Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2723031

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 6 sierpnia 2019 r.
II SA/Rz 477/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Paweł Zaborniak.

Sędziowie: NSA Małgorzata Wolska (spr.), WSA Joanna Zdrzałka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem R. S. (dalej: "skarżący") jest wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 218 § 1 ust. 4 i § 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1542 z późn. zm. - zwana dalej "ustawą") decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w (...) (dalej: "Dyrektor OSW) z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) wydana w przedmiocie zawieszenia wyżej wymienionego w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy i zawieszenia wypłaty 50% uposażenia.

Jak wynika z uzasadnienia i akt administracyjnych sprawy, Dyrektor Zakładu Karnego w (...) (dalej: "Dyrektor ZK") - po uzyskaniu informacji z Prokuratury Rejonowej w (...) o przedstawieniu R. S. zarzutów o przestępstwo z art. 233 § 1 i inne k.k. polegające na składaniu fałszywych zeznań będąc przesłuchiwany w charakterze świadka w postępowaniu przygotowawczym, po uprzednim uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań - wszczął postępowanie a następnie decyzją nr (...) z (...) października 2018 r. znak: (...) zawiesił R. S. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy oraz zawiesił wypłatę 50% należnego uposażenia.

Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor OSW decyzją z dnia (...) października 2018 r. nr (...) uchylił w całości zaskarżoną decyzję a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Po ponownie przeprowadzonym postepowaniu Dyrektor ZK decyzją personalną nr (...) z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...):

w pkt 1 zawiesił w czynnościach służbowych mjr R. S. starszego wychowawcę działu penitencjarnego ZK w (...) w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy tj. od dnia (...) grudnia 2018 r. do dnia (...) marca 2019 r. w związku z wszczęciem przeciwko wyżej wymienionemu postępowania o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego z art. 233 kodeksu karnego; w pkt 2) z dniem (...) stycznia 2019 r. zawiesił wyżej wymienionemu wypłatę 50% należnego uposażenia.

Organ wskazał, że w związku z wyżej wskazanym zawiadomieniem Prokuratury wszczęte zostało w dniu (...) października 2018 r. przeciwko ww. funkcjonariuszowi postępowanie dyscyplinarne, które następnie zostało zawieszone. Powołując się na treść art. 94 ust. 2, 3, 4 ustawy dotyczącego możliwości zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych organ wyjaśnił, że w okolicznościach sprawy przeciwko R. S. wszczęte zostało postępowanie karne, w trakcie którego przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 k.k. polegającego na mówieniu nieprawdy lub zatajaniu prawdy w trakcie składania zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Czyn ten stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżeni publicznego. Zaliczane jest do kategorii czynów określonych art. 94 ust. 2 ustawy. Dyrektor wskazał, że rodzaj postawionych zarzutów, ich charakter stanowi uzasadnioną przyczynę przyjęcia, że funkcjonariusz nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych na pełnionym stanowisku w ZK. To powoduje utratę zaufania kierownictwa jednostki, co przekłada się na gwarancję, że powierzone obowiązki służbowe funkcjonariusz będzie wykonywał profesjonalnie, rzetelnie i prawidłowo. Dyrektor uznał także, że wobec tego, że czyn popełniony został przez funkcjonariusza SW i związany był ze sprawami związanymi z pełnieniem służby, dalsze przebywanie skarżącego na terenie jednostki z nieuregulowaną sytuacją prawną i charakterem zarzucanych czynów może wpłynąć niekorzystnie na morale i nastroje wśród innych funkcjonariuszy. Za podjęciem takiej decyzji przemawia w ocenie organu, interes Służby Więziennej. Zawieszenie nastąpiło na okres 3 miesięcy, a konsekwencją powyższego jest zawieszenie wypłaty 50% należnego uposażenia.

W odwołaniu od tej decyzji R. S. zawnioskował o jej uchylenie jako niesłusznej i krzywdzącej. W jego ocenie decyzja nacechowana jest subiektywnym odczuciem niechęci Dyrektora do jego osoby. Jako doświadczony funkcjonariusz SW wskazał na rażące zaniedbania i nieprawidłowości występujące w ZK w (...), co było podstawą do wszczęcia śledztwa przez Prokuraturę Rejonową w (...) wobec innych funkcjonariuszy. Sprawa ta jest w toku, a działania Dyrektora odczytuje jako wyraz represji. Zarzucił brak rozpoznania zgłoszonego w dniu (...) grudnia 2018 r. żądania uzupełnienia materiału dowodowego o "zakres pytań stanowiących kluczowy materiał dowodowy".

