a. nie wskazuje warunków, jakie decydują o dopuszczalności środka odwoławczego. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Przesłanka podmiotowa oznacza złożenie środka odwoławczego przez legitymowany podmiot - stronę postępowania w sprawie.

Jeśli chodzi o możliwość zaskarżenia postanowienia, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W przypadku postanowień wydanych w pierwszej instancji przez samorządowe kolegia odwoławcze, stronie przysługuje nie zażalenie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.).

Stosownie zaś do art. 142 k.p.a., postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

Zgodnie zatem z tymi ogólnymi zasadami zażalenie (a zatem również i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany od postanowień wydanych w pierwszej instancji przez samorządowe kolegia odwoławcze) służy wyłącznie na postanowienia wskazane w Kodeksie i tylko wtedy, gdy Kodeks tak stanowi.

Zażalenie takie służy stronie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, jak stwierdza art. 101 § 3 k.p.a. Ustawodawca wykluczył zatem zażalenie na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania z postanowień, na które stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia. Brzmienie powyższej regulacji nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i wskazuje, że wolą ustawodawcy było ograniczenie kontroli instancyjnej zainicjowanej zażaleniem (względnie jak w opisywanej sprawie - wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy) wyłącznie do postanowień wstrzymujących tok postępowania administracyjnego, tj. postanowienia o zawieszeniu postępowania oraz wydawanego w związku z wnioskiem strony postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postanowienia. Postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania strona może natomiast zaskarżyć, jak już wyżej wspomniano, wyłącznie w odwołaniu od decyzji wydanej w tym postępowaniu (art. 142 k.p.a.). Nie jest możliwie zainicjowanie kontroli instancyjnej, której przedmiotem byłoby postanowienie o podjęciu zawiezionego postępowania, w drodze samoistnego środka zaskarżenia - zażalenia (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) słusznie stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez skarżącego od postanowienia tego organu z dnia (...) lutego 2017 r. o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego, choć uzasadnienie rozstrzygnięcia jest częściowo błędne i nie odpowiada aktualnemu brzmieniu art. 101 § 3 k.p.a.

Ustalenie, że zażalenie będące zwyczajnym środkiem zaskarżenia zostało wniesione od postanowienia, które z mocy prawa nie podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia rodzi po stronie organu odwoławczego obowiązek stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a. Merytoryczne rozpatrzenie takiego zażalenia stanowiłoby bowiem rażące naruszenie przepisów prawa i rodziłoby nieważność postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło nieobowiązującą od kwietnia 2011 r. treść art. 101 § 3 k.p.a., która mogła budzić wątpliwości interpretacyjne odnośnie możliwości zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Organ w tym zakresie naruszył przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., obligujący do wyjaśnienia w uzasadnieniu prawnym postanowienia jego podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa. Uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż - jak wskazano wyżej - w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawa organ odwoławczy był zobowiązany do stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez skarżącego, jako wniesionego od postanowienia, od którego taki środek zaskarżenia nie przysługuje. Regulacja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c obliguje natomiast sąd administracyjny do uchylenia zaskarżonego aktu w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś sytuacja nie zachodzi w opisywanej sprawie.

Na marginesie Sąd wskazuje, że w opisywanej sprawie nie miał również zastosowania art. 112 k.p.a., zgodnie z którym, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Regulacja ta, w myśl art. 126 k.p.a., ma również odpowiednie zastosowanie do postanowień. Przez błędne pouczenie co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego należy rozumieć błędne pouczenie zawarte w decyzji lub błędne uzupełnienie albo sprostowanie decyzji co do tych środków prawnych. Błędne pouczenie może oznaczać błędne oznaczenie organu właściwego do rozpatrzenia środka prawnego, błędne określenie terminu jego wniesienia albo błędne określenie trybu wniesienia środka prawnego. Za błędne pouczenie należy uznać także brak pouczenia (A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII. Wolters Kluwer, 2018, komentarz do art. 112). Regulacja ta nie przyznaje jednak uprawnienia do wniesienia środka zaskarżenia w przypadku otrzymania błędnego pouczenia o możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia, podczas gdy z obowiązujących przepisów prawo takie nie przysługuje.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.