Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1395483

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 30 września 2013 r.
II SA/Rz 469/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Krystyna Józefczyk.

Sędziowie WSA: Paweł Zaborniak (spr.), Joanna Zdrzałka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto (...) na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) marca 2013 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości

I.

uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta (...) z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...);

II.

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

III.

zasądza od Wojewody (...) na rzecz strony skarżącej Gminy Miasto (...) kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Podaniem z 14 maja 2008 r. M. O. zwróciła się do Prezydenta Miasta (...) o zwrot wywłaszczonej w 1985 r. nieruchomości nr 66 o pow. 42,86a, położonej w R. obr. (...).

Postanowieniem z (...) stycznia 2009 r. nr (...), Wojewoda (...) wyłączył od rozpatrzenia sprawy Prezydenta Miasta R. wyznaczając w tym celu Prezydenta Miasta (...). Organ ten decyzją z (...) lutego 2010 r. orzekł o zwrocie nieruchomości gruntowej oznaczonej nr ewid. 887/4 o pow. 972 m2 oraz nr ewid. 886/1 i 886/2 o łącznej pow. 23 m2, odmawiając zwrotu nieruchomości oznaczonych nr ewid. 887/2, 887/3, 887/6, 887/8, 887/7 o łącznej pow. 0,3280 ha i stanowiących własność Gminy Miasto (...). Jednocześnie organ ustalił wysokość podlegającego zwrotowi przez M. O. na rzecz Gminy Miasto (...) zwaloryzowanego odszkodowania rozłożonego na 9 rocznych rat. Stwierdzono również, że wierzytelność Gmin Miasto (...) wraz z odsetkami podlega zabezpieczeniu poprzez ustanowienie na zwracanych nieruchomościach hipoteki, a decyzja stanowić będzie podstawę wpisów w księdze wieczystej. Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni (...) decyzją z (...) czerwca 2010 r. Wojewoda (...) uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie rozstrzygnięć zawartych w punktach 1, 3, 4, 5, 6, 7 i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Skargę od powyższej decyzji Wojewody (...) do sądu administracyjnego wniosła M. O. Wskutek jej uwzględnienia wyrokiem z 8 lutego 2011 r. II SA/Rz 860/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji uznając, że wydana została z rażącym naruszeniem art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej: "k.p.a.", ponieważ wbrew dyspozycji przepisu Wojewoda nie rozstrzygnął całej sprawy, która była przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji. Rozstrzygnięcie Wojewody nie mieściło się w dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu odwołania decyzją z (...) sierpnia 2011 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia uznając, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Organ polecił uwzględnić dyspozycje art. 137 ust. 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) dalej: "u.g.n. oraz zaktualizować operat szacunkowy. Zwrócił również uwagę, że z naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. zaskarżona decyzja nie wskazywała podmiotu, na rzecz którego dokonano zwrotu nieruchomości.

Decyzją z (...) stycznia 2013 r. nr (...), Prezydent Miasta (...) orzekł o zwrocie na rzecz M. O. nieruchomości gruntowej oznaczonej nr ewid. 887/4 o pow. 0,0972 ha własności Gminy Miasto (...) objętej KW (...), odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych nr ewid. 886/1, 886/2, 887/2, 887/3, 887/6, 887/8, 887/7 o łącznej pow. 0,3303 ha stanowiących własność Gminy Miasto (...) objętych KW (...) oraz (...). Jednocześnie organ zobowiązał M. O. do zwrotu na rzecz Gminy Miasto (...) zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 19.789,92 zł, którego płatność rozłożono na 9 rocznych rat płatnych do 30 listopada każdego roku począwszy od 2014 r., za wyjątkiem pierwszej płatnej w terminie 30 dni od dnia ostateczności decyzji. Stwierdzono również, że wierzytelność Gminy Miasto (...) wraz z odsetkami podlega zabezpieczeniu poprzez ustanowienie na zwracanych nieruchomościach hipoteki, a decyzja stanowić będzie podstawę wpisów w księgach wieczystych. Nieruchomość polegać będzie zwrotowi w stanie z dnia zwrotu.

Z ustaleń faktycznych organu I instancji wynika, że obecnie działka nr 66 odpowiada działkom nr 887/6, 887/7, 887/8, 887/3, 887/4, 887/2, 886/1 i 886/2 o łącznej pow. 0,4275 ha. Działka nr 66 została zbyta przez M. T. (obecnie O.) Skarbowi Państwa aktem notarialnym z 27 maja 1985 r. Rep. A (...) w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) za cenę 1.101.240,00 zł. Następnie aktem notarialnym z 26 września 1991 r. Rep. A (...) działka nr 66 została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni (...) celem realizacji zabudowy zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym, a prawo to ujawniono w księdze wieczystej 27 września 1991 r. Na mocy decyzji Wojewody (...) z (...) stycznia 1993 r. nr (...) prawo własności działki nr 66 wpisano na rzecz Gminy Miasto (...). Notarialną umową zamiany z 1 marca 2005 r. Rep. A (...) zawartą pomiędzy ww. Gminą i Spółdzielnią prawo użytkowania wieczystego działki nr 887/4 o pow. 0,0972 przeszło na rzecz Gminy i wygasło.