Dyrektor OSW w (...) nie uwzględnił odwołania i wskazaną na wstępie decyzją z dnia (...) lutego 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Na wstępie wskazał, że postępowanie przeprowadzone zostało w zgodzie z przepisami k.p.a., a sformułowany w tym zakresie zarzut odwołującego jest niezasadny. W ocenie organu pismo z (...) grudnia 2018 r. nie posiada waloru wniosku dowodowego, nie zawiera żądania dokonania czynności zmierzającej do uzupełnienia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a jedynie stanowi wniosek o udzielenie konkretnej informacji, które nie mają związku z toczącym się postępowaniem o zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Nadto w piśmie tym odwołujący przyznał, że skorzystał z przysługującego mu uprawnienia zapoznania się z materiałem dowodowym.

W dalszej części organ podniósł, że problematyka zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych uregulowana jest w art. 94 ust. 2, 3, 4 ustawy, a decyzja przełożonego funkcjonariusza wydawana na podstawie tych przepisów ma charakter uznaniowy. Dokonując oceny zasadności i prawidłowości wydanej przez organ I instancji decyzji, organ odwoławczy uznał ją za zgodną z obowiązującymi przepisami. Zauważył, że organ powiadomiony został przez Prokuraturę o przedstawieniu funkcjonariuszowi zarzutów o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, polegające na zeznaniu nieprawdy w trakcie składania zeznań mających służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy. Czyn ten należy do kategorii czynów zabronionych warunkujących zawieszenie funkcjonariusza w służbie. Sam fakt zaistnienia zdarzenia w postaci przedstawienia zarzutów upoważniał przełożonego do podjęcia zaskarżonej decyzji personalnej. Spełniona została ustawowa przesłanka z art. 94 ust. 2 ustawy do zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Zawieszenie nastąpiło na okres 3 miesięcy, tj. najkrótszy przewidziany przez ustawodawcę.

W ocenie Dyrektora w zaskarżonej decyzji w sposób precyzyjny i konkretny wskazano przyczyny warunkujące zawieszenie w służbie i argumenty przemawiające za okresem zawieszenia. Jak zaznaczył odwołujący nie dawał gwarancji prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych, jego postępowanie spowodowało utratę zaufania ze strony kadry kierowniczej, nie dawało gwarancji rzetelnego, prawidłowego, profesjonalnego wykonywania obowiązków. Przebywanie na terenie zakładu penitencjarnego z nieuregulowaną sytuacją prawną mogłoby negatywnie wpływać na innych funkcjonariuszy ZK. Dodatkowo podkreślił, że do popełnienia czynu doszło w trakcie składania przez funkcjonariusza zeznań na okoliczności związane ze służbą.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji personalnej Dyrektora ZK i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Kwestionowanej decyzji zarzucił:

- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że zaistniała podstawa do wszczęcia postępowania w sprawie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, o czym powiadomiono skarżącego pismem z (...) listopada 2018 r., podczas gdy postanowienie o przedstawieniu zarzutów zostało wydane, a więc było prawnie skuteczne dopiero dnia (...) grudnia 2018 r., kiedy zostało mu ogłoszone a on sam przesłuchany w charakterze podejrzanego. Organ I instancji nie miał podstaw by w listopadzie 2018 r. wszczynać przeciwko niemu postępowanie;

- pominięcie, że podjęte przez organ wobec niego działania mają podłoże w konflikcie w jakim znalazł się z Dyrekcją ZK z uwagi na zgłaszane zastrzeżenia co do sposobu działania zwierzchników.

Skarżący zawnioskował o dopuszczenie dowodu z kopii postanowienia o przedstawieniu zarzutów z dnia (...) września 2018 r., na okoliczność, że zostało ogłoszone skarżącemu dopiero dnia (...) grudnia 2018 r., i brak było podstaw do wcześniejszego wszczęcia wobec niego postępowania. Zawnioskował także o dopuszczenie dowodu z kopii postanowienia Prokuratora Rejonowego w (...) o umorzeniu śledztwa z dnia (...) marca 2019 r. sygn. (...) na okoliczność, że prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne zostało umorzone, ze względu na stwierdzenie, że nie popełnił on (skarżący) zarzucanego czynu.

W odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o jej oddalenie, podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego do niego aktu (tu decyzja) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy rozpatrywaniu konkretnej sprawy nie badają zatem celowości ani słuszności zaskarżonego aktu, a ograniczają się do stwierdzenia czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a." i zgodnie z jego brzmieniem Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.

Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, tj. co do jej zgodności z prawem, Sąd nie stwierdził przy jej wydaniu naruszenia prawa i w konsekwencji, zgodnie z art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 94 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej. Przepis ten przewiduje dopuszczalność zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe albo postępowanie dyscyplinarne. Zgodnie z tą regulacją wystarczające jest więc postawienie funkcjonariuszowi zarzutów, nie jest natomiast wymagane stwierdzenie jego winy co do zarzucanych mu czynów.

Zaskarżona decyzja nie przesądza w żadnym stopniu o winie funkcjonariusza ani nie narusza zasady domniemania niewinności osoby, której postawiono zarzut w postępowaniu karnym. Instytucja zawieszenia polega na tym, że pomimo ciążących na funkcjonariuszu zarzutów nie dochodzi do jego zwolnienia przed definitywnym rozstrzygnięciem przez właściwe organy w odrębnym postępowaniu karnym lub dyscyplinarnym, czy rzeczywiście jest on winny popełnienia przestępstwa lub naruszenia dyscypliny (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2016 r., I OSK 2032/14, opubl. w bazie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba też podkreślić, że zawieszenie w czynnościach służbowych jest możliwe tylko w razie wszczęcia przeciwko funkcjonariuszowi jednego z postępowań wymienionych w cyt. wyżej przepisie i to, że ma ono charakter fakultatywny i zastosowanie tej sankcji zależy od uznania organu. Oczywistym jest, że pozostawiona organowi swoboda w stosowaniu art. 94 ust. 2 ustawy nie zwalnia go z obowiązku stosowania ogólnych reguł postępowania administracyjnego, w szczególności z obowiązku uzasadnienia podjętej decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego organ jest obowiązany rozważyć wszelkie okoliczności sprawy przemawiające za zawieszeniem funkcjonariusza, lub też jego niezawieszeniem, a stosowną argumentację zawrzeć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 października 2013 r., II SA/BD 765/13).

Obowiązek ten, jak wynika z lektury akt administracyjnych i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy spełniły. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia (...) grudnia 2018 r. w sposób dostatecznie klarowny i szczegółowy przywołano argumenty przemawiające za zawieszeniem funkcjonariusza. Rodzaj bowiem i charakter postawionych zarzutów (o przestępstwo umyślne z art. 233 § 1 k.k. polegające na składaniu fałszywych zeznań będąc przesłuchiwanym w charakterze świadka w postępowaniu na okoliczności związane z pełnieniem służby w SW) stanowią podstawę do uznania, że funkcjonariusz nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych na pełnionym stanowisku starszego wychowawcy. Postępowanie skarżącego skutkowało utratą zaufania ze strony kadry kierowniczej jednostki penitencjarnej, zaś sam fakt przebywania na terenie jednostki w związku z nieuregulowaną sytuacją prawną i charakterem zarzucanych czynów może niekorzystnie wpływać na morale i nastrój wśród funkcjonariuszy, a także wizerunek Służby Więziennej.

Przypomnieć jednocześnie tu należy, że zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy do zadań Służby Więziennej należy prowadzenie oddziaływań penitencjarnych i resocjalizacyjnych wobec osób skazanych na karę pozbawienia wolności, przede wszystkim przez organizowanie pracy sprzyjającej zdobywaniu kwalifikacji zawodowych, nauczania, zajęć kulturalno - oświatowych, zajęć z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz specjalistycznych oddziaływań terapeutycznych. Realizacji takich celów z przyczyn oczywistych musi bezwzględnie towarzyszyć nieposzlakowana opinia funkcjonariusza więziennictwa, który swoim zachowaniem winien dawać gwarancję przełożonym, prawidłowego wykonywania poleconych mu obowiązków. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 2149/13, nie ulega wątpliwości, że w interesie społecznym, tożsamym z interesem służby, jest to aby postawione zadania były realizowane wyłącznie przez osoby pozostające poza jakimkolwiek podejrzeniem o działalność sprzeczną z prawem.

Zawieszenie w czynnościach służbowych dokonuje przełożony właściwy do mianowania funkcjonariusza na zajmowane stanowisko i może nastąpić na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia można przedłużyć na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy (art. 94 odpowiednio ust. 4 i 2 ustawy). Stosownie zaś do art. 95 ust. 1 ustawy funkcjonariuszowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się, od najbliższego terminu płatności, 50% należnego uposażenia.

Unormowania powyższe prawidłowo zastosowane zostały wobec skarżącego i nie można w tym zakresie przypisać organom jakiegokolwiek zaniedbania, a tym samym naruszenia prawa.

Sąd nie podziela zarzutów skargi, w szczególności zarzutu podnoszącego błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy wraz z jego uzasadnieniem. Zebrany w sprawie niniejszej materiał dowodowy, z zachowaniem reguł określonych w art. 75 i nast.k.p.a., dawał organom podstawę do prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego, tj. art. 94 ust. 2 ustawy. Jak wskazuje sam skarżący (...) rudnia 2018 r. przedstawiono mu zarzuty, zawieszenie zaś dokonane zostało (...) grudnia 2018 r., po wydaniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Postanowienie z dnia (...) marca 2019 r., (...) Prokuratora Rejonowego w (...) o umorzeniu śledztwa przeciwko skarżącemu, wobec stwierdzenia, że podejrzany nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa nie ma wpływu na ocenę legalności skarżonej decyzji, której istotę wcześniej wyjaśniono. Takiego też wpływu nie może mieć konflikt, o którym wspomina skarżący, zarzucając jego pominięcie mające uzasadnić kwestionowanie decyzji.

Z tych względów, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.