Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2509534

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 kwietnia 2018 r.
II SA/Rz 246/18
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Piotr Godlewski (spr.).

Sędziowie WSA: Krystyna Józefczyk Paweł Zaborniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi "(...)" M. B. sp.k. w S. na decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w całości-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez A Spółka komandytowa (dalej: Spółka A) jest decyzja Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w (...) (dalej: Dyrektor OW NZF) z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) dotycząca umorzenia w całości postępowania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

Decyzja ta wydana została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Dyrektor OW NFZ ogłoszeniem nr (...) podał do publicznej wiadomości informację o konkursie ofert o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w zakresie: świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej.

Oferty złożyło 8 oferentów, z czego 1 ofertę odrzucono, a 7 przyjęto do dalszego postępowania. Do zawarcia umowy wybrano 4 oferty. Ogłoszenie o rozstrzygnięciu postępowania w trybie konkursu ofert podano do wiadomości

(...) maja 2014 r.

Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniosła Spółka A.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2014 r. Dyrektor OW NFZ oddalił odwołanie, uznając je za niezasadne.

W wyniku wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Dyrektor OW NFZ decyzją z dnia (...) lipca 2014 r. Nr (...), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) czerwca 2014 r.

Decyzje te objęte zostały kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. II SA/Rz 1165/14 oddalił skargę Spółki na decyzję z dnia (...) lipca 2014 r.

Na skutek złożonej przez Spółkę skargi kasacyjnej w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2016 r.

II GSK 1271/15 uchylił wyrok WSA, przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W następstwie powyższego WSA w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 r. II SA/RZ 268/17 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora OW NFZ z dnia (...) lipca 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) czerwca 2014 r. stwierdzając uchybienia w postępowaniu dowodowym przeprowadzonym na etapie weryfikacji ofert przez Dyrektora OW NFZ, dotyczące wątpliwości co do prawa wykonywania zawodu jednej z osób przy pomocy których Spółka zamierzała wykonywać kontraktowane świadczenia oraz związane z prawidłowym przeprowadzaniem kontroli podmiotów składających oferty.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ - działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 154 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793 z późn. zm., dalej: u.ś.o.z.) - umorzył postępowanie w całości.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że pozostające do rozpatrzenia odwołanie złożone przez Spółkę A dotyczyło rozstrzygnięcia postępowania konkursowego w wyniku którego zawarto umowy w przedmiocie udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze, w zakresie świadczenia w pielęgniarskiej opiece długoterminowej domowej, powiat (...) na okres obowiązywania od (...) lipca 2014 r. do (...) czerwca 2017 r. i z kwotą finansowania na okres od (...) lipca do (...) grudnia 2014 r. w wysokości 349 960 zł.

Organ wskazał, że okres na jaki zostały zawarte umowy już się zakończył. Umowy zostały zrealizowane, a środki przeznaczone na ten cel w całości wyczerpane.

Obecnie nie jest możliwe zawarcie umowy o udzielanie świadczeń na okres wskazany w ogłoszeniu. Taka umowa byłaby niewykonalna, a przez to nieważna

(art. 387 § 1 Kodeksu cywilnego).

Powyższe powoduje, że na skutek zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy (upływ czasu) niemożliwym byłoby osiągnięcie celu prowadzonego postępowania, a rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy byłoby niemożliwe do wykonania. Świadczy to o bezprzedmiotowości postępowania i uzasadnia jego umorzenie.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka A podniosła brak podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a.

Wywiodła, że art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. jest szczególną regulacją procedury odwoławczej, który przewiduje tylko jeden skutek (kasacyjny) uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy, a mianowicie obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, a wyłącza ponowne rozpatrywanie odwołania od rozstrzygnięcia konkursowego przez organ I instancji i wydawanie ponownej decyzji w sprawie tego odwołania. Jak zauważył, odwołanie dotyczy całego rozstrzygnięcia o wyborze świadczeniodawcy i co do zasady nie ma podstaw do ograniczenia tego środka zaskarżenia wyłącznie do "sprawy" wnoszącego odwołanie.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2017 r. Nr (...) Dyrektor OW NFZ - działając na podstawie art. 154 ust. 6 u.ś.o.z. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję własną z (...) listopada 2017 r., podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.

Podkreślił, że na tym etapie postępowania organ nie może ponownie przeprowadzać postępowania w sprawie rozdziału środków finansowych w ramach postępowania o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, gdyż tego typu czynność należy tylko i wyłącznie do kompetencji Komisji Konkursowej.

Nie podzielił poglądu skarżącej Spółki o braku podstaw do zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i jednocześnie o konieczności zastosowania regulacji z art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. Podał, że prawdą jest, że ostatnio wskazany przepis przewiduje, że w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. Tylko w takim przypadku dyrektor oddziału NFZ ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy. W okolicznościach sprawy regulacji tej nie można jednak zastosować, bowiem podstawą umorzenia postępowania była jego bezprzedmiotowość, będąca skutkiem takiej zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, która uniemożliwiła osiągnięcie celu postępowania, a rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy byłoby niemożliwe do wykonania.

Jak zauważył organ, WSA uchylając decyzje wyrokiem z 27 kwietnia 2017 r. i kierując sprawę do ponownego rozpatrzenia nie przesądził o sposobie rozpatrzenia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu, ponieważ nie leży to w jego kompetencjach. Wynikają one zasadniczo z art. 154 ust. 3-7 u.ś.o.z. i należą do Dyrektora OW NFZ. Nie oznacza to obowiązku zastosowania art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. i ogłoszenia postępowania konkursowego. Organ podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę wziął pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy, w tym wyroki sądów oraz dokonał oceny stanu faktycznego, co wiązało się z analizą warunków postępowania konkursowego jakie zostały określone w ogłoszeniu z (...) marca 2014 r. i dotyczyło postępowania nr (...). Podkreślił, że każde ogłoszenie obwarowane jest kwotą finansowania przewidzianą na realizację umowy w ściśle określonym okresie czasu, który w okolicznościach sprawy został już zakończony, a umowy zrealizowane i rozliczone.

Dyrektor OW NFZ nie zgodził się z argumentacją o możliwości wykorzystania środków przeznaczonych na inny konkurs (ogłoszony (...) lutego 2017 r.) i zawarcia umowy. Każde postępowanie konkursowe jest odrębne i zawiera indywidualne warunki realizacji umów, w ściśle określonym czasie.

W tych okolicznościach organ uznał, że przedmiotowe postępowania konkursowe dotyczyło umów, które zostały zrealizowane w okresie od (...) lipca 2014 r. do

(...) czerwca 2017 r. Nie istnieje możliwość zawarcia z odwołującym (lub innym podmiotem) umowy o udzielanie świadczeń na okres który upłynął, a świadczenia zostały zrealizowane i sfinansowane ze środków publicznych.

Skargę na tę decyzję Dyrektora OW NFZ do WSA w Rzeszowie złożyła Spółka A wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji z (...) grudnia 2017 r. i poprzedzającej ją decyzji z (...) listopada 2017 r., lub stwierdzenie, że wydane zostały z naruszeniem prawa, ewentualnie ich uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a także przeprowadzenie i dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach II SA/Rz 976/17 na okoliczność, że wadliwość postępowania miała wpływ na wynik postępowania konkursowego przeprowadzonego w 2017 r.

Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1.

art. 154 ust. 6 u.ś.o.z. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji z 6 listopada 2017 r. i uznanie słuszności stanowiska tam zawartego z jednoczesnym pominięciem art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. i art. 153 p.p.s.a. w sytuacji uchylenia przez WSA w Rzeszowie uprzednio wydanych decyzji, co spowodowało obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej. Wg skarżącego, organ powinien uwzględnić wskazania zawarte w wyroku z 27 kwietnia 2017 r. i wyjaśnić istotne okoliczności z punktu widzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń w kontekście wszystkich ofert. Podkreślił, że umorzenie postępowania ze względu na zakończenie okresu kontraktowania - bez uprzedniego wyjaśnienia okoliczności wskazanych przez WSA - powoduje brak realnej kontroli nad postępowaniem o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza brak jakichkolwiek prawnych konsekwencji wobec wadliwie prowadzonych postępowań;

2.

art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności wynikających ze wskazań WSA;

3.

art. 8, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej, w tym wyjaśnienia, dlaczego organ nie uwzględnił wskazań zawartych w ww. wyroku, a które są dla organu wiążące;

4.

art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i niewykonanie wskazań wyroku z 27 kwietnia 2017 r.

Skarżąca Spółka zarzuciła także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 134 u.ś.o.z. poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie mimo braku wykonania wskazań zawartych w wyroku, co stanowiło brak realnej kontroli nad przeprowadzeniem postępowania o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zwłaszcza brak konsekwencji prawnych dla wadliwie prowadzonych postępowań, co ewidentnie narusza równe traktowanie świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej oraz prowadzenie postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor OW NFZ wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanych decyzjach.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach).

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora OW NFZ z dnia (...) grudnia 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję własną tego organu z dnia (...) listopada 2017 r. o umorzeniu w całości postępowania w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.

U podstaw tych decyzji znalazł się wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2017 r. II SA/Rz 268/17, uchylający wydaną w tym przedmiocie decyzję Dyrektora OW NFZ z dnia (...) lipca 2014 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia (...) czerwca 2014 r. o oddaleniu odwołania skarżącej Spółki od rozstrzygnięcia konkursu ofert dotyczącego udzielania świadczeń w rodzaju: Świadczenia Pielęgnacyjne i Opiekuńcze w zakresie: Świadczenia w Pielęgniarskiej Opiece Długoterminowej Domowej, powiat (...) na okres od (...) lipca 2014 r. do (...) czerwca 2017 r.,

w którym to konkursie oferta Spółki nie została zakwalifikowana do zawarcia umowy.

Dokonując w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontroli zaskarżonej obecnie decyzji z dnia (...) grudnia 2017 r. Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy ustalony w toku postępowania administracyjnego nie budzi zastrzeżeń i może stanowić podstawę wyrokowania.

Zaistniały spór sprowadza się w istocie do konieczności ustalenia, czy w okolicznościach sprawy zachodzi przesłanka do uznania bezprzedmiotowości postępowania i w konsekwencji jego umorzenia (jak uznał to Dyrektor OW NFZ), czy też w sprawie co do rozpatrzenia odwołania powinna być wydana decyzja merytoryczna (które to stanowisko prezentuje skarżąca Spółka).

W ocenie Sądu, słuszność należy przyznać stanowisku Dyrektora OW NFZ, że w sprawie zaistniała obiektywna okoliczność uzasadniająca bezprzedmiotowość dalszego prowadzenia postępowania, uzasadniającego jego umorzenie w całości.

Podstawę prawną tego umorzenia stanowił art. 105 § 1 k.p.a., wg którego "gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części".

W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracyjnego. Oznacza to, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne z uwagi na brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Orzeczenie o umorzeniu jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia.

Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła taki charakter w toku postępowania administracyjnego.

Od bezprzedmiotowości postępowania należy odróżnić bezzasadność żądania strony. Jeżeli bowiem domaga się ona rozstrzygnięcia organu opierając swój wniosek na obowiązujących przepisach prawa materialnego, to organ administracji nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2007 r. II OSK 1161/06, LEX nr 437953).

Jeżeli zatem istnieje stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji, postępowanie nie może być uznane za bezprzedmiotowe. O ile zatem umorzenie postępowania administracyjnego podyktowane jest przesłankami procesowymi, o tyle istnienie bądź nieistnienie przesłanek materialnych, od których uzależnione jest przyznanie stronie określonego uprawnienia, powinno skutkować merytorycznym rozpatrzeniem żądania strony (por.m.in. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2013 r. I OSK 1453/11 - LEX nr 1341441 i z dnia 17 marca 2011 r.

I OSK 1740/10 - LEX nr 1079716).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Dyrektor OW NFZ słusznie uznał, że w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość orzekania z uwagi na upływ okresu, jakiego dotyczyło sporne postępowanie konkursowe, tj. od (...) lipca 2014 r. do (...) czerwca 2017 r. Podpisane na ten okres umowy na wykonywanie świadczeń zostały już zrealizowane, a co się z tym wiąże, także przeznaczone na to środki zostały wydatkowane. Abstrahując od ewentualnego wyniku toczącego się przed Dyrektorem OW NFZ postępowania, nie jest obecnie dopuszczalne merytoryczne rozpatrzenie odwołania Spółki od rozstrzygnięcia Komisji Konkursowej o wyborze oferentów, tak jak nie jest możliwe zawarcie ze Spółką umowy na wykonywanie świadczeń za okres który już minął.

Mimo złożonego w następstwie wydania decyzji z dnia (...) listopada 2017 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi na utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia (...) grudnia 2018 r., kwestię tę zdaje się dostrzegać sama Spółka, sugerując możliwość wykorzystania aktualnych środków oraz zawarcie umowy na okres bieżącego zapotrzebowania na udzielania świadczeń.

Jak trafnie jednak wywiódł organ, takie "przesunięcia" nie są możliwe, gdyż dotyczą kolejnego okresu świadczeniowego, względem którego obowiązuje taka sama procedura konkursowa mająca na celu wyłonienie spośród oferentów podmiotów mających prawo udzielania świadczeń finansowanych przez NFZ i do którego przypisana jest odrębna, ściśle określona pula środków finansowych (zwrócenia uwagi wymaga, co Sądowi wiadomo z urzędu, że na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania od rozstrzygnięcia Komisji Konkursowej za okres od (...) lipca 2017 do (...) czerwca 2022 r. w którym oferta Spółki nie została wytypowana do zawarcia umowy, wydane przez Dyrektora OW NFZ decyzje z dnia (...) czerwca 2017 r. i (...) lipca 2017 r. dotyczące oddalenia odwołania, zostały uchylone wyrokiem z dnia 25 stycznia 2018 r. II SA/Rz 976/17; wyrok ten w dacie wyrokowania w niniejszej sprawie nie był prawomocny).

Upływ okresu którego dotyczyło postępowanie w rozpoznawanej sprawie - do czego doszło przed ponownym merytorycznym rozpatrzeniem odwołania Spółki - spowodował dezaktualizację wytycznych zawartych w wyroku z dnia 27 kwietnia 2017 r. II SA/Rz 268/17, a tym samym odpadły podstawy do kontynuacji tego postępowania, co prawidłowo dostrzegł i uwzględnił Dyrektor OW NFZ.

Za bezzasadne należy uznać w związku z tym zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przez organ przepisów postępowania poprzez uchylenie się od jego kontynuacji oraz rezygnację z doprowadzenia do wyjaśnienia okoliczności istotnych do zawarcia przez Spółkę umowy w kontekście wszystkich złożonych w tym postępowaniu ofert. W sytuacji zaistnienia wskazanej przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego, podejmowanie działań mających na celu uzupełnianie materiału dowodowego w celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia odwołania pozostawało już bez znaczenia dla takiego sposobu jego zakończenia. W tym zakresie wyklucza to także skuteczność zarzutu dot. naruszenia wynikającej z art. 134 ust. 1 u.ś.o.z. zasady równego traktowania przez Fundusz wszystkich świadczeniodawców ubiegających się o zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej i prowadzenia postępowania w sposób gwarantujący zachowanie uczciwej konkurencji.

Z uwagi na fakt upływu w toku postępowania okresu obejmującego wykonanie kontraktowanych świadczeń, brak jest także podstaw do podważania skuteczności umów zawartych przez NFZ z oferentami wybranymi w wyniku przeprowadzonego postępowania konkursowego na podstawie art. 154 u.ś.o.z.

Z ust. 2 tego artykułu wynika, że wniesienie odwołania wstrzymuje zawarcie umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej do czasu jego rozpatrzenia. Od decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego Funduszu - uwzględniającej lub oddalającej odwołanie - świadczeniodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 3 i 4), a wydawana w wyniku tego decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu (ust. 6).

Z powyższego wynika, że wstrzymanie zawarcia umów i ich wykonalności obowiązuje jedynie do czasu ostatecznego rozpatrzenia odwołania, czyli do czasu wydania decyzji w II instancji administracyjnej wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tylko w tym zakresie można przyznać rację twierdzeniom skarżącego, że odwołanie wszczynające kontrolne postępowanie administracyjne zmierza do weryfikacji i wzruszenia całego wyniku postępowania konkursowego; dodatkowo potwierdza to treść ust. 7 tego artykułu, stosownie do którego w przypadku uwzględnienia odwołania dotyczącego rozstrzygnięcia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył wskazane odwołanie, chyba że z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawiera się z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze. W takim przypadku dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy i tylko w takiej sytuacji świadczeniodawcy uprzednio wybrani do udzielania świadczeń tracą prawo do zawarcia umów wynikających z rozstrzygnięcia postępowania konkursowego.

Zastosowanie art. 154 ust. 7 u.ś.o.z. prowadzi do pominięcia przepisów art. 138 k.p.a., gdyż jest szczególną regulacją procedury odwoławczej i przewiduje tylko jeden skutek uchylenia decyzji organu I instancji (kasacyjny) przez organ odwoławczy, a mianowicie obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, a wyłącza ponowne rozpatrywanie odwołania od rozstrzygnięcia konkursowego przez organ I instancji i wydawanie ponownej decyzji w sprawie tego odwołania (w tym przypadku ponowne jego oddalenie); por.m.in. wyroki NSA z dnia 23 stycznia 2017 r. VI SA/Wa 2246/16 - LEX nr 2443097 oraz z dnia 14 września 2016 r. II GSK 929/15 - LEX nr 2167491 i II GSK 297/15 - LEX nr 2143346).

Powyższy skutek wyłączony jest w przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na ostateczną decyzję wydawaną w przedmiocie rozpatrzenia odwołania, tj. na decyzję zapadłą w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż jak już wskazano wyżej, na mocy art. 154 ust. 6 u.ś.o.z., podlega ona natychmiastowemu wykonaniu; w okolicznościach sprawy wiązał się on już z wydaniem przez Dyrektora OW NFZ decyzji (...) lipca 2014 r., utrzymującej w mocy oddalającą odwołanie decyzję własną z dnia (...) czerwca 2014 r. (w następstwie czego zapadły wskazane wyżej wyroki WSA z dnia 17 lutego 2015 r. II SA/Rz 1165/14, NSA z dnia 8 grudnia 2016 r. II GSK 1271/15 i WSA z dnia 27 kwietnia 2017 r. II SA/RZ 268/17).

Zwrócenia uwagi wymaga, że w u.ś.o.z. brak jest przepisów rozstrzygających w kwestii obowiązków dyrektora oddziału w związku z uwzględnieniem takiej skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji. O ile w przypadku uwzględnienia odwołania przeprowadza się postępowanie w trybie rokowań ze świadczeniodawcą, który złożył odwołanie, lub ponownie przeprowadza postępowanie w sprawie zawarcia umowy, jeśli jest zawierana z jednym świadczeniodawcą na danym obszarze, o tyle w przypadku uchylenia decyzji na skutek skargi do sądu administracyjnego nie wskazano trybu postępowania. Można oczywiście odpowiednio zastosować tryb wskazany w przypadku uwzględnienia odwołania, a zatem dyrektor mógłby zawrzeć umowę z takim świadczeniodawcą po przeprowadzeniu rokowań, o ile dysponuje środkami finansowymi na ten cel, ponieważ umowy zostały już pozawierane, a w konsekwencji środki na ich realizację rozdysponowane. Ponadto umowa taka mogłaby być zawarta jedynie do końca okresu, na jaki ogłoszono postępowanie

(por. Pietraszewska - Macheta A. (red.), Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III, WKP 2018).

W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że zarówno dobiegł do końca okres którego dotyczyło postępowanie, jak też zostały w pełni wydatkowane środki finansowe przeznaczone na realizację świadczeń w jego trakcie.

W konsekwencji należy stwierdzić, że o ile wydany w przedmiotowej sprawie wyrok Sądu z dnia z dnia 27 kwietnia 2017 r. II SA/Rz 268/17 wiązał się dla Dyrektora OW NFZ z wymogiem ponownego procedowania w kwestii odwołania Spółki od rozstrzygnięcia Komisji Konkursowej, to jednak nie przesądzał jego wyniku, a tym bardziej nie rodził po jego stronie - wbrew twierdzeniom skarżącego - obowiązku przeprowadzenia w sprawie ponownego postępowania w całości.

W okolicznościach sprawy byłoby to bowiem możliwe wyłącznie w przypadku, gdyby odwołanie zostało uwzględnione na etapie "pierwotnego" postępowania przed Dyrektorem OW NFZ, co z uwagi na dotychczasowy tok postępowania oznacza, że wydana uprzednio przez niego w dniu (...) lipca 2014 r. decyzja musiałaby być decyzją kasacyjną (tj. uchylającą decyzję z dnia (...) czerwca 2014 r.), a nie utrzymującą ją w mocy, która jako natychmiast wykonalna (bez względu na fakt jej zaskarżenia) spowodowała zawarcie umów z oferentami wyłonionymi w toku poprzedzającego je konkursu, ze wszystkimi tego opisanymi wyżej konsekwencjami.

Podsumowując, w przypadku wystąpienia przesłanki do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, jej wyłącznie procesowy charakter oznacza, że w postępowaniu administracyjnym nie podlegają badaniu a w przypadku ewentualnego późniejszego postępowania sądowego nie podlegają kontroli zarzuty odnoszące się do przedmiotu odwołania, w tym merytoryczne przesłanki towarzyszące rozstrzygnięciu konkursu ofert.

W opisanych okolicznościach, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie Sąd nie stwierdził uchybień które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skargę jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.