II SA/Rz 17/17 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2203077

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2017 r. II SA/Rz 17/17

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej - postanawia - I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Uzasadnienie faktyczne

J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarżący złożył również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wynika z niego, że strona prowadzi samodzielne gospodarstwo. Stan prawny nieruchomości, którą zamieszkuje nie jest uregulowany. Skarżący utrzymuje się jedynie ze środków, które uzyskuje z pomocy społecznej; aktualnie jest to kwota 317 zł tytułem zasiłku okresowego oraz 90 zł tytułem zasiłku celowego na zakup żywności. Ponadto, w grudniu 2016 r., również w ramach pomocy społecznej, otrzymał on kwotę 200 zł na opał. Jako swoje stałe wydatki strona wskazała: podatki - 50 zł, gaz - 55 zł, wywóz śmieci - 9 zł, lekarstwa 43,96 zł. Wnioskodawca posiada zadłużenie na kwotę 2350 zł w związku z zakupem opału. Jak brakuje mu środków pieniężnych na utrzymanie, to je pożycza. Nie ma jakichkolwiek przedmiotów wartościowych.

Uzasadnienie prawne

Rozpoznając wniosek zważono, co następuje:

W myśl art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wchodzi w zakres tzw. całkowitego prawa pomocy. Jego przyznanie możliwe jest w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Pomoc w takim najszerszym wymiarze przeznaczona jest więc dla osób, które z uwagi na swoją trudną sytuację rodzinno-materialną nie mogą samodzielnie ponieść ciężaru kosztów postępowania sądowego z ich udziałem. Częściowe prawo pomocy adresowane jest z kolei do osoby, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarżący to osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Stan prawny nieruchomości, w której mieszka nie jest prawnie uregulowany. Nie posiada on żadnych wartościowych ruchomości. Jedyne źródło utrzymania strony to środki pochodzące z pomocy społecznej. Obecnie jest to łącznie kwota 407 zł miesięcznie.

Dane powyższe przemawiają za potrzebą udzielenia stronie wsparcia, jednak nie w pełnym żądanym przez nią wymiarze. Należy bowiem podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają najwyżej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Zasadą postępowania sądowego jest jednakże ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w tym postępowaniu, a wyraża ją art. 199 p.p.s.a. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna się zatem liczyć z wydatkami na ten cel.

Dlatego też uznano, że adekwatnym do sytuacji materialnej, ale i procesowej strony będzie zwolnienie jej od całości kosztów sądowych w sprawie. Jednocześnie za niezasadne uznano ustanowienie na jej rzecz zawodowego pełnomocnika. Jak już wyżej podkreślono, strona wszczynając postępowania przed sądem musi mieć świadomość, że czynności te będą wymagały ponoszenia związanych z tym wydatków. Przerzucenie zaś tych kosztów na społeczeństwo jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych okolicznościach. Te zaś w niniejszej sprawie w zakresie konieczności ustanowienia na rzecz skarżącego adwokata nie zachodzą. Po pierwsze, należy zaznaczyć, że art. 134 § 1 p.p.s.a. nakazuje Sądowi rozpoznanie każdej sprawy w jej granicach, jednak bez związania podniesionymi w skardze zarzutami, wnioskami, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Z powyższej regulacji wynika, że Sąd obowiązany jest z urzędu do dokonania pełnej oceny prowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego pod kątem ewentualnych uchybień organów administracji. Gdy więc uchybienia takie dostrzeże i będą one uzasadniały eliminację kwestionowanego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (w świetle właściwych unormowań p.p.s.a.), to zobligowany jest do podjęcia takiego orzeczenia bez stosownego wniosku strony w tym zakresie. Przepisy p.p.s.a. nie nakazują zaś udziału zawodowego pełnomocnika na etapie postępowania, na którym znajduje się niniejsza sprawa.

Ponadto, podkreślenia wymaga, że J. K. zainicjował do tej pory przed tut. Sądem wiele spraw, w których już od samego początku domagał się zarówno zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia zawodowego zastępcy prawnego, a wnioski te były uwzględniane. Sąd, jako dysponent środków publicznych, z których instytucja prawa pomocy jest finansowana, stoi na straży legalności, ale też i zasadności ich wydatkowania, zwłaszcza, że ich ilość jest ograniczona. Dlatego mogą zachodzić przypadki, gdy pomimo, że sytuacja materialna strony wnioskującej jest trudna, czy nawet bardzo trudna, właściwym będzie odmowa przyznania prawa pomocy. Zdaniem rozpoznającej niniejszy wniosek, sytuacja taka zaistniała właśnie na gruncie niniejszej sprawy, która jest już kolejną, gdzie skarżący ubiega się o przyznanie pełnego prawa pomocy i to już w złożonej skardze. Zaznaczyć jeszcze trzeba, że w sprawie niniejszej występuje tożsamy problem prawny co w sprawie sygn. akt II SA/Rz 16/17, również zainicjowanej przez J. K. w której ustanowiono na jego rzecz pełnomocnika. Tym samym, w sprawie sygn. akt II SA/Rz 17/17 skarżący będzie mógł posiłkować się wiedzą przekazaną mu właśnie w tej drugiej sprawie tj. sygn. akt II SA/Rz 16/17.

Z wyżej podanych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.