Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2626620

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 9 stycznia 2019 r.
II SA/Rz 1239/18
Definicja dochodu dla potrzeb dodatku mieszkaniowego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka (spr.).

Sędziowie WSA: Magdalena Józefczyk Maciej Kobak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego - skargę oddala -.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...), Prezydent Miasta (...), po rozpatrzeniu wniosku JG z 16 maja 2018 r. odmówił przyznania mu dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskodawca tworzy dwuosobowe gospodarstwo domowe z synem i zamieszkuje w lokalu mieszkalnym o powierzchni 34,51 m2 (w tym powierzchni pokoi i kuchni wynoszącej 29,27 m2), na podstawie umowy najmu. Dochód osiągnięty w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 9 068,47 zł. Do dochodu gospodarstwa domowego skarżącego, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 180 z późn. zm.), wliczono nadpłatę za wodę w wysokości 494,12 zł, która został zaksięgowana w marcu 2018 r., wynagrodzenie z zakładu pracy skarżącego w wysokości 6 906,35 zł oraz zwrot podatku za 2017 r. w wysokości 1 668 zł, który został wypłacony w marcu 2018 r. Wobec powyższego dochód przypadający na osobę w rodzinie wynosi 1 511,41 zł miesięcznie i kwota ta przekracza 125% kwoty najniższej emerytury, tj. kwoty warunkującej uzyskanie dodatku. Niemniej w opisywanej sprawie zachodzą podstawy do zastosowania art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 180 z późn. zm.), a zatem obliczenia dodatku mieszkaniowego w oparciu o wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego w gospodarstwie dwuosobowym.

Organ podał, że łączna kwota wydatków za zajmowane mieszkanie za miesiąc, w którym skarżący złożył wniosek wyniosła 249,34 zł, na kwotę tę złożyły się: opłata za czynsz w wysokości 127,34 zł, opłata za gospodarowanie odpadami w wysokości 22 zł, opłata za doprowadzenie wody w wysokości 48,70 zł oraz opłata za odprowadzenie ścieków w wysokości 51,30 zł. Do ww. wydatków doliczono równowartość braku centralnego ogrzewania w wysokości 96,04 zł, równowartość braku ciepłej wody w wysokości 22,26 zł oraz równowartość braku instalacji gazowej w wysokości 6,68 zł, co finalnie dało kwotę 374,32 zł. Wobec powyższego brak było podstaw do przyznania wnioskowanego dodatku, gdyż kwota 15% miesięcznych dochodów, tj. 453,42 zł przekracza kwotę miesięcznych wydatków przypadających na faktyczną powierzchnię użytkową, tj. 374,32 zł.

JG wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że organ I instancji dokonał błędnego obliczenia zarówno dochodu rodziny wnioskodawcy, jak i poniesionych wydatków na mieszkanie. Podał, że przedstawione zaświadczenie o zarobkach nie odzwierciedlało faktycznie otrzymywanego wynagrodzenia, gdyż w okresie objętym zaświadczeniem pracował w Święta Wielkanocne oraz 1 i 3 maja. Ponadto do dochodu nie powinna zostać zaliczona nadpłata za wodę i zwrot podatku. W ocenie odwołującego wielce niesprawiedliwe jest włączenie do dochodu nadpłaty za wodę, która wyniknęła z oszczędnego gospodarowania wodą, a teraz stanowi okoliczność wpływającą na odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, Prezydent Miasta (...) prawidłowo obliczył dochód skarżącego, gdyż wniosek o przyznanie dodatku został złożony w dniu 16 maja 2018 r., a zatem w rozpoznawanej spawie 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające złożenie wniosku to: luty, marzec i kwiecień 2018 r., zaś z zaświadczenia o dochodach z 7 maja 2018 r. wystawionego przez pracodawcę odwołującego wynika, iż otrzymał on za miesiące: luty, marzec i kwiecień 2018 r. wynagrodzenie w łącznej wysokości 6 906,35 zł. Mając natomiast na uwadze art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ stwierdził, że zaliczenie otrzymanego przez odwołującego zwrotu nadpłaty za wodę było zgodne z ww. regulacją.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na te decyzję JG wniósł o jej uchylenie, powołując się na swoją trudną sytuację materialną, fakt pozbawienia jego syna świadczeń alimentacyjnych oraz wyrok WSA w Rzeszowie wydane w sprawie o sygn. II SA/Rz 72/18, w którym Sąd wskazał, iż rodzina skarżącego winna zostać objęta pomocą społeczną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", stanowiący, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 180, z późn. zm.). Przyznanie dodatku mieszkaniowego uzależnione jest od spełnienia przesłanek o charakterze dochodowym, określonych w art. 3 ustawy oraz wymogu nie przekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej lokalu, obliczanej według art. 5 tej ustawy.

