Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1813007

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 13 marca 2015 r.
II SA/Rz 261/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie - postanawia - I. przyznać skarżącemu J. S. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stanu wody na gruncie. Do skargi dołączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podniósł, że wraz z żoną mieszka w domu o powierzchni użytkowej 50 m.kw., znajdującym się na działce o pow. 10 arów, z tym, że żona ok. 50-60% czasu spędza u córki w innym mieście, pomagając opiekować się jej synem. Źródło utrzymania małżonków to pobierane przez nich emerytury w wysokościach: 1951,60 zł oraz 1230 zł. Skarżący zwrócił uwagę na zły stan zdrowia zarówno swojego, jak i żony, co łączy się z wydatkami ok. 800-1000 zł miesięcznie, zarówno na lekarstwa, jak i na prywatne wizyty lekarskie. Strona wskazała, że od kilku lat winna wymienić okulary na mocniejsze, zakupić aparat słuchowy oraz buty ortopedyczne, ale z uwagi na ograniczone środki oraz duże wydatki nie jest w stanie tego uczynić. Jako comiesięczne wydatki wnioskodawca wskazał: 280 zł - ogrzewanie, 9 zł - wywóz śmieci, 44 zł - woda, 77 zł - gaz, 107 zł - energia elektryczna, 50 zł - telefon stacjonarny, 15 zł - telefon komórkowy, 350 zł - utrzymanie samochodu, 50 zł - utrzymanie domu, 12 zł - podatek od nieruchomości, 60 zł-środki czystości. Wnioskodawca zaznaczył, że za pieniądze pożyczone od rodziny naprawił w domu kominy, wymienił zniszczone gumoleum na płytki oraz bardzo stare drzwi (łączny koszt 9400 zł).

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:

W postępowaniu sądowym jego strony obowiązane są do ponoszenia kosztów tego postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, na co wskazuje brzmienie art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Oznacza to, że wszystkie podmioty posiadające jakiekolwiek dochody i majątek winny partycypować w tego rodzaju kosztach w granicach własnych możliwości materialnych. W razie natomiast, gdy ich sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie całości bądź też tylko części wydatku na zapewnienie sobie realizacji prawa do sądu, mogą zwrócić się o pomoc Państwa. W art. 243 i nast. wymienionej ustawy procesowej - p.p.s.a. ustawodawca przewidział bowiem przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym bądź zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bądź też tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub jedynie ustanowienie adwokata. Najszersze granice pomocy przewidziane są, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., dla osób, które wykażą, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast z częściowego wsparcia skorzystać może osoba, która wykaże, iż nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wszystko powyższe wskazuje, że prawo pomocy to instytucja wyjątkowa, której zastosowanie - zwłaszcza w pełnym wymiarze - może nastąpić w odniesieniu do osób, w stosunku do których ewidentnie istnieją podstawy do odstąpienia od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez jego strony. Chodzi tutaj zwłaszcza o osoby znajdujące się w trudnych okolicznościach życiowych tj. takie, którym brak środków finansowych bądź ich ograniczona ilość uniemożliwia dostęp do sądu.

Oceniając w tym kontekście sytuację wnioskodawcy należy podnieść, że nie wymaga ona wsparcia ze środków publicznych w najszerszym wymiarze. Skarżący wraz z żoną dysponują stałymi dochodami, a ich potrzeby mieszkaniowe i inne podstawowe potrzeby życiowe są na bieżąco zaspokajane. Uznano jednak równocześnie, że zasadnym będzie częściowe uwzględnienie żądania strony. Dlatego też zwolniono ją od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, którego wysokość w niniejszej sprawie to 300 zł, odmawiając równocześnie ustanowienia na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika. Uwzględniono przy tym, że wnioskodawca ponosi bardzo duży wydatek na leczenie własne i żony (fakt złego stanu zdrowia wykazany został dołączoną do wniosku liczną dokumentacją lekarską). Koszty leczenia, których wysokość to od 800 do 1000 zł miesięcznie stanowią aż ok. 1/3 dochodów rodziny. Nadto, strona jest zadłużona w związku z przeprowadzonym potrzebnym remontem w domu. Równocześnie jednak miano na uwadze, że dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy uwzględnia się tylko wydatki na tzw. niezbędne potrzeby, a zatem przesądzające o bycie jednostki. Do takich zasadniczo z pewnością trudno zaliczyć koszty związane z utrzymaniem samochodu, których wysokość w przypadku wnioskodawcy wynosi 350 zł miesięcznie oraz remont domu w zakresie wymiany gumoleum. Należy poza tym, mieć na względzie, że zawarte w p.p.s.a. regulacje postępowania sądowego, poza koniecznością sporządzenia niektórych środków zaskarżenia, nie przewidują obowiązkowego udziału w nim zastępcy prawnego w osobie adwokata. Sąd z urzędu bierze zaś pod uwagę wszelkie wadliwości postępowania przed organami administracji, nie będąc w tym zakresie związany zarzutami i wnioskami strony. Stanowi to gwarancję rzetelnego rozpoznania sprawy także bez aktywnego w niej udziału jej uczestników.

Wskazane wyżej okoliczności zdecydowały o udzieleniu wnioskodawcy częściowego prawa pomocy, wymiar którego pozwoli mu na realizację swych praw na drodze sądowej. Skarżącego zwolniono bowiem od konieczności opłacenia skargi, co warunkuje nadanie jej dalszego biegu. Ewentualne dalsze koszty, które w sprawie mogą się pojawić będą już niższe od kwoty wpisu od skargi, a ich poniesienie nie spowoduje u wnioskodawcy powstania uszczerbku w tzw. koniecznym utrzymaniu w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.