Zgodnie z postanowieniami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego działka nr 887/6 przeznaczona jest pod drogę osiedlową, działki nr 887/8 i 887/7 pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, działka nr 887/3 pod parking i drogę osiedlową, działka nr 887/2 pod zieleń izolacyjną, a działki nr 887/4, 886/1, 886/2 pod drogę lokalną. Na dzień 31 grudnia 1998 r. działki nr 887/4, 887/2, 886/1 i 886/2 nie stanowiły drogi publicznej i pozostają niezagospodarowane. Znajdują się na nich pozostałości po budowie. W toku ponownych oględzin przeprowadzonych 26 stycznia 2012 r. ustalono, że na działkach tych urządzono drogę wewnętrzną - ulicę G. Działka nr 887/7 zabudowana jest w części wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, w części zajęta jest pod parking i osiedlową drogę dojazdową. Działka nr 887/8 zabudowana jest budynkiem stacji transformatorowej, a działka nr 887/6 zajęta jest pod drogę dojazdową oraz miejsca parkingowe. Na mocy umowy zamiany z 19 grudnia 2012 r. Rep. A (...) działka nr 887/3 została odłączona z KW (...) i przyłączona do KW (...), gdzie jako właściciel widnieje Gmina Miasto (...).

W tak ustalonym stanie faktycznym Prezydent Miasta (...) wskazał, że przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości regulują przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. Stosownie jednak do art. 229 roszczenie z art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W ocenie organu działka nr 887/4 o pow. 0,0972 na dzień złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie została wykorzystana na cel nabycia, tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego w terminie wynikającym z art. 137 ust. 1. Natomiast działki nr 887/2, 887/3, 887/6 887/8 i 887/7, stanowiące obecnie własność Gminy Miasto (...) pozostającą w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni (...), zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia, co jednak nastąpiło po upływie terminów wynikających z art. 137 ust. 1 u.g.n. Jednakże na części działek 887/2, 887/3, 887/6, 887/8, 887/7, 886/1 i 886/2 umową notarialną z 26 września 1991 r. ustanowiono na rzecz Spółdzielni użytkowanie wieczyste, które ujawione zostało w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1999 r. Obecnie użytkownikiem wieczystym działki nr 887/8 jest B. S.A., a działki nr 887/7 Spółdzielnia Z. (następca prawny Spółdzielni (...)). Wobec tego odmówiono zwrotu działek nr 887/7, 887/6, 887/2, 887/3, 886/1 i 886/2, które na dzień złożenia wniosku zwrotowego pozostawały w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni.

W zaktualizowanym operacie szacunkowym wartość podlegającej zwrotowi działki nr 887/4 oszacowana została na 147.287 zł. Jednak z uwagi na wywłaszczenie mające miejsce przed 5 grudnia 1990 r. kwotę podlegającą zwrotowi na rzecz Gminy ustalono w wysokości 19.789,92 zł, stosownie do art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n. Rozłożenie należności na raty uzasadniono sytuacją majątkową wnioskodawczyni.

Po rozpatrzeniu odwołań Spółdzielni Z. oraz Gminy Miasto (...) decyzją z (...) marca 2013 r. nr (...), Wojewoda (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9a u.g.n. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu I instancji, że działka nr 887/4 została zagospodarowana po upływie terminów z art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz po wszczęciu postępowania zwrotowego. Dlatego zasadnie orzeczono o jej zwrocie. Z kolei na działkach nr 886/1, 886/2, 887/2, 887/3, 887/6, 887/7 i 887/8 zrealizowano cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego i nie było podstawy do ich zwrotu.

