Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2724043

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie
z dnia 4 lipca 2019 r.
II SA/Rz 10/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SWSA Maciej Kobak (spr.).

Sędziowie: WSA Krystyna Józefczyk, NSA Stanisław Śliwa.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skarg P. P. i M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia (...) października 2018 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry-skargi oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skarg M. W. i P. P. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w (...) (Dyrektor IAS) z dnia (...) października 2018 r. nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika (...) Urzędu Celno- Skarbowego w (...) (organ I instancji) z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier poza kasynem gry.

Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 1 grudnia 2015 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w (...) przeprowadzili kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych w lokalu (...) znajdującym się w B. przy ul. K., należącym do (...) w (...). W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono, że w lokalu znajdują się trzy automaty do gier, w tym automat o nazwie APOLLO GAMES nr (...). Kontrolujący dokonali oględzin przedmiotowego automatu oraz przeprowadzili eksperyment gry na ww. urządzeniu, w wyniku którego stwierdzili, że jest to automat do gier w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (dalej w skrócie: "u.g.h."). W ramach prowadzonych czynności funkcjonariusze zabezpieczyli umowę dzierżawy z dnia (...) czerwca 2015 r. zawartą pomiędzy "H." Sp. z o.o. a (...) wraz z listą aktualizacji urządzeń oraz kluczami do ww. urządzeń i środkami pieniężnymi. W toku prowadzonego dochodzenia w sprawie karnej skarbowej przesłuchano świadków. W ramach dochodzenia pozyskano również umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych zawartą w dniu (...) stycznia 2015 r. pomiędzy zleceniodawcą - "S." Sp. z o.o. z siedzibą w (...), a zleceniobiorcą - "P." s.c. P. P., M. W. w R. Z treści ww. umowy wynikało, że jej przedmiotem było:

1) świadczenie usług transportowych;

2) pobieranie gotówki z urządzeń;

3) prowadzenie stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń do gier rozrywkowych w dobrym stanie technicznym.

Umowa zawarta została na czas nieokreślony. Za świadczone usługi ustalono wynagrodzenie ryczałtowe liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia w kwocie 200 zł brutto miesięcznie. W dniu 19 stycznia 2017 r. Laboratorium Izby Celnej w (...) przeprowadziło badanie urządzenia do gier APOLLO GAMES nr (...), które potwierdziło ustalenia poczynione w toku eksperymentu.

Postanowieniem z dnia (...) października 2017 r. organ I instancji wszczął postępowanie wobec skarżących - wspólników byłej spółki cywilnej "P." s.c., w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu ujawnionego w dniu 1 grudnia 2015 r. urządzania gier na automacie APOLLO GAMES nr (...) w lokalu (...) w B., tj. poza kasynem gry.

Decyzją z dnia (...) czerwca 2018 r. nr (...) organ I instancji wymierzył solidarnie skarżącym - wspólnikom byłej spółki cywilnej "P." s.c. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie (...) nr (...) w lokalu (...) w B., przy ul. K., (...) B., tj. poza kasynem gry.

Po rozpoznaniu odwołania skarżących, Dyrektor IAS decyzją z dnia (...) października 2018 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.g.h. Dyrektor IAS wskazał, że decyzja ograniu I instancji została wydana na podstawie art. 89 u.g.h., który został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017 r. przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88 - dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca"). Ponieważ ustawa nowelizująca nie wprowadziła przepisów o charakterze intertemporalnym, Dyrektor IAS wyjaśnił, że na gruncie analogicznych przypadków milczenia ustawodawcy przy zmianach w prawie podatkowym, Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał przekonanie, że w takiej sytuacji zaistniałą kolizję ustaw w czasie należy rozwiązać z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji RP, w ten sposób, że należy stosować normę nową, chyba że norma poprzednio obowiązująca jest względniejsza (korzystniejsza) dla podatnika.

