Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1373888

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 4 września 2013 r.
II SA/Rz 360/13
Brak winy w uchybieniu terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: WSA Zbigniew Czarnik.

Sędziowie: WSA Krystyna Józefczyk (spr.), NSA Małgorzata Wolska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) lutego 2013 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania-skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zwany dalej "PWIS", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (powołany Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwany dalej "k.p.a." po rozpatrzeniu zażalenia Z.M., postanowieniem z dnia (...) lutego 2013 r., nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., dalej "PPIS" z dnia (...) grudnia 2012 r., nr (...) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Miejskiego Inspektora Sanitarnego dla Miasta P. i powiatu p. z dnia (...) maja 2001 r., znak (...) stwierdzającą brak podstaw do stwierdzenia u Z.M. choroby zawodowej - uszkodzenie słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji wskazanej powyżej Z.M. złożył w dniu (...) grudnia 2003 r.

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2004 r., nr (...) organ I instancji wznowił postępowanie objęte wnioskiem, a następnie decyzją z dnia (...) sierpnia 2004 r., znak (...) odmówił wznowienia postępowania. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją PWIS z dnia (...) października 2004 r., znak: (...)

Wyrokiem z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt: II SA/Rz 1046/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność decyzji PWIS z dnia (...) października 2004 r. i decyzji PPIS z dnia (...) sierpnia 2004 r. oraz uchylił postanowienie PPIS z dnia (...) lipca 2004 r. Sąd wskazał, że organ I instancji wznowił postępowanie bez zbadania, czy strona zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie.

W dniu (...) października 2006 r. PPIS wydał postanowienie znak (...) o wznowieniu przedmiotowego postępowania, a następnie decyzją z dnia (...) lutego 2009 r., znak (...) odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia (...) maja 2001 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzja powyższa została uchylona decyzją PWIS z dnia (...) czerwca 2011 r. znak (...). Decyzją tą zostało uchylone także postanowienie organu I instancji z dnia (...) października 2006 r. znak (...) o wznowieniu postępowania. W uzasadnieniu decyzji PWIS podniósł, że poprzednio tocząca się sprawa o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. została zakończona - jednak brak jest jej formalnego zakończenia. Nowe wznowione postępowanie dotyczy innych okoliczności (odnaleziona karta pomiarowa natężenia wibracji) - przy czym punkt 1 artykułu 145 § 1 dotyczy fałszywego dowodu, a nie odnalezienia nowego dowodu w sprawie. Ponadto PWIS nakazał PPIS w ponownym postępowaniu zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie wniosku strony z 2003 r., a przede wszystkim zachowania przesłanek do wznowienia postępowania, podkreślając wyraźnie przy tym, że o możliwości prowadzenia postępowania wznowieniowego przesądza zachowanie przez stronę miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie od momentu dowiedzenia się o przyczynie wznowienia. Zdaniem PWIS wyniki tego badania powinny doprowadzić do zakończenia postępowania.

Wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 815/11 WSA w Rzeszowie oddalił skargę Pana Z.M. na decyzję PWIS z dnia (...) czerwca 2011 r. znak (...)

W dniu (...) kwietnia 2012 r. PPIS wydał decyzję, znak (...) odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją tegoż organu z dnia (...) maja 2001 r. Ponadto PPIS postanowieniem z dnia (...) maja 2012 r. umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wniosku z dnia (...) marca 2012 r. Następnie PWIS decyzją z dnia (...) czerwca 2012 r. znak (...) uchylił w całości decyzję PPIS z dnia (...) kwietnia 2012 r. znak (...), wskazując na konieczność szczegółowego rozpatrzenia kwestii zachowania przez stronę miesięcznego terminu do złożenia wniosku przewidzianego w art. 148 k.p.a. PWIS postanowieniem z dnia (...) czerwca 2012 r. znak (...) uchylił również postanowienie umarzające postępowanie w sprawie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Pismem z dnia (...) lipca 2012 r., PPIS wezwał Z.M. do wykazania w jakim terminie powziął wiadomość o przyczynie wznowienia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, wskazanie jakiej czynności uchybienie dotyczyło i jakie przeszkody uniemożliwiły złożenie wniosku w terminie ustawowym. W odpowiedzi na wezwanie Z.M. w piśmie z dnia (...) sierpnia 2012 r. wskazał, że w swoim piśmie z dnia (...) marca 2006 r. uprawdopodobnił, że uchybienie terminu powstało bez jego winy oraz że z dokumentów wynika, iż zachował termin siedmiodniowy. Na rozprawie administracyjnej (nazwanej przez organ spotkaniem) w dniu (...) sierpnia 2012 r. Z.M. nie wyjaśnił kwestii terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W dniu (...) grudnia 2012 r. PPIS wydał postanowienie nr (...) odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Miejskiego Inspektora Sanitarnego dla miasta P. i powiatu p. z dnia (...) maja 2001 r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Z.M. podniósł, że zachował termin do wniesienia wniosku jak wyżej, podczas gdy w niniejszej sprawie rozpatrywany jest jego wniosek z 30 czerwca 2006 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem PWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. składa się w terminie miesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Z.M. o wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia u niego choroby zawodowej w postaci zawodowego uszkodzenia słuchu dowiedział się w dniu 24 maja 2001 r. Jego wniosek o wznowienie postępowania został złożony 10 grudnia 2003 r., a więc blisko półtora roku po terminie. We wniosku o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z (...) marca 2006 r. Z.M. nie podał jednak żadnych okoliczności usprawiedliwiających fakt, że przez blisko półtora roku nie mógł tego wniosku złożyć i że w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

W 2003 r. Z.M. złożył również wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powołując się na, jego zdaniem, nowe okoliczności i nowe dowody w sprawie. O okolicznościach tych dowiedział się najpóźniej 9 października 2002 r. Z.M. ponownie nie uprawdopodobnił przyczyny uchybienia miesięcznego terminu do złożenia tego wniosku.

Z.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazane wyżej postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, dające podstawę do wznowienia lub stwierdzenia nieważności postępowania administracyjnego wskazując, że: - postanowienie odnosi się do podstaw wznowienia określonych w art. 145 § 1 punkt 4 k.p.a. i art. 145 § 1 punkt 5 k.p.a. i 145 § 1 punkt 1 k.p.a., co jest niedopuszczalne, gdyż każda z podstaw wznowienia powinna być załatwiona odrębnie. Podał, że wznowienie postępowania na podstawie z art. 145 § 1 punkt 4 i punkt 5 k.p.a. powinno zostać poprzedzone wydaniem postanowienia na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. Co do wznowienia na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 k.p.a. wskazał, że zachował termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zarzucił, że o wszczęciu postępowania nie została zawiadomiona "B" S.A. z/s w P., w której pracował w latach 1977 r. do 1982 r. Pominięcie jej w prowadzonym postępowaniu stanowi rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zarzucił, że w ciągu przez 14 lat nie sporządzono karty narażenia zawodowego podczas, gdy zostały ujawnione dowody na występowanie warunków szkodliwych w całym okresie jego pracy zawodowej przez 28 lat. Podał, że do wydania orzeczeń lekarskich zastosowano pozaprawne wytyczne resortowe Ministerstwa Zdrowia i jest to rażące naruszenie prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzucił także naruszenie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1998 r. Nr 147, poz. 962) i Ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. Nr 254, poz. 1700) w ten sposób, że zastosowano procedurę niezgodnie z jej przeznaczeniem w interesie Urzędu i Pracodawców na niekorzyść pracowników w celu odebrania uprawnień rentowych i emerytalnych.

Na tej podstawie wniósł o uchylenie postanowienia ł i II instancji w całości oraz stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie z art. 156 k.p.a., przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy; lub do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; lub też do stwierdzenia wydania decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Poddawszy takiej kontroli zaskarżone postanowienie Sąd doszedł do przekonania, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i może być podstawą wyrokowania.

Ocena legalności zaskarżonego postanowienia prowadzi natomiast do wniosku, że kontrolowana decyzja odpowiada prawu, a skarga jest nie ma uzasadnionych podstaw.

Postępowanie administracyjnego w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Z.M. z (...) marca 2006 r. o przywrócenie mu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Miejskiego Inspektora Sanitarnego dla miasta P. z dnia (...) maja 2001 r., nr (...) stwierdzającą brak podstaw do stwierdzenia u Z.M. choroby zawodowej - uszkodzenia słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).

Podanie o wznowienie postępowania we wskazanej wyżej sprawie skarżący złożył przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, tj. w dniu w dniu 9 grudnia 2003 r. powołując się na podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.

Właściwe w sprawie organy uznały, że prośba skarżącego o przywrócenie terminu nie zasługiwała na uwzględnienie z powodu nie wskazania żadnych okoliczności wskazujących na braku winy w uchybieniu terminu.

Przed przystąpieniem do dokonania oceny z punktu widzenia legalności zaskarżonego w niniejszej sprawie orzeczenia wskazać należy, że stosownie do treści art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Problematyka wznowienia postępowania administracyjnego uregulowana została w przepisach Rozdziału 12, art. 145-152 k.p.a. Wznowienie stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte jedna z kwalifikowanych wad wyliczonych wyczerpująco w przepisach art. 145 -art. 145b k.p.a.

Zgodnie z art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. regulacja ta odnosi się do wszystkich poza określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawą wznowienia. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie z tej przyczyny może nastąpić tylko na żądanie strony.

Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej we wskazanym wyżej przepisie biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia dowiedzenia się przez stronę w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 10 marca 2006 r., II OSK 622/05).

Wskazany wyżej miesięczny termin ma charakter procesowy, a czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Zasady liczenia terminów określają przepisy art. 57 § 1-5 k.p.a. Zgodnie z jego § 3 terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Z kolei z przepisów art. 58 § 1-3 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od niego.

Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Odnosząc przywołane powyżej regulacje prawne do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, że stan faktyczny został w niniejszej sprawie ustalony prawidłowo i Sąd podziela te ustalenia

Skarżący o decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie dowiedział się 24 maja 2001 r. Termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powołaniem się na podstawę wznowienia określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. upływał zatem w dniu 24 czerwca 2001 r.

O okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia podniesionych we wniosku, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., to jest istotnych dla sprawy nowych okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, skarżący dowiedział się najpóźniej w dniu (...) listopada 2002 r. Termin miesięczny do złożenia podania o wznowienie z powołaniem się na ww. podstawę upływał więc w dniu 9 grudnia 2002 r.

Skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w dniu 9 grudnia 2003 r., a więc po upływie wskazanych wyżej terminów, co także jest okolicznością bezsporną.

Powyższe oznacza, że składając więc w dniu 30 marca 2006 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienia winien był podać przyczynę uchybienia terminowi, uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu temu miesięcznemu terminowi, a także złożyć ten wniosek w terminie 7 dni licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

Podnieść należy, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy w zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (wyrok NSA z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, LEX nr 36902; wyrok NSA z dnia 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96, LEX nr 30857). Oznacza to, że okoliczności przemawiające za uznaniem braku winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Nawet lekkie niedbalstwo wyklucza przyjęcie, że okoliczność na którą powołuje się wnioskodawca, miała charakter niezawiniony.

Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że organ wielokrotnie wzywał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku przywrócenie terminu w zakresie określenia, jakie przeszkody uniemożliwiły mu terminowe złożenia podania o wznowienia postępowania, wykazania, że przeszkody te miały charakter niezawiniony oraz wykazania kiedy ustały, celem ustalenia, czy skarżący dochował 7 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący jednak nie uzupełnił braków formalnych wniosku w powyższym zakresie.

W takich okolicznościach Sąd stwierdza, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu przywrócenia terminu, a skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić jako bezzasadną.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.