Z decyzją Wojewody (...) z (...) marca 2013 r. nie zgodziła się Gmina Miasto (...), wnosząc do sądu administracyjnego skargę. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 9 i art. 142 ust. 1 oraz art. 229 u.g.n. Gmina Miasto (...) podała, że jak dotychczas nie zwrócono w postępowaniu uwagi na skutki dyspozycji art. 229 u.g.n., ponieważ jak ustalono w toku postępowania działka nr 887/4 na dzień 1 stycznia 1998 r. była w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, tj. Spółdzielni (...). Prawo to zostało ujawione w księdze wieczystej, ponieważ powstało na mocy umowy z 26 września 1991 r. Zatem roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wygasło i nie mogło powstać na nowo przez to, że działka stała się własnością Gminy. Gmina nabyła prawo użytkowania wieczystego tej działki w drodze zwykłej czynności cywilnoprawnej, na podstawie umowy zamiany z 1 marca 2005 r. Strona skarżąca nie zgadza się także ze sposobem ustalenia terminu zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, ponieważ pomija on zagadnienie wykonalności decyzji, która powinna mieć decydujące znaczenie dla jej realizacji, co stanowiło naruszenie art. 9 i art. 142 ust. 1 u.g.n. Gmina Miasto (...) domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenia kosztów postępowania oraz przeprowadzenia uzupełniających dowodów w skazanych w skardze.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. W ocenie organu podniesione w skardze zarzuty są niezasadne. Dyspozycja art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę interesów osób trzecich, ale nie podmiotu zobowiązanego do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli zatem w dacie orzekania o zwrocie nieruchomość należy do podmiotu publicznoprawnego i nie jest obciążona prawami osób trzecich, nie jest możliwe wywiedzenie z powołanego przepisu negatywnej przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2013 r. Gmina Miasto (...) uzupełniła żądanie skargi domagając się stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie decyzji z uwagi na rażące naruszenie art. 229 u.g.n.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej zwana "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy.

Skarga Gminy Miasto (...) okazała się zasadna, co obliguje Sąd do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej Wojewody jest sprawa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, zainicjowana wnioskiem M. O. z dnia 14 maja 2008 r. Organy rozpoznając zgłoszone żądanie odniosły jego treść do treści przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. zwana dalej u.g.n.). W roszczenie o zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wyposaża byłego właściciela lub jego prawnego następcę art. 136 ust. 3 u.g.n. Roszczenie to uznaje się za uzasadnione wówczas, gdy wywłaszczona nieruchomość stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W art. 137 ust. 1 u.g.n. ustawodawca postanowił, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W orzecznictwie podkreśla, iż regulacje art. 136 i art. 137 u.g.n. stanowią prawną barierę przed przedwczesnym albo pochopnym wywłaszczeniem nieruchomości z punktu widzenia jej niezbędności dla zrealizowania celu wywłaszczenia.

Sąd podzielił zarzut błędnej interpretacji prawa materialnego, tj. art. 229 u.g.n. Stosownie do jego treści roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy a więc przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Zdaniem skarżącej Gminy przytoczony wyżej przepis nie daje podstaw do stwierdzenia, że jeżeli w dniu 1 stycznia 1998 r. własność nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot była własnością lub w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej i wpis tego prawa nastąpił przed tym dniem a w dniu wydawania decyzji o zwrocie nieruchomości, nieruchomość ta jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, to roszczenie o zwrot ponownie przysługuje. W świetle poglądu skarżącej Gminy, art. 229 u.g.n. bezpowrotnie odebrał roszczenia o zwrot w stosunku do nieruchomości, co do których na dzień 1 stycznia 1998 r. osobie trzeciej przysługiwało prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego wpisane do księgi wieczystej. Poza tym, nie jest ważne czy po 1 stycznia 1998 r., prawo o którym mowa w art. 229 u.g.n. nabędzie Skarb Państwa czy jednostka samorządu terytorialnego.

Wyłuszczone w skardze wnioski co do interpretacji tej regulacji u.g.n. WSA podziela i jednocześnie podkreśla, że znajdują one potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Otóż NSA w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 979/11, stwierdził, iż celem art. 229 u.g.n. było usankcjonowanie stanu prawnego powstałego przed wejściem w życie tej ustawy w wyniku sprzedaży wywłaszczonej nieruchomości lub oddania jej w użytkowanie wieczyste, jeżeli prawa nabywcy zostały ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy. Tym samym, art. 229 u.g.n. stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, wykluczającą badanie merytoryczne uwarunkowań i przesłanek określonych w art. 136 i 137 u.g.n. Trzeba zatem z tego względu przyjąć, że w takiej sytuacji zachodzi bezprzedmiotowość postępowania o zwrot nieruchomości, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., gdyż przestała istnieć możliwość przyznania stronie prawa do tej nieruchomości. W analogiczny sposób wypowiedział się WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 20 marca 2013 r., o sygn. akt II SA/Rz 884/12. Sformułowano w nim tezę, iż w razie nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa w warunkach wywłaszczenia - na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, która została następnie przed 1 stycznia 1998 r. wpisana w księdze wieczystej jako objęta prawem wieczystego użytkowania na rzecz tzw. osoby trzeciej, późniejsze nabycie tego prawa od osoby trzeciej przez jednostkę samorządu terytorialnego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości na podstawie art. 229 u.g.n.

Z tych przyczyn za nielegalne Sąd uznaje rozstrzygnięcie organów o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka o nr 887/4 o pow. 0,0972 ha, stanowiącej własność Gminy Miasto (...) oraz o związanych z tym rozliczeniach na rzecz M. O. Nie jest przez strony kwestionowany fakt, iż po zawarciu umowy wieczystego użytkowania z dnia 27 września 1991 r. obejmującej działkę nr 66 w obr. (...) (Kw nr (...)), pomiędzy Skarbem Państwa a Spółdzielnią (...), prawo wieczystego użytkowania na rzecz Spółdzielni zostało ujawnione w księdze wieczystej tej nieruchomości w dniu 27 września 1991 r. Dokonany wpis nie został przed 1 stycznia 1998 r. wykreślony przez właściwy sąd. Wobec tego nie można wątpić, iż prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione na rzecz osoby trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998 r., co z mocy art. 229 u.g.n. spowodowało wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, które przysługiwało M. O. Wywłaszczonej nie przysługiwało od dnia 1 stycznia 1998 r. publiczne prawo podmiotowe w postaci roszczenia o zwrot działki o nr 887/4, jak i pozostałych działek powstałych w granicach nieruchomości wywłaszczonej, tj. działki o nr 66.

Dokonana w dniu 1 marca 2005 r. zamiana nieruchomości pomiędzy Gmina a Spółdzielnią obejmująca działkę o nr 887/4, której skutkiem było wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego, bynajmniej nie spowodowała przywrócenia roszczenia zwrotowego wobec treści art. 229 u.g.n. Gmina jak i Skarb Państwa są bowiem osobami trzecimi w rozumieniu tej regulacji, zaś fakt dysponowania przez te osoby własnością określaną jako publiczna nie oznacza, że własność ta powinna podlegać mniejszej w stosunku do własności prywatnej czy społecznej ochronie ze strony ustawodawcy (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2010 r., o sygn. akt I OSK 914/09, LEX nr 595607). Do tego stanowiska przekonuje w szczególności art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi: własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej czyniły postępowanie z wniosku M. O. bezprzedmiotowym. W zaistniałych okolicznościach badanie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia oraz związanego z tym stanu zagospodarowania nieruchomości było bezcelowe, skoro nie doprowadziłoby do pozytywnego dla wnioskodawczyni zastosowania normy art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. Wygaśnięcie roszczenia o zwrot nieruchomości, spowodowało, że już w chwili złożenia wniosku przez M. O. nie istniał przedmiot postępowania zwrotowego, co powinno doprowadzić go jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Za nielegalne należało więc uznać zarówno rozstrzygnięcie o zwrocie działki jak i rozstrzygniecie o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonych jako działki o nr 886/1, 886/2, 887/2, 887/6, 887/8, 887/7 i 887/3 w obr. (...). Orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, skoro w stwierdzonych okolicznościach właściwym rozstrzygnięciem organu powinno być umorzenie postępowania administracyjnego z przyczyn wyżej opisanych. Odmowa zwrotu nieruchomości wywłaszczonej jest rozstrzygnięciem zarezerwowanym dla decyzji stwierdzających brak przesłanki zbędności nieruchomości. WSA podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 7 października 2010 r., o sygn. akt I OSK 1673/09, iż w sytuacji gdy w postępowaniu o zwrot nieruchomości wszczętym na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n., ujawni się okoliczność, iż nieruchomość wywłaszczona została oddana w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy, zaś prawo nabywcy zostało ujawnione w księdze wieczystej, to postępowanie administracyjne powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

Z tych przyczyn decyzje organu pierwszej i drugiej instancji naruszają zarówno przepisy prawa materialnego tj. art. 229 u.g.n. oraz przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 105 § 1 k.p.a. Wykazane naruszenia miały wpływ na ustalony wynik postępowania, co skutkuje ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Organy ponownie rozpoznając sprawę z wniosku M. O. obwiązane będą uwzględnić wyrażone w niniejszym wyroku stanowisko Sądu w zakresie wykładni i stosowania art. 229 u.g.n. oraz art. 105 § 1 k.p.a.

Jednocześnie wniosek skarżącej Gminy Miasto (...) o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji nie mógł zostać uwzględniony, albowiem stwierdzone przez Sąd wadliwości nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa. Nieprawidłowości w wykładni art. 229 u.g.n. nie są błędami oczywistymi, a więc takimi które da się zauważyć bez odwołania się do dorobku orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Tak samo wypada ocenić naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.

Z powołanych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje umocowanie w art. 200 p.p.s.a. Natomiast zawarte w sentencji stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku nastąpiło na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.