Wobec powyższego, Dyrektor IAS uznał za zasadne zastosowanie przepisów z daty zdarzenia, czyli według art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Nielegalne urządzanie gier na automatach, poza kasynem gry, było objęte względniejszą sankcją w dotychczasowym stanie prawnym, gdyż podług art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 2 pkt 1 u.g.h. urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegają karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu, podczas gdy znowelizowany przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 stanowi, że urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia - podlegają karze pieniężnej w wysokości 100.000 zł stosownie do art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. a znowelizowanej ustawy. Przyjęcie stanowiska, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy nowej ustawy, które weszły w życie od dnia 1 kwietnia 2017 r. prowadziłoby w ocenie Dyrektora IAS do naruszenia zasady nie działania prawa wstecz, a ponadto zastosowanie nowych przepisów byłoby mniej korzystne dla skarżących.

Dalej Dyrektor IAS przytoczył treść art. 2 ust. 3, 4 i 5, art. 3, art. 6 ust. 1, art. 14 ust. 1, art. 23a ust. 1 u.g.h. i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. a następnie wyjaśnił, że każda z gier hazardowych musi być nacechowana losowością przynajmniej w minimalnym stopniu. Odnosząc się do katalogu gier hazardowych, wymienionych w art. 2 u.g.h., Dyrektor IAS wskazał na dwa typy losowości, tj. względną - gdy przebieg gry zależy nie tylko od przypadku, ale może wynikać z określonych umiejętności, wiedzy, obserwacji lub doświadczenia uczestnika, oraz bezwzględną - gdy przebieg gry jest zależny wyłącznie od okoliczności, na które uczestnik nie ma wpływu. Rozróżnienie to jest widoczne w art. 2 ust. 3 oraz w art. 2 ust. 5 u.g.h.

Następnie Dyrektor IAS przytaczając wyniki przeprowadzonego w dniu 1 grudnia 2015 r. eksperymentu procesowego oraz badań Laboratorium Izby Celnej w (...) stwierdził, że urządzenie o nazwie APOLLO GAMES nr (...) umożliwiało prowadzenie gier na automatach, których istotne prawnie elementy ujęte zostały tak w art. 2 ust. 3, jak i w art. 2 ust. 5 u.g.h. Dyrektor IAS wskazał, że grami na automatach w rozumieniu tego przepisu są gry spełniające łącznie następujące przesłanki:

1) gry są urządzane na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych;

2) są to gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe;

3) gry zawierają element losowości.

W ocenie Dyrektora IAS w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki. Dyrektor IAS w szczególności podkreślił, że wynik gier udostępnionych na spornym automacie nie może być dla gracza przewidywalny, jak również nie jest uzależniony od zręczności gracza. Zadanie gracza, po wybraniu gry i stawki polega jedynie na naciskaniu przycisku, który powoduje uruchomienie bębnów. Grający nie ma wpływu na moment zatrzymania oraz na układ symboli, tak aby ułożyły się w układ skutkujący wygraną.

W dalszej części uzasadnienia decyzji Dyrektor IAS zwrócił uwagę, że u.g.h. nie zawiera definicji legalnej zwrotów: "urządzić" i "urządzający", stąd przy ich interpretacji należy posłużyć się wykładnią językową, po zastosowaniu, której możliwym stanie się nadanie tym terminom odpowiedniej treści znaczeniowej. Zgodnie z definicją zawartą w słowniku "Akademia Języka Polskiego PWN 2 Słownik Języka Polskiego" (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007) "urządzić" oznacza: 1) nadać czemuś pewien porządek; 2. przedsięwziąć, zorganizować. W ocenie Dyrektora IAS z powyższego wynika, iż elementem wspólnym dla wskazanych definicji jest zapewnienie/stworzenie/zorganizowanie komuś dobrych/odpowiednich/niezbędnych warunków do czegoś. Tym samym, biorąc również pod uwagę kontekst, w jakim zwrot "urządzający" pojawia się w u.g.h., będzie on oznaczał kogoś, kto zapewnia/stwarza/organizuje komuś warunki umożliwiające udział m.in. w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry.

Zdaniem Dyrektora IAS, sformułowanie zawarte w przepisie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. "karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry" oznacza każdego kto urządza przedmiotowe gry, a więc nie tylko właściciela, czy dysponenta automatu, ale każdy podmiot, który swoim działaniem przyczynia się do istnienia okoliczności umożliwiających prowadzenie, penalizowanych w przywołanym przepisie, gier w warunkach, o których mowa w tym przepisie. Urządzanie gier to więc nie tylko ich organizowanie rozumiane jako bezpośrednie oferowanie gier grającym. To proces, w skład którego zaliczyć należy także czynności sprowadzające się do użyczenia, dostarczenia urządzeń i ich obsługi. Za urządzającego gry uznać zatem należy zarówno tego, który dostarcza urządzenia będąc ich właścicielem lub posiadając inne prawo do dysponowania nimi jak właściciel jak również tego, który te gry organizuje stwarzając pozostałe warunki do tego, aby finalnie grający mogli z automatów korzystać.

Zdaniem Dyrektora IAS, z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący aktywnie uczestniczyli w procesie urządzanie gier w lokalu (...) w B., a mianowicie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej za pośrednictwem zatrudnionego pracownika prowadzili stały serwis wstawionych do lokalu 3 automatów do gier, w tym przedmiotowego automatu APOLLO GAMES nr (...), zapewniając jednocześnie utrzymanie tych urządzeń w dobrym stanie technicznym, dokonywali niezbędnych napraw, otwierali za pomocą posiadanych kluczy i opróżniali z pieniędzy wrzucanych przez grających, sporządzali protokoły wyjęcia gotówki według ściśle określonego wzoru, wyjęte z automatu pieniądze wpłacali na wskazany przez "S." Sp. z o.o. rachunek bankowy, po uprzednim pomniejszeniu o kwotę czynszu należnego władającemu lokalem, dokonywali wypłaty tego czynszu władającemu lokalem i wiele innych czynności ściśle opisanych w umowie z dnia (...) stycznia 2015 r. zawartej z "S." Sp. z o.o., która to spółka świadczyła usługi na rzecz przedsiębiorców eksploatujących automaty do gier w miejscach ich instalacji. Dyrektor IAS zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że w opisanych wyżej okolicznościach, czynności wykonywane przez skarżących, a ściślej ich przedstawiciela, wykraczały poza zwykły serwis urządzeń.

Odnosząc się do zalegających w aktach sprawy wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego w (...), uniewinniających skarżącego P. P. od popełnienia zarzucanego mu czynu urządzania gry losowej na urządzeniach elektronicznych o cechach automatów, Dyrektor IAS zaznaczył, iż ww. wyroki nie dotyczą urządzania gier na automacie objętym niniejszym postępowaniem. Ponadto postępowanie administracyjne oraz postępowanie karne są postępowaniami całkowicie od siebie odrębnymi. Celem postępowania karnego jest przede wszystkim ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony, w tym przypadku polegający na popełnieniu przestępstwa skarbowego określonego w art. 107 § 1 k.k.s., czyli urządzania gier na automacie wbrew przepisom ustawy, wyjaśnienie okoliczności z tym związanych oraz ustalenie, kto ewentualnie ponosi winę za ten czyn. Dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania nieistotne jest, kto ewentualnie odpowiada karnie za naruszenie przepisów k.k.s. Natomiast w zakresie oceny prowadzenia tej działalności wbrew przepisom ustawy, organ administracji publicznej działa w granicach swoich kompetencji. Jest to bowiem okoliczność, którą zobowiązany jest, na mocy przepisów prawa, ustalić we własnym zakresie. Nawet ewentualne orzeczenie o braku odpowiedzialności karno-skarbowej konkretnych osób nie oddziałuje na postępowanie administracyjne, którego celem jest wymierzenie kary pieniężnej "urządzającemu" z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry, która ma charakter obiektywny, a więc niezależny od okoliczności, z powodu których przedsiębiorca dopuścił się naruszenia prawa.

Dyrektor IAS wskazał również, że skarżący w rozpoznawanej sprawie prowadzili działalność w ramach spółki cywilnej, zatem na gruncie przepisów prawa cywilnego ponoszą oni solidarną odpowiedzialność za wszystkie związane z tym zobowiązania cywilnoprawne, jako wspólnicy tego rodzaju spółki. Z regulacji u.g.h. nie można wywieźć, że spółka cywilna posiada zdolność prawną. A skoro zaś spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, to nie można było na nią nałożyć kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Dlatego też kara mogła być prawidłowo nałożona jedynie na wspólników takiej spółki i to oni byli stronami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania. Dyrektor IAS przyznał, że spółka osobowa "P." sp.j. jest następcą prawnym i kontynuatorem spółki cywilnej, jednakże skutkiem tego przekształcenia nie mogła ona być stroną przedmiotowego postępowania, skoro stroną tego postępowania nie była poprzednio spółka cywilna, ale wspólnicy tej spółki. Dyrektor IAS stwierdził również, że spółka cywilna nie może zatem być stroną postępowania administracyjnego w omawianej materii w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej, gdyż interes prawny nie dotyczy jej, lecz bezpośrednio wspólników tej spółki cywilnej, ponieważ z uwagi na uregulowanie art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oni mają status przedsiębiorców w zakresie wykonywanej działalności gospodarczej. Dlatego też tylko oni mogą występować jako strony postępowania administracyjnego (urządzający grę) i na wspólników wyłącznie może zostać nałożony obowiązek poniesienia kary pieniężnej, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Zatem kwestia przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia prawnego dla oznaczenia stron przedmiotowego postępowania. Źródłem tej odpowiedzialności nie jest stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez osoby fizyczne (wspólników spółki cywilnej) warunków urządzania gier na automatach w rozumieniu u.g.h.

Zdaniem Dyrektora IAS, organ I instancji w sposób bezsporny wykazał fakt, że w przedmiotowej sprawie to skarżący byli urządzającymi nielegalne gry hazardowe w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Fakt uznania strony za urządzającego gry hazardowe wbrew przepisom u.g.h. nie wyklucza możliwości nałożenia kary pieniężnej również na inne osoby uczestniczące w opisanym procederze. Mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz analizę prawną przedstawioną w uzasadnieniu decyzji, Dyrektor IAS stwierdził, że w analizowanym postępowaniu, dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, nie doszło do naruszenia przepisów prawa.

W ustawowym terminie skarżący wnieśli jednobrzmiące skargi na powyższą decyzję Dyrektora IAS, domagając się jej uchylenia i stwierdzenia nieważności, lub umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Skarżący podnieśli zarzuty:

1) nieważności określony w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, tj. skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie;

2) wymierzenia kary bez wskazania definicji legalnej pojęcia "urządzający", co stanowi zaprzeczenie wszelkim wartościom konstytucyjnym - takie postępowanie może powodować dowolność w zakresie karania co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone, tak aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co mu grozi i za co.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wszystkie postępowania w przedmiocie kar pieniężnych prowadzone były przeciwko "P." s.c., co oznaczało prowadzenie ich przeciwko wspólnikom spółki cywilnej - jednakże na mocy orzeczenia sądu z dnia 8 grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną ("P." sp.j.) na podstawie art. 26 § 4 Kodeksu spółek handlowych (NIP i REGON pozostały bez zmian). Zdaniem skarżących skutki przekształcenia oznaczają ciągłość podmiotu, a więc od dnia 8 grudnia 2016 r. stroną, a więc zobowiązanym jest "P." sp.j., przy czym spółka jawna może być stroną w postępowaniu podatkowym. Decyzja organu I instancji wydana została w 2017 r., a więc już po orzeczeniu o przekształceniu.

Skarżący podnieśli również, że nigdy nie urządzali gier na automatach poza kasynem gry, ich spółka była operatorem, czyli podmiotem całkowicie zależnym od faktycznego urządzającego.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Przesłanką wszczęcia postępowania były wyniki przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w (...) w dniu 1 grudnia 2015 r. kontroli przestrzegania przepisów u.g.h. w lokalu niebędącym kasynem gry, w którym ujawniono trzy urządzenia do gier przypominające automaty do gier hazardowych, w tym automat o nazwie APOLLO GAMES nr (...).

W pierwszej kolejności Sąd uznał za zasadne odniesienie się do kwestii intertemporalnych. Decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 89 u.g.h., który został zmieniony z dniem 1 kwietnia 2017 r. przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88). Ustawa nowelizująca nie wprowadziła przepisów o charakterze intertemporalnym. Organy za zasadne uznały rozstrzygnięcie sprawy na podstawie przepisów z daty zdarzenia, tj. z dnia 1 grudnia 2015 r., czyli według art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Sąd to stanowisko podziela. Nielegalne urządzanie gier na automatach, poza kasynem gry, przed dniem 1 kwietnia 2017 r. objęte było względniejszą sankcją, gdyż urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegał karze pieniężnej w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. Aktualnie kara ta wysokości 100.000 złotych od każdego automatu. Z tego też względu właściwie zastosowano przepisy dla skarżących korzystniejsze. Sąd przy tym zauważa, że postępowanie zostało wprawdzie wszczęte w dniu (...) października 2017 r., a więc po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej, jednak dotyczy ono zdarzenia z dnia 1 grudnia 2015 r., a więc sprzed wejścia w życie tej ustawy.

Sąd wskazuje przy tym, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Uchwała ta została podjęta w związku z pytaniem Prezesa NSA i ma charakter uchwały abstrakcyjnej, a zatem jest pośrednio obowiązującą i sądy muszą uwzględniać jej treść w wydawanych orzeczeniach.

Dalej Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organy celne miały podstawy do uznania, że skontrolowany automat jest urządzeniem wyczerpującym definicję automatu do gry, w rozumieniu przepisów u.g.h. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało bowiem w sposób niebudzący wątpliwości, że kontrolowane urządzenie umożliwiało rozgrywanie gier o wygrane pieniężne lub rzeczowe (polegające na możliwości przedłużenia gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwości rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze). Urządzane na spornym automacie gry miały charakter losowy, gdyż uzyskiwane wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli czy zręczności grającego, ponadto urządzane były w celach komercyjnych, gdyż automat umieszczony został w miejscu ogólnie dostępnym i wymagał zakredytowania pieniędzmi.

Odnosząc się do zarzutów skarżących Sąd stwierdza, że organy słusznie przypisały im przymiot urządzających gry hazardowe na kwestionowanym automacie.

Ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", jednak posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie przyjąć należy, że "urządzanie gier hazardowych na automatach" to ogół czynności i działań umożliwiających takie gry hazardowe, a w szczególności: udostępnienie potencjalnym graczom automatów do gier, zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającej ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r., II GSK 353/17).

Sąd podziela stanowisko organów celnych, że skarżący aktywnie uczestniczyli w procesie urządzania gier w lokalu. Na podstawie zawartej umowy z dnia (...) stycznia 2015 r. świadczyli bowiem usługi na rzecz przedsiębiorców eksploatujących automaty do gry. Rola skarżących polegała na transportowaniu urządzeń tj. dostarczaniu urządzeń z magazynu do punktu gier zgodnie z zawartą przez obsługiwanego przez zleceniodawcę przedsiębiorcę umową dzierżawy powierzchni pod instalację urządzeń lub umową o zainstalowanie urządzeń do gier rozrywkowych, do przemieszczania urządzeń do innego punktu gier oraz zwrotu urządzeń do magazynu po zakończeniu ich eksploatacji, ponadto na pobieraniu z nich gotówki i przekazywaniu jej zleceniodawcy, jak też sporządzaniu raz w miesiącu protokołu wyjęcia gotówki dla każdego punktu gier, wreszcie na prowadzeniu stałego serwisu urządzeń. Zgodnie z zawartą umową, w zamian za świadczone usługi skarżący otrzymywali wynagrodzenie ryczałtowe, liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 200 zł brutto.

W ocenie Sądu, bez udziału skarżących w przedsięwzięciu proces urządzania gier nie byłby możliwy. Sąd podkreśla przy tym, że nawet działalnie na zlecenie innej spółki nie pozwala na wyłączenie odpowiedzialności skarżących, którzy, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, mieli pełną świadomość co do tego, że aktywnie uczestniczą w nielegalnym przedsięwzięciu. Świadczy o tym choćby § 3 pkt I.8 umowy z dnia (...) stycznia 2015 r., zgodnie z którym w sytuacji zatrzymania urządzenia przez organy dochodzeniowo-śledcze w ramach postępowania karnoskarbowego lub karnego zleceniobiorca zobowiązany był do postępowania zgodnie ze stosowną instrukcją, stanowiącą załącznik do umowy. Słusznie zatem uznano skarżących za "urządzających" gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Odnośnie zarzutu dotyczącego prawidłowości wymierzenia skarżącym, jako wspólnikom byłej spółki cywilnej, solidarnie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, Sąd wyjaśnia, że z regulacji u.g.h. nie można wywieźć, że spółka cywilna posiada zdolność prawną. A skoro zaś spółka cywilna nie ma zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, to nie można na nią nałożyć kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Dlatego też kara może być prawidłowo nałożona jedynie na wspólników takiej spółki i to oni mogą być stronami prowadzonego w tym przedmiocie postępowania.

W niniejszej sprawie spółka cywilna nie była stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowanie to od początku prowadzone było bowiem w stosunku do skarżących - osób fizycznych i zakończyło się wymierzeniem im solidarnie kary pieniężnej, jako osobom fizycznym - byłym wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanej sprawy.

Sąd podkreśla, że spółka cywilna jest wyłącznie umownym stosunkiem cywilnoprawnym o charakterze obligacyjnym, na mocy którego wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów (art. 860 § 1 Kodeksu cywilnego). Spółka jest więc organizacją wspólników, których łączy wspólny cel gospodarczy i wspólny majątek. Zasadniczo zatem spółka cywilna nie może być podmiotem praw i obowiązków. Podmiotami takimi w stosunkach, w których spółka ta występuje są jej wspólnicy, dlatego to im może przysługiwać status strony określonego postępowania. W świetle zaś art. 864 Kodeksu cywilnego, za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie.

Sąd wskazuje również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. II GSK 1540/18, w którym stwierdzono, że orzeczone kary nie stanowią majątku wspólnego wspólników, ani też zezwoleń, koncesji oraz ulg, o których mowa w art. 553 § 2 k.s.h., dlatego przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie powoduje przejścia obowiązku zapłacenia kar na spółkę powstałą w wyniku przekształcenia. W konsekwencji spółka jawna nie może stać się stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie nałożenia kary na osoby fizyczne będące wspólnikami spółki cywilnej.

Sąd stwierdza, że w sprawie nie ma znaczenia podniesiony na rozprawie fakt, iż P. P. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa karnoskarbowego opisanego w art. 107 Kodeksu karnego skarbowego. Sąd wyjaśnia, że odpowiedzialność karna i administracyjna opierają się na odmiennych zasadach. Odpowiedzialność karna oparta jest na zasadzie winy, natomiast odpowiedzialność administracyjna ma charakter zobiektywizowany, niezależny od winy i okoliczności czynu. Do jej zastosowania wystarczy stwierdzenie naruszenia ustawowego nakazu czy zakazu. W niniejszej sprawie obiektywną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.