Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2691289

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 24 kwietnia 2019 r.
II SA/Rz 196/19
Charakter prośby o przywrócenie terminu.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Paweł Zaborniak.

Sędziowie: NSA Małgorzata Wolska (spr.), WSA Piotr Godlewski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia (...) z siedzibą w (...) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia-skargę oddala-.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi Stowarzyszenia (...) w (...) (dalej w skrócie: Stowarzyszenie") jest wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 59 k.p.a., postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej w skrócie: "SKO" lub "Kolegium") z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Z uzasadnienia i akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) Marszałek Województwa (...), na wniosek Marszałka Województwa (...), postanowił uzgodnić wydanie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii komunikacyjnej Ł.-K.-K.-R. dla przedsiębiorcy A Sp. z o.o. z siedzibą w (...), według załączonego rozkładu jazdy (załącznik nr 1 postanowienia).

Postanowienie to zostało przesłane Marszałkowi Województwa (...) oraz "do wiadomości" A Sp. z o.o.

W dniu (...) lipca 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło zażalenie na postanowienie Marszałka Województwa (...) z dnia (...) czerwca 2018 r. Wyjaśniło, że na mocy postanowienia Marszałka Województwa (...) z (...) czerwca 2018 r. nr (...) zostało dopuszczone do udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie wydania zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym A Sp. z o.o. na linię komunikacyjną Ł.-K.-K.-R. Bez swojej winy nie brało udziału w postępowaniu uzgodnieniowym, tj. nie miało zapewnionego czynnego udziału w postępowaniu wpadkowym, którego wynik ma wpływ na wynik postępowania głównego. Stowarzyszenie wywiodło, że dopiero dnia (...) lipca 2018 r. dowiedziało się o treści postanowienia, po uzyskaniu dostępu do akt tego postępowania. Z tego powodu dopiero obecnie ma możliwość jego zaskarżenia. W dalszej części podniosło merytoryczne zarzuty dotyczące kwestionowanego postanowienia, a mianowicie, że narusza ono art. 22a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym poprzez brak dokonania w toku postępowania uzgodnieniowego sprawdzenia czy projektowana linia stanowić będzie zagrożenie dla już istniejących linii regularnych. Zarzucono także naruszenie art. 7, art. 77 w zw. z art. 106 § 5 k.p.a.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z (...) grudnia 2018 r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Wyjaśniło, że zażalenie zostało złożone po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego na jego wniesienie. Powołując się na art. 58 ust. 1 i 2 (powinno być: § 1 i 2) k.p.a. Kolegium wskazało, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności dla której określony był termin. SKO zauważyło, że w okolicznościach sprawy w treści zażalenia nie został wyartykułowany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Natomiast sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu.

Skargę na powyższe postanowienie złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Stowarzyszenie wnioskując o jego uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1, art. 9 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zażalenie jest niedopuszczane, gdyż zostało wniesione z uchybieniem terminu, w sytuacji, gdy Skarżący bez swojej winy nie brał udziału w postępowaniu uzgodnieniowym, a o rozstrzygnięciu organu uzgadniającego dowiedział się dopiero 18 lipca 2018 r.

Stowarzyszenie wywiodło, że postanowienie uzgodnieniowe nie zostało mu doręczone, a o jego wydaniu dowiedziało się (...) lipca 2018 r. Niezwłocznie podjęło działania zmierzające do jego wyeliminowania z obrotu prawnego i dnia (...) lipca 2018 r. skierowało zażalenie. Zauważyło także, że kwestionowane rozstrzygnięcie nie zawiera kluczowych informacji, a mianowicie kiedy postanowienie uzgodnieniowe zostało doręczone Marszałkowi Województwa (...) oraz A Sp. z o.o. Dopiero po ustaleniu tej kwestii należało dokonać analizy, czy zażalenie zostało faktycznie wniesione z uchybieniem terminu. Należało zbadać skuteczność doręczenia, w tym skuteczność doręczenia do strony wnioskującej o wydanie zezwolenia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W piśmie procesowym z dnia (...) kwietnia 2019 r. A Sp. z o.o. zawnioskowała o oddalenie skargi Stowarzyszenia, uznając zasadność stanowiska organu.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy wyjaśnić, że sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli legalności nad działalnością administracji publicznej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Oznacza to, że ocenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bierze pod uwagę argumentów natury słusznościowej lub celowościowej, badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Tym samym sąd może uwzględnić skargę z przyczyn innych niż wskazane w skardze, jednak w zakresie dokonywanej kontroli legalności nie może wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy natomiast oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.