Podstawową kwestią jest ustalenie średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Dodatek przysługuje bowiem, jeśli dochód taki nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym.

Definicję dochodu wprowadza art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Stanowi on, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.

Jednocześnie w przepisie tym enumeratywnie wymienione zostały świadczenia pieniężne, których nie wlicza się do dochodu - są to świadczenia pomocy materialnej dla uczniów, dodatki dla sierot zupełnych, jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, dodatki z tytułu urodzenia dziecka, pomoc w zakresie dożywiania, zasiłki pielęgnacyjne, zasiłki okresowe z pomocy społecznej, jednorazowe świadczenia pieniężne i świadczenia w naturze z pomocy społecznej, dodatek mieszkaniowy, dodatek energetyczny, zapomoga pieniężna, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenie pieniężne i pomoc pieniężna, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690), świadczenie wychowawcze, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851), dodatek wychowawczy, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 z późn. zm.), oraz dopłata do czynszu, o której mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o pomocy państwa w ponoszeniu wydatków mieszkaniowych w pierwszych latach najmu mieszkania (Dz. U. poz. 1540).

Ustawa o dodatkach mieszkaniowych zawiera więc własną definicję dochodu, za który uznaje przychody faktycznie uzyskane. Z orzecznictwa sądów administracyjnych poza koniecznością ustalania dochodu w jego faktycznej wysokości wynika tez konieczność ścisłej interpretacji art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1858/03, Lex nr 159229, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 236/08, Lex nr 754738 oraz z 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II A/Sz 277/10, Lex nr 1259805). Odliczeniu od dochodu mogą bowiem podlegać tylko i wyłącznie świadczenia wymienione w powyższym przepisie, a stosowanie wykładni rozszerzającej stanowiłoby nadużycie prawa przez organy.

Organy orzekające w niniejszej sprawie wyliczyły dochód skarżącego w wysokości 1511,41 zł miesięcznie na osobę w rodzinie, zaliczając do tego dochodu uzyskane w miesiącach luty - kwiecień 2018 r. wynagrodzenie za pracę w wysokości 6906,35 zł, zwrot podatku za 2017 r. w wysokości 1668 zł oraz nadpłatę za wodę w wysokości 494,12.

Skarżący kwestionuje takie obliczenie dochodu, podając, że powinien zostać obliczony przy uwzględnieniu innego okresu 3-miesięcznego, ponieważ w przyjętym przez organy jako podstawa obliczenia okresie luty - kwiecień 2018 r. uzyskał on wyższe dochody spowodowane dodatkową pracą.

Ponadto do dochodu nie powinna zostać zaliczona nadpłata za zużycie wody oraz zwrot podatku.

Argumentacja skarżącego nie mogła zostać uwzględniona, bowiem nie znajduje ona oparcia w przepisach. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że organy, jak również wnioskodawca nie mają możliwości wyboru okresu, z jakiego nastąpi wyliczenie dochodu na potrzeby przyznania dodatku mieszkaniowego. Kwestia ta została przesądzona przez ustawodawcę, który w art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, że warunkiem ubiegania się o dodatek mieszkaniowy jest uzyskanie "średniomiesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego" w wysokości nie przekraczającej procentowo wskazanych kwot niniejszej emerytury.

Prawidłowo też doliczone zostały do dochodu rodziny skarżącego wszystkie przysporzenia majątkowe - w tym nadpłata z tytułu rozliczenia za wodę oraz zwrot podatku za 2017 r., bowiem zostały one wypłacone w marcu 2018 r., a ten miesiąc mieścił się w 3 - miesięcznym okresie poprzedzającym datę złożenia wniosku, a ponadto nie zostały wymienione wśród świadczeń podlegających odliczeniu od dochodu, wymienionych w art. 3 ust. 3 zd. drugie ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

Jak trafnie podniósł WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 331/11 określenie w ustawie z 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczone są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu rodziny. W konsekwencji powoduje to, że nie tylko przychody uzyskiwane regularnie, ale także te o charakterze sporadycznym, incydentalnym podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 ust. 3 ww. ustawy.

Z wszystkich tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada kryterium legalności, a przy jej kontroli tylko to kryterium mogło zostać zastosowane z mocy wskazanego na wstępie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, bez możliwości rozpatrywania względów celowości czy słuszności. W konsekwencji skarga została oddalona w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.