W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa.

Zgodnie z art. 141 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (§ 1). Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie (§ 2).

Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 k.p.a. (znajdującym odpowiednie zastosowanie do zażaleń z mocy art. 144 k.p.a.), SKO

stwierdziło uchybienie przez Stowarzyszenie terminu do wniesienia zażalenia, tj. złożonego przez niego zażalenia na postanowienie Marszałka Województwa (...) z dnia (...) czerwca 2018 r. ((...)) uzgadniające wydanie zezwolenia na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na linii komunikacyjnej Ł.-K.-K.-R. dla przedsiębiorcy A Sp. z o.o. z siedzibą w (...), według załączonego rozkładu jazdy.

Na takie postanowienie służy stronie zażalenie - stosowne pouczenie zostało zawarte w ww. postanowieniu z dnia (...) czerwca 2018 r.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powyższe postanowienie Marszałka Województwa (...) zostało doręczone Marszałkowi Województwa (...) dnia (...) czerwca 2018 r. oraz A Sp. z o.o. dnia (...) lipca 2018 r.

W tym miejscu zauważyć należy, że art. 141 § 1 k.p.a. przyznaje prawo do wniesienia zażalenia stronie. Jednak także osoba, która nie była przez organ uznawana za stronę może wnieść zażalenie. W takim przypadku w kwestii obliczania terminu do wniesienia zażalenia przez taką osobę powszechnie przyjmuje się, że osoba, której nie doręczono postanowienia, może wnieść zażalenie dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył postanowienie (zob. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1126/09, znajdujący odpowiednio zastosowanie do zażaleń). Należy zatem ustalić, kiedy nastąpiło najpóźniejsze doręczenie postanowienia organu I instancji, a siódmy dzień od tego doręczenia jest ostatnim dniem terminu do wniesienia zażalenia dla osoby, której tego postanowienia nie doręczono. Po tym dniu postanowienie staje się ostateczne i może być wzruszone tylko w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności decyzji).

W kontrolowanym postępowaniu skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału. Zostało dopuszczone do postępowania prowadzonego przed Marszałkiem Województwa (...) postanowieniem tegoż organu z dnia (...) czerwca 2018 r. Z kolei Marszalek Województwa (...) postanowienie uzgadniające wydał tego samego dnia, tj. (...) marca 2018 r., a doręczył je jedynie Marszałkowi Województwa (...) dnia (...) czerwca 2018 r. oraz A Sp. z o.o. dnia (...) lipca 2018 r. (w dacie wydania tego postanowienia Marszałek Województwa (...) nie miał wiedzy o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu).

Ostatnim zatem dniem do wniesienia zażalenia był 10 lipca 2018 r. (licząc od najpóźniejszego doręczenia postanowienia Marszałka Województwa (....]). Stowarzyszenie zażalenie złożyło 20 lipca 2018 r.

Jak już wyżej zaznaczono strona postępowania administracyjnego, niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie (zażalenie) w terminie, który biegnie dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie nie służy jej prawo wniesienia odwołania (zażalenia), lecz podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 505/08).

W związku z powyższym, skoro Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu uzgodnieniowym prowadzonym przed Marszałkiem Województwa (...) i nie doręczono mu postanowienia tegoż organu, ewentualny termin do złożenia zażalenia upłynął wraz z upływem terminu dla strony postępowania Spółki A.

Zatem stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia jest zgodne z prawem.

Podkreślić także należy, że każde uchybienie terminu do wniesienia zażalenia (bez względu na jego wielkość, a także przyczynę) powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, wydając postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a. Uchybienie terminu ma bowiem charakter obiektywny nie oceny. Wprawdzie art. 58 k.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ale jest to uwarunkowane prośbą zainteresowanego, który jest obowiązany uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że prośba ta nie może być prośbą dorozumianą. Instytucja przywrócenia terminu oparta jest bowiem na zasadzie skargowości co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób niebudzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu. Organ nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1285/07; z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 137/10).

Jak wynika z akt sprawy - na co słusznie zwróciło uwagę SKO

w kwestionowanym postanowieniu - taki wniosek nie został przez Stowarzyszenie złożony. Również w podniesionej w zażaleniu argumentacji trudno doszukać się takiej prośby.

Mając powyższe na uwadze uznać należało, że organ zasadnie przyjął, że zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu i zasadnie wydał postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 